Nowoczesne planowanie przestrzenne na przykładzie planu ogólnego rozwoju Lublina z 1959 roku w kontekście wybranych osiedli spółdzielczych

Izabela Anna Pastuszko

Streszczenie w języku polskim


Druga połowa lat 50. XX w. w Polsce to czas zniesienia doktryny socrealizmu oraz znacznej decentralizacji planowania przestrzennego miast i osiedli. Widoczna w życiu politycznym odwilż jest również okresem, w którym po drugiej wojnie światowej powróciły mieszkaniowe ruchy spółdzielcze. Działo się to również w Lublinie. Powstanie Lubelskiej Spółdzielni Mieszkaniowej w 1957 r. było odpowiedzią na ówczesne potrzeby lokalowe, określone jednak ściśle w wielkim planie miasta ustalonym w 1957 r., a przyjętym w 1959 r.

Z dzisiejszej perspektywy możemy zauważyć, że śmiałe projekty urbanistyczne poszczególnych osiedli, jak i całej zrelizowanej dzielnicy, są zapisem kooperacji rozwoju technologii architektoniczno-budowlanych z próbami uchwycenia potrzeb ludzkich jakie może wypełnić architektura. Czy ten mariaż był udany? Czy humanistyczne postrzeganie projektowania zostało odzwierciedlone w późnomodernistycznych realizacjach dawnego obszaru lubelskich Rur oraz całym nowym projekcie miasta Lublina? Próba analizy związków między technologia urbanisty, czy architekta, a szeroko rozumianymi potrzebami człowiek, również w społeczno-psychologicznym wymiarze, zostanie podjęta w celu uzyskania odpowiedzi na pytanie, ile jest w tej modernistycznej architekturze inżynierii, a ile sztuki projektowania ludzkiego życia?

 

Modern Spatial Planning as Exemplified by the Plan of General Development of Lublin in 1959 in the Context of Selected Cooperative Housing Estates

SUMMARY

The latter half of the nineteen-fifties in Poland was the time of the abolishment of the socialist doctrine and considerable decentralization of spatial planning of towns and housing estates. The noticeable thaw in political life was also the period in which cooperative housing movements were restored. This was also the case with Lublin. The establishment of the Lublin Housing Cooperative (LSM) in 1957 was an answer to the housing needs of the time, which were strictly defined in the grand plan for the town developed in 1957, and adopted in 1959.

From today’s perspective it could be observed that the bold urban development projects of individual housing estates as well as the whole LSM district are a record of the cooperation between the development of architectural-building technologies and the attempts to grasp human needs that can be fulfilled by architecture. As a result, the late modernist implementations in the former area of Lublin’s Rury district and in the new urban project of Lublin reflected the humanist perception of town design. They can be regarded as an example of successful combination of engineering and the art of planning the multidimensional space of human life.


Słowa kluczowe


Urbanistyka; planowanie; architektura; mieszkania; spółdzielczość; modernizm; ludzie; Lublin

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


BIBLIOGRAFIA

DOKUMENTY ARCHIWALNE

Ogólny plan zagospodarowania przestrzennego miasta Lublina, Lublin 1957, Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Lublinie, Miejski Zarząd Architektoniczno- Budowlany, Archiwum Wydziału Planowania Urzędu Miasta Lublin, Akta Pracowni Urbanistycznej Miasta Lublina, nr 129/1.

Lublin – Plan zagospodarowania przestrzennego. Etap – Perspektywa. Tekst syntetyczny, Lublin 1957, Archiwum Wydziału Planowania Urzędu Miasta Lublin, Akta Pracowni Urbanistycznej Miasta Lublina, akta nieskatalogowane.

Lublin - Plan zagospodarowania przestrzennego. Etap 1956-65. Plan syntetyczny. Lublin 1957, Archiwum Wydziału Planowania Urzędu Miasta Lublin, Akta Pracowni Urbanistycznej Miasta Lublina, akta nieskatalogowane.

Materiały 1957–1967, 8/6, I/6, F. Haczewski, Zasady projektowania osiedla im. A. Mickiewicza w Lublinie, Archiwum Lubelskiej Spółdzielni Mieszkaniowej.

AKTY PRAWNE

Uchwała nr 269 Prezydium Rządu z 8 maja 1954 r. w sprawie spółdzielni mieszkaniowych i zadań spółdzielczości w zakresie budownictwa mieszkaniowego – M.P. z 1954 r., nr A-59, poz. 792.

WYDAWNICTWA

Andrzejewski A., Polityka mieszkaniowa, Warszawa 1987.

Bieniaszkiewicz H., Historia lubelskiej Pracowni Urbanistycznej, [w:] Lubelska Pracownia Urbanistyczna 1955-2005, Urząd Miasta Lublin, Wydział Strategii i Rozwoju, Lublin 2005.

Budownictwo i architektura w Polsce 1945-1966, red. J. Zachwatowicz, Warszawa 1988.

Denys M., Źródła idei i drogi powstania Lubelskiej Spółdzielni Mieszkaniowej [w:] 50 lat Lubelskiej Spółdzielni Mieszkaniowej, red. A. Zdunek, Lublin 2007.

Dylewski R., O urbanistyce, planach i perspektywach Lublina, [w:] Kalendarz Lubelski, 1962, nr 5 po wznowieniu.

Furgał E., Ogólny plan zagospodarowania przestrzennego m. Lublina z 1959 r., [w:] Lubelska Pracownia Urbanistyczna 1955-2005, Urząd Miasta Lublin, Wydział Strategii i Rozwoju, Lublin 2005.

Gawerecki H., Gawdzik Cz., Lublin. Krajobraz i architektura, Warszawa 1964.

Gomułka W., Sytuacja w partii i kraju. Referat wygłoszony na X Plenum KC PZPR 24 października 1957, Warszawa 1957.

Grupa CIAM-Francja, Karta Ateńska. Urbanistyka C.I.A.M., tłum. K. Szeronos, oprac. J. Choroszucha i S. Maciąg, Koło Naukowe Wydziału Architektury Wnętrz ASP, Warszawa b.r.w.

Kociuba D., Lublin. Rozwój przestrzenny i funkcjonalny od średniowiecza

do współczesności, Toruń 2011.

Le Corbusier, Urbanistyka, tłum. T. Swoboda, Warszawa 2015.

Le Corbusier, W stronę architektury, tłum. T. Swoboda, Warszawa 2012.

Link A., Pracownia – od powstania do pierwszych sukcesów, [w:] Lubelska Pracownia Urbanistyczna 1955-2005, Urząd Miasta Lublin, Wydział Strategii

i Rozwoju, Lublin 2005.

Lubelska Spółdzielnia Mieszkaniowa, red. B. Dębiec-Kalinowska, Warszawa 1968.

Madej K., Spółdzielczość mieszkaniowa. Władze PRL wobec niezależnej inicjatywy społecznej (1961–1965), Warszawa 2003.

Oblicza modernizmu w architekturze, red. R. Nakonieczny, J. Wojtas-Swoszowska, Katowice 2013.

Pastuszko I., Architektura Dzielnicy Uniwersyteckiej w Lublinie, Lublin 2013.

lat Lubelskiej Spółdzielni Mieszkaniowej, red. A. Zdunek, Lublin 2007.

Pod dyktando ideologii. Studia z dziejów architektury i urbanistyki w Polsce Ludowej, red. P. Knap, Szczecin 2013.

Przesmycka N., Lublin. Przeobrażenia urbanistyczne 1815-1939, Lublin 2012.

Włodarczyk W., Socrealizm: sztuka polska w latach 1950-1954, Kraków 1991.




DOI: http://dx.doi.org/10.17951/l.2017.15.2.65
Data publikacji: 2018-09-19 11:08:19
Data złożenia artykułu: 2017-07-23 09:07:27

Odwołania zewnętrzne

  • Brak odwołań zewnętrznych


Prawa autorskie (c) 2018 Izabela Anna Pastuszko

Creative Commons License
Powyższa praca jest udostępniana na lcencji Creative Commons Attribution 4.0 International License.