Specyfika pieczywa obrzędowego na północnym Podlasiu

Irena Matus

Streszczenie w języku polskim


Pieczywo i potrawy obrzędowe łączyły się ściśle z rocznym cyklem agrarnym i wierzeniami ludowymi. Na Boże Narodzenie przyrządzano kutię, na Nowy Rok pieczono krwistą kiszkę i smażono pszenne placki, na Zwiastowanie przygotowywano bocianie łapy, na Wielkanoc wypiekano paskę, na Juria korowaj, a na Warwaru gotowano warenniki. W podlaskiej kulturze ludowej pieczywo i potrawy obrzędowe traktowano jak świętość. Niektóre rezerwowano na wybrane święta i przygotowywano tylko raz do roku, inne typu krwista kiszka, pszenne placki, jajecznica były w wiejskim menu, zarówno świątecznym jak i codziennym. Odgrywały one także ważną rolę w celebrowaniu uroczystości rodzinnych wesel, pogrzebów, narodzin. Poczynając od lat 60. ubiegłego wieku rozpoczął się proces upadku kultury tradycyjnej, czego następstwem był także zanik na Podlasiu tradycji przygotowywania pieczywa i potraw obrzędowych. Dziś możemy zobaczyć je tylko w skansenach bądź na imprezach folklorystycznych. Przetrwał tylko zwyczaj przyrządzania i spożywania kutii w czasie wigilijnej wieczerzy oraz styp i obiadów pominkowych. Informacja o pozostałych zachowała się w literaturze etnograficznej i częściowo we wspomnieniach najstarszego pokolenia.


Słowa kluczowe


pieczywo obrzędowe, potrawa obrzędowa, wierzenia, obrzędy, kutia, korowaj, busłowy łapy, cykl agrarny.

Bibliografia


Bren, Jarosłw. (1888). Osobiennosti religioznago byta krestian bielskago ujezda Grodnienskoj guberni. W: Litowskija Jeparchialnyja Wiedomosti za 1887 g. 1888(4). (s. 29-32). Wilna: Gubiernskaja Tipografija.

Gaweł, Artur (2013) Rok obrzędowy na Podlasiu. Białystok: Muzeum Podlaskie w Białymstoku.

Gloger, Zygmunt (1900). Rok polski w życiu, tradyci i pieśni, Warszawa: Wydawca Jan Fiszer.

Лобач, Мikałaj. (1982). Wiasielle u Bielskim pawiecie. Na padstwie rukapisu K. І. Brena z 1853 h. Apracawau Mikałaj Łobacz. W: Biełaruski kalandar na 1982 h. (s. 163-174) Беласток : Hałounaje praulenije Biełaruskaha hramadskaha tawarystwa.

Matus, Irena. (2000). Lud nadnarwiański cz. 1, , T. 2, Białystok: Prace Katedry Kultury Białoruskiej Uniwersytet w Białymstoku.

Matus, Irena. (2003). Pamięć o zmarłych w kontekście tradycji ludowej i religijnej obrządku wschodniego na Podlasiu. W: J. Nikitorowicza, J. Halickiego, J. Muszyńskiej (red.) Międzygeneracyjna transmisja dziedzictwa kulturowego. Globalizm versus regionalizm, (s. 209-215) Białystok: Trans Humana.

Matus, Irena. (2006). Ręcznik – przedmiot, symbol, sacrum. Przegląd Prawosławny, 2006(8), s. 32-35.

Ogrodowska, B. (2000). Zwyczaje, obrzędy i tradycje w Polsce. Mały słownik. Warszawa: Verbinum Wydawnictwo Księży Werbistów.

Pieśni ziemi bielskiej. Gmina Orla, Zebrał i opracował Stefan Kopa, Bielsk Podlaski: Stowarzyszenie Muzeum Małej Ojczyzny w Studziwodach.




DOI: http://dx.doi.org/10.17951/sb.2017.11.%25p
Data publikacji: 2017-12-27 13:31:50
Data złożenia artykułu: 2017-12-03 16:18:03

Odwołania zewnętrzne

  • Brak odwołań zewnętrznych


Prawa autorskie (c) 2017 Irena Matus

Creative Commons License
Powyższa praca jest udostępniana na lcencji Creative Commons Attribution 4.0 International License.