Poza absolutyzm i relatywizm. Anty-antyetnocentryzm Richarda Rorty’ego

Marcin Marian Krawczyk

Streszczenie w języku polskim


Niniejszy artykuł koncentruje się krytycznej prezentacji Richarda Rorty’ego koncepcji moralności, której rysem zasadniczym jest próba wyjścia poza opozycję absolutyzm–relatywizm i znalezienia rozwiązania, które unikałoby słabości zarówno pierwszego jak i drugiego stanowiska, a jednocześnie wolne byłoby od fundamentalizmu, dogmatyzmu, pesymizmu czy nihilizmu aksjologicznego. Rorty rozwiązanie takie widzi w stanowisku, które określa mianem anty-antyetnocentryzmu, a które polega na uznaniu wartości i norm moralnych za historyczno-kulturowe wytwory, pozbawione bezwzględnego i absolutnego charakteru, moralności zaś za zbiór tych zwyczajów, zachowań i praktyk, które dane społeczeństwo i kultura aprobują. Od relatywizmu anty-antyetnocentryzm Rorty’ego odróżnia się poprzez odrzucenie przekonania, że różne systemy wartości są jednakowo dobre i że nie można tych różnych systemów oceniać z perspektywy innych systemów. Od absolutyzmu i fundamentalizmu, z kolei, etnocentryzm Rorty’ego różni się ciągłym podkreślaniem, że wartości, reprezentowane przez zachodnie demokracje, nie są czymś bezwzględnie i obiektywnie dobrym, niemniej jednak wartym pielęgnowania i propagowania.


Słowa kluczowe


Rorty; etnocetryzm; absolutyzm; relatywizm; moralność

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Apendix III: Uwagi na temat filozofii i dylematów współczesnego świata, [w:] Habermas, Rorty, Kołakowski: Stan filozofii współczesnej, red. J. Niżnik, IFiS PAN, Warszawa 1996, s. 161–168.

Bartczak K., Pragmatyczny kłusownik. Rozmowa z Richardem Rortym, „Res Publica” 2001, nr 12 (grudzień), s. 55–64.

Bronk A., Zrozumieć świat współczesny, KUL, Lublin 1998.

Chmielewski A., Kontyngentyzm, [w:] Szkice z filozofii współczesnej (Popper, Albert, Adorno, Berlin, Rorty, Kripke, Davidson, Freud), „Prace Filozoficzne”, t. LXXI, Wrocław 1992.

Dziemidok B., Pragmatyzm, relatywizm, etnocentryzm i groźba absolutyzmu, [w:] Między pragmatyzmem a postmodernizmem. Wokół filozofii Richarda Rorty’ego, red. A. Szahaj, UMK, Toruń 1995. s. 207–214.

Hołówka J., Relatywizm etyczny, PWN, Warszawa 1981.

Kmita J., Rorty i Putnam wobec relatywizmu kulturowego, [w:] Między pragmatyzmem a postmodernizmem. Wokół filozofii Richarda Rorty’ego, red. A. Szahaj, UMK, Toruń 1995, s. 215–254.

Norris C., Dekonstrukcja przeciw postmodernizmowi. Teoria krytyczna i prawo rozumu, tłum. A. Przybysławski, Universitas, Kraków 2001.

Putnam H., Dlaczego rozumu nie można znaturalizować, [w:] tenże, Wiele twarzy realizmu i inne eseje, tłum. A. Grobler, PWN, Warszawa 1998, s. 263–293.

Rorty R., Afterword: Pragmatism, Pluralism, and Postmodernism, [w:] tenże, Philosophy and Social Hope, Penguin Books, London 1999, s. 262–277.

Rorty R., De Man and the American Cultural Left, [w:] tenże, Essays on Heidegger and Others. Philosophical Papers, vol. II., Cambridge University Press, Cambridge 1991, s. 129–139.

Rorty R., Etyka bez powszechnych powinności, tłum. M. Glasenapp, „Etyka” 1998, nr 31, s. 9–25.

Rorty R., Filozofia a zwierciadło natury, tłum. M. Szczubiałka, Fundacja Aletheia, Warszawa 1994.

Rorty R., Habermas, Derrida, and the Functions of Philosophy, [w:] tenże, Truth and Progress. Philosophical Papers, vol. III, Cambridge University Press, Cambridge 1998, s. 307–326.

Rorty R., O etnocentryzmie: odpowiedź Cliffordowi Geertzowi, [w:] tenże, Obiektywność, relatywizm i prawda. Pisma filozoficzne, t. 1, tłum. J. Margański, Fundacja Aletheia, Warszawa 1999, s. 303–313.

Rorty R., Postmodernistyczny mieszczański liberalizm, [w:] tenże, Obiektywność, relatywizm i prawda. Pisma filozoficzne, t. 1, tłum. J. Margań-ski, Fundacja Aletheia, Warszawa 1999, s. 293–301.

Rorty R., Pragmatyzm, relatywizm i irracjonalizm, [w:] tenże, Konsekwencje pragmatyzmu. Eseje z lat 1972–1980, tłum. C. Karkowski, IFiS PAN, Warszawa 1998, s. 206–222.

Rorty R., Przygodność, ironia i solidarność, tłum. W. J. Popowski, Spacja, Warszawa 1996.

Rorty R., Relatywizm: odnajdywanie i tworzenie, [w:] Habermas, Rorty, Kołakowski: Stan filozofii współczesnej, red. J. Niżnik, IFiS PAN, Warszawa 1996, s. 49–69.

Rorty R., Solidarność czy obiektywność, [w:] tenże, Obiektywność, relatywizm i prawda. Pisma filozoficzne, t. 1, tłum. J. Margański, Fundacja Aletheia, Warszawa 1999, s. 35–54.

Rorty R., Sprawiedliwość jako poszerzona lojalność, „Transit” 1997, nr 3.

Rorty R., Trocki i dzikie storczyki, tłum. Zdzisław Łapiński, „Teksty Drugie”1994, nr 4, s. 155–173.

Rorty R., Wprowadzenie: antyreprezentacjonizm, etnocentryzm i liberalizm, [w:] tenże, Obiektywność, relatywizm i prawda. Pisma filozoficzne, t. 1, tłum. J. Margański, Fundacja Aletheia, Warszawa 1999, s. 9–32.

Szahaj A., Ironia i miłość. Neopragmatyzm Richarda Rorty’ego w kontekście sporu o postmodernizm, Leopoldinum, Wrocław 1996.

Tuchańska B., Etnocentryzm Richarda Rorty’ego. Esej częściowo polemiczny, [w:] Między pragmatyzmem a postmodernizmem. Wokół filozofii Richarda Rorty’ego, red. A. Szahaj, UMK, Toruń 1995, s. 255–274.

Williams B., Moralność. Wprowadzenie do etyki, tłum. M. Hernik, Fundacja Aletheia, Warszawa 2000.

Żardecka-Nowak M., Wspólnota i ironia. Richarda Rorty’ego wizja społeczeństwa liberalnego, KUL, Lublin 2003.




DOI: http://dx.doi.org/10.17951/kw.2015.16.5
Data publikacji: 2016-03-21 00:00:06
Data złożenia artykułu: 2015-09-16 23:42:46

Odwołania zewnętrzne

  • Brak odwołań zewnętrznych


Prawa autorskie (c) 2016 Marcin Marian Krawczyk

##submission.licenseURL##: http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/3.0/deed.pl