Ліра-эпічнае майстэрства Уладзіслава Сыракомлі і яго праграма патрыятычнага хрысціянскага выхавання

Жанна Некрашэвіч-Кароткая

Streszczenie w języku polskim


Для беларускіх літаратуразнаўцаў адзін з найбольш папулярных паэтаў 19 стагоддзя Уладзіслаў Сыракомля з’яўляецца перш за ўсё аўтарам вершаў і паэтычных гутарак (гавэндаў). Тым часам яго паэмы да сённяшняга дня не перакладзены на беларускую мову. Сярод ліра-эпічных твораў Сыракомлі асаблівай увагі заслугоўваюць паэма “Ян з роду Дубарог” (Urodzony Jan Dęboróg) і “Старыя вароты” (Stare wrota). У фарміраванні мастацкай канцэпцыі абедзвюх твораў надзвычай важную ролю адыгрывае вобраз каталіцкага святара. Сыракомля адэкватна адлюстроўвае ў мастацкай прасторы ліра-эпасу тое асаблівае культурна-сацыяльнае становішча каталіцкага духавенства, якое было ўласціва  культурнай прасторы Рэчы Паспалітай. Выступаючы настаўнікам і выхавацелем (ксёндз Дэфінітар) або пратэктарам (Пётр Скарга) для прадстаўніка маладога пакалення, каталіцкі святар у паэмах Уладзіслава Сыракомлі з’яўляецца носьбітам і захавальнікам спрадвечных прынцыпаў маральнасці, першыя сярод якіх – хрысціянская павага да сваіх продкаў і ўсіх дабрадзеяў, а таксама шчырая любоў да Айчыны.


Bibliografia


Баршчэўскі, Л. П. Беларуская літаратура і свет: ад эпохі рамантызму да нашых дзён: папулярныя нарысы / Л. П. Баршчэўскі, П. В. Васючэнка, М. А. Тычына. – Мінск: Радыёла-плюс, 2006.

Иванов, В. Вс. Поэтика Романа Якобсона // Якобсон, Р. Работы по поэтике / сост. и общ. ред. М. Л. Гаспарова. М.: Прогресс, 1987. С. 5–22.

Калеснік, У. Тварэнне легенды: літаратураныя партрэты і нарысы / У. Калеснік. Мінск: “Мастацкая літаратура”, 1987.

Літаратура Беларусі: Першая палова ХІХ стагоддзя: хрэстаматыя / уклад. К. Цвірка. Мінск: Беларуская навука, 2000.

Лойка, А. А. Гісторыя беларускай літаратуры. Дакастрычніцкі перыяд / А. А. Лойка. У 2 ч. Ч. 1. 2-е выд. Мінск: Вышэйшая школа, 1989.

Луцкевіч, А. Выбраныя творы: праблемы культуры, літаратуры і мастацва / А. Луцкевіч; уклад. А. Сідарэвіча. Мінск: Кнігазбор, 2006.

Мальдзіс, А. І. Літаратура ХІХ ст. / А. І. Мальдзіс // Гісторыя беларускай дакастрычніцкай літаратуры. У 2 т. Рэдкалегія: В. В. Барысенка і інш. Т. 2. Літаратура ХІХ – пачатку ХХ ст. Мінск: “Навука і техніка”, 1969. С. 7 – 91.

Мархель, У. І. Лірнік вясковы: Сыракомля ў беларуска-польскім літаратурным узаемадзеянні / У. І. Мархель; рэд. А. І. Мальдзіс. Мінск: Навука і тэхніка, 1983.

Мархель, У. І. Уладзіслаў Сыракомля / У. І. Мархель // Гісторыя беларускай літаратуры ХІ – ХІХ стагоддзяў. Т. 2: Новая літаратура: другая палова XVIII–XIX стагоддзе. Мінск: “Беларуская навука”, 2007. – С. 251–274.

Цвірка, К. Беларускі лірнік / К. Цвірка // Сыракомля, У. Выбраныя творы; уклад. К. Цвіркі. Мінск: Беларуская навука, 2001. С. 5–18.

Цвірка, К. Лірнік беларускай зямлі / К. Цвірка // Сыракомля, У. Добрыя весці: Паэзія, проза, крытыка / уклад. і камент. У. Мархеля, К. Цвіркі. Мінск: Маст. літ., 1993. – С. 5–12.

Bruchnalski, W. Między średniowieczem a romantyzmem / W. Bruchnalski; wybór i opracowanie J. Starnawski. – Warszawa : Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1975.

Kondratowicz L. (Władysław Syrokomla). Poezye. Mikołów-Warszawa: Nakładem Karola Miarki, 1908. T. I / Nowa biblioteka pisarzy polskich. T. XIII;

Kromer, M. Polonia sive De situ, populis, moribus, magistratibus et Republica Regni Polonici libri duo. Coloniae: apud Maternum Cholinum, 1578.

Kromer, M. Polska, czyli O położeniu, obyczajach, urzędach i rzeczypospolitej Królewstwa Polskiego. Ksiąg dwoje. Przełożył z łaciskiego Wł. Syrokomla. Wilno: Nakładem J. Zawadzkiego, 1853.

Krzyżanowski, J. Dzieje literatury polskiej. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1979.

Michnik, A. 1863: Polska w oczach Rosjan // Szanse polskiej demokracji. Artykuy i eseje. Londyn, 1984. S. 215–234.

Narbutas, S. Radvanas anuo metu ir dabar / S. Narbutas // Joannes Radvanus. Opera = Jonas Radvanas. Raštai / iš lotynų kalbos vertė S. Narbutas. Vilnius: Lietuvių literatūros ir tautosakos institutas, 2009. P. 335–375.

Syrokomla Wł. Stare wrota. Poemat. Wilno: Nakładem M. Orgelbranda, 1857.

Wojciechowski, K. Dzieje literatury polskiej. Lwów: Książnica-Atlas, 1926.




DOI: http://dx.doi.org/10.17951/sb.2017.11.%25p
Data publikacji: 2017-12-27 13:31:52
Data złożenia artykułu: 2017-07-15 18:38:43

Odwołania zewnętrzne

  • Brak odwołań zewnętrznych


Prawa autorskie (c) 2017 Жанна Некрашэвіч-Кароткая

Creative Commons License
Powyższa praca jest udostępniana na lcencji Creative Commons Attribution 4.0 International License.