Odpowiedzialność w sensie metafizycznym

Jacek Breczko

Streszczenie w języku polskim


Moralna odpowiedzialność (w mocnym sensie) wymaga spełnienia dwóch warunków: człowiek musi wolny; musi istnieć jakiś obiektywny cel, transcendentne zadanie postawione przed człowiekiem. W artykule skupiam się na drugim warunku, pokazując nowożytność jako stopniowe kruszenie się wizji transcendentnego celu. Jeżeli odpowiedzialność – w pewnym sensie – polega na tym, że ktoś jest odpowiedzialny przed kimś za coś, to wyobrażenie bycia odpowiedzialnym przed osobowym Bogiem to najsilniejsza odmiana odpowiedzialności. W związku z sekularyzacją ten typ odpowiedzialności zmniejsza się w świecie zachodnim (liberalnym) przyczyniając się do kryzysu podmiotowości i cnoty (atomizacja, egoizm, narcyzm, hedonizm, postawy roszczeniowe). Pokazują to rozliczne opinie socjologów i filozofów (m.in. komunitarian), diagnozujące kryzys kultury zachodniej powiązany z kryzysem jednostki i poczucia odpowiedzialności. Jeśli diagnoza ta jest trafna, nie należy obawiać się – powiązanego z odkryciami fizyki nowoczesnej – „powrotu sacrum”; przeciwnie, należy na ten proces patrzeć z optymizmem, gdyż może on przyczynić się do odbudowy poczucia odpowiedzialności metafizycznej, a ta z kolei – do wzrostu dynamiki i spójności społeczeństw liberalnych, zapobiegając ich „samozatruciu”.


Słowa kluczowe


odpowiedzialność moralna; odpowiedzialność metafizyczna; metafizyczna zadaniowość; sens i cel istnienia; chrześcijaństwo; naturalizm; historia idei; utylitaryzm; kryzys świata liberalnego

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Ingarden R., Książeczka o człowieku, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1987.

Kołakowski L., Główne nurty marksizmu. Część I, Powstanie, Zysk, Poznań 2000.

Kołakowski L., Jezus ośmieszony. Esej apologetyczny i sceptyczny, Znak, Kraków 2014.

Kołakowski L., Moje słuszne poglądy na wszystko, Znak, Kraków 1999.

Miłosz Cz., Legendy nowoczesności, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1996.

Miłosz Cz., Ziemia Ulro, Znak, Kraków 2000.

Stéphane R.: Portrait de l'aventurier. T. E. Lawrence - Malraux - von Salomon. Précédé d'une étude de J.-P. Sartre, wyd. Bernard Grasset, Paris 2004.




DOI: http://dx.doi.org/10.17951/kw.2018.25.85
Data publikacji: 2018-07-31 21:30:06
Data złożenia artykułu: 2018-01-02 12:32:08

Odwołania zewnętrzne

  • Brak odwołań zewnętrznych


Prawa autorskie (c) 2018 Jacek Breczko

##submission.licenseURL##: http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/3.0/deed.pl