Biografistyczne doświadczenia starożytników (na marginesie konferencji „Marek Antoniuszhistoria i tradycja”, Lublin 08-09.12.2014r.)

Dariusz Słapek

Streszczenie w języku polskim


Artykuł powstał jako efekt przemyśleń nad właściwą naturą opublikowanej w 2013 roku książki „Lucius Cornelius Sulla – history and tradition” oraz planowanej na rok 2015 publikacji „Marcus Antonius – history and tradition” (materiały z konferencji z XII.2014 r.). W zamyśle inicjatorów tych naukowych przedsięwzięć leżało głównie rozbudzenie i rewitalizacja polskich badań nad epoką schyłku Republiki Rzymskiej. Niespodziewanym
rezultatem obu projektów było jednak ich zaklasyfikowanie do dorobku „antycznej biografistyki”. Ten rodzaj kwalifikacji absolutnie nie deprecjonuje znaczenia zarówno już wydanej, jak i planowanej publikacji. Brak obaw przed takim zaszufladkowaniem wynika nie tylko z faktu, że biografistyka antyczna z natury (vide ilość i jakość źródeł) może być tylko tą pretekstową, a zatem w pełni akceptowaną z punktu widzenia teorii współczesnej
biografistyki. Kolejnym asumptem do obrony tezy o „nowoczesności” tej formy biografistyki antycznej jest zarówno charakterystyczna interdyscyplinarność podejścia do głównego obiektu badawczego, jak i - stanowiące poniekąd efekt zastosowania różnych metod i tzw. podejść badawczych (ang. approaches) - zjawisko zbiorowego autorstwa biografii.
Zagrożeniem wynikającym z tej wspólnotowości autorstwa nie jest bynajmniej brak pewnej kontroli nad wykreowaniem w pełni autorskiej (czyt. jednorodnej) wizji bohatera, cechy ważnej i charakterystycznej raczej dla typowych prac monograficznych. Walorem dominującym nad tymi obawami wydaje się bowiem możliwość relatywnie łatwiejszego wykreowania właśnie w pracy zbiorowej holistycznego, wieloaspektowego obrazu jednostki (rzecz dotyczy także pewnej „niwelacji”, znoszenia się ewentualnych, skrajnych
opinii, np. sympatii lub antypatii, atencji lub niechęci wobec badanego obiektu). Efekty wcale nie muszą zresztą prowadzić do określonego, a wynikającego z dywersyfikacji ocen chaosu informacyjnego. Warunkiem spójności obrazu jest obecność w każdej wizji/części
pracy zasadniczego i uniwersalnego paradygmatu: jednostka jako produkt, pochodna
epoki czy siła sprawcza determinująca jej rozwój i trwanie. Taka perspektywa zapewnia
Dariusz Słapek
(Instytut Historii UMCS, Lublin)
Biografistyczne doświadczenia starożytników
(na marginesie konferencji „Marek Antoniuszhistoria
i tradycja”, Lublin 08-09.12.2014r.)
Biographical experiences of the modern historians of antiquity
(some remarks on the Conference “Marc Anthony –
history and tradition”, Lublin 08-09.12.2014)
254
zarówno pożądaną „pretekstowość biografistyki”, jak właściwe temu kontekstowemu podejściu
rozszerzanie przedmiotu zainteresowań „zbiorowego autora” na „zbiorowy obiekt
badań” (np. na ciągle oczekiwany w polskiej historiografii antyku zbiorowy obraz, portret
rzymskich elit politycznych, wojskowych etc.).

Słowa kluczowe


historiografia świata antycznego, biografistyka historyczna, badania interdyscyplinarne w zakresie biografistyki, Lucjusz Korneliusz Sulla, Marek Antoniusz

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


A companion to Julius Caesar, ed. M. Griffin, Malden 2009.

Auguet R., Kaligula czyli władza w rękach dwudziestolatka, Warszawa 1990.

Biografia, historiografia dawniej i dziś. Biografia nowoczesna, nowoczesność biografistyki, red. R. Kasperowicz, E. Wolicka, Lublin 2005.

Biografie naukowe. Perspektywa transdyscyplinarna, red. M. Kafar, Łódź 2011.

Dyrlaga P., Cesarz Makryn. W cieniu wojen i uzurpacji, Kraków 2010.

Englund P., Piękno i smutek wojny. Dwadzieścia niezwykłych losów z czasów światowej pożogi, Kraków 2011.

Geiger J., The Augustan Age, w: Political Autobiographies and Memoirs in Antiquity: a Brill Companion, ed. G. Marasco, Leiden - Boston 2011, s. 233-266.

Griffin M., Introduction, w: A Companion to Julius Caesar, ed. M. Griffin, Malden 2009, s. 1-8.

Hajduk J., Pliniusz Młodszy, Gdynia 2012.

Huzar E. G., Mark Antony. A Biography, Minneapolis 1978.

Jędrosz P., Ja, Kaligula. Pamiętnik szaleńca, Katowice 2005.

Julkowska V., Naukowa synteza historii politycznej wobec komercjalizacji rynku wydawniczego, „Środkowoeuropejskie Studia Polityczne”, 1, 2014, s. 101-115.

Kamienik R., Studia nad Powstaniem Spartakusa, Lublin 1984.

Konopczyński W., O polską biografię narodową, „Przegląd Warszawski”, 5, 1922, s. 161-169.

Lach G., Alkibiades. Wódz i polityk, Zabrze 2011.

Lucius Cornelius Sulla – History and Tradition, ed. D. Słapek, I. Łuć, Lublin 2014.

Łepkowski T., Biografistyka – żywotność, tradycjonalizm, nowoczesność, „Kwartalnik Historyczny”, 82, 1, 1975, s. 100-109.

Łepkowski T., Człowiek i historia, Warszawa 1977.

Łepkowski T., Kilka uwag o historycznej biografistyce, „Kwartalnik Historyczny”, 71, 1964, 3, s.711-716.

Łoposzko T., Trybunat Publiusza Klodiusza w świetle źródeł i historiografii, Warszawa 1974.

Łukaszewicz A., Kleopatra. Ostatnia królowa starożytnego Egiptu, Warszawa 2005.

Majorek C., Biografia edukacyjna, w: Szlakami przeszłości i czasów współczesnych, red. K. Puchowski, J. Żerko, Gdańsk 1996, s. 178-187.

Morawiecki L., Legum ac libertatis auctor et vindex. Marek Juliusz Brutus i jego program polityczny, Poznań 2001.

Mrozek S., Ostatni wódz republiki. Życie i działalność Lucjusza Licyniusza Lukullusa, Gdańsk 2003.

Nasiłowska A., Biografie. Zwrot biograficzny, „Dwutygodnik.com/literatura”, 16, 2009, http://www.dwutygodnik.com/artykul/553-biografie-zwrot-biograficzny.html.

Nawotka K., Aleksander Wielki, Wrocław 2007.

O biografii i metodzie biograficznej, red. T. Rzepa, J. Leoński, Poznań 1988.

Pawelec T., Biografia w edukacji historycznej, „Wiadomości Historyczne”, 32, 1989, 4, s. 347-353.

Pawelec T., Psychobiografia jako biografia historyczna, w: Historia, poznanie i przekaz, red. B. Jakubowska, Rzeszów 2000, s. 125-135.

Pawlak M., Aecjusz i barbarzyńcy, Kraków 2009.

Piegdoń M., Krassus: polityk niespełnionych ambicji, Kraków 2011.

Polasik-Wrzosek K., Biografia jako gatunek w domenie historii historiografii, „Sensus Historiae”, 12, 3, 2013, s. 105-108.

Ridley R. T., Augustus: the Emperor Writes His Own Account, w: Political Autobiographies and Memoirs in Antiquity: a Brill Companion, ed. G. Marasco, Leiden, Boston 2011, s. 267-314.

Rostworowski E., Biografia, biogram, historia grup i pokolenia, „Kwartalnik Historyczny”, 80, 1973, 2, s. 352-359.

Rucińskiego S., Praefecti pretorio. Dowódcy gwardii pretoriańskiej od 2 roku przed Chrystusem do roku 282 po Chrystusie, Bydgoszcz 2013.

Schreiber Ł., Sulla (138-78 p.n.e.), Zabrze - Tarnowskie Góry 2013.

Słapek D., O potrzebie badań nad Republiką Rzymską, czyli „Lucjusz Korneliusz Sulla – historia i tradycja”, „Res Historica”, 35, 2013, s. 317-320.

Sokołowski F., Cezar i Cezar, „Meander”, 2, 1947, 4-5, s. 225-233.

Symotiuk S., Biografia jako źródło i przedmiot wiedzy. Wprowadzenie do problematyki, w: Zagadnienia historiozoficzne, red. J. Litwin, Wrocław 1977, s. 205-223.

Szczygieł S., Marek Porcjusz Katon, rzymski tradycjonalista czy polityk realista, Warszawa 2011.

Szulakiewicz W., Andragogiki portret zbiorowy w kontekście dyskusji o sensie badań biograficznych, „Rocznik Andragogiczny”, 20, 2013, s. 255-265.

Szulakiewicz W., Biografistyka w polskiej historiografii edukacyjnej, w: Powiązania rodzinne wśród twórców polskiej teorii i praktyki, red. W. Jamrożek, K. Kabacińska, K. Ratajczak, W. Szulakiewicz, Poznań 2007, s. 9–33.

The Cambridge Companion to Cicero, ed. C. Steel, Cambridge 2013.

The Cambridge Companion to the Age of Augustus, ed. K. Galinsky, Cambridge 2005.

Wyszkowska I., Turystyka biograficzna – istota znaczenie, perspektywy, „Turystyka Kulturowa”, 1, 2008, s.22-33.

Zajewski W., Biografistyka jako gatunek twórczości historiograficznej, „Czasy Nowożytne”, 8, 2000, s. 7-18.

Zalejko G., Biografistyka historyczna – zarys ewolucji gatunku, „Historyka”, 18, 1988, s. 37-55.




DOI: http://dx.doi.org/10.17951/rh.2014.38.253
Data publikacji: 2015-07-21 11:22:39
Data złożenia artykułu: 2015-07-17 14:06:09

Odwołania zewnętrzne

  • Brak odwołań zewnętrznych


Prawa autorskie (c) 2015 Dariusz Słapek

Creative Commons License
Powyższa praca jest udostępniana na lcencji Creative Commons Attribution 4.0 International License.