Pedagogika czy antypedagogika? Wokół kryzysu współczesnej edukacji z perspektywy filozoficznej

Piotr Domeracki

Streszczenie w języku polskim


Prezentowany artykuł ma charakter diagnozy i krytyki stanu współczesnej edukacji, szczególnie w Polsce, tak na poziomie szkolnictwa niższego, jak i – choć w mniejszym zakresie – szkolnictwa wyższego. Czyni się to w kontekście odmienianego przez wszystkie przypadki w domenie publicznej kryzysu, z jakim boryka się współcześnie rodzimy system oświaty. Autor tekstu zbiera i enumeruje newralgiczne, jego zdaniem, motywy owego kryzysu, starając się w jego opisie unikać łatwego etykietowania, radykalizmu czy utopijności. Jego krytykę budzą zwłaszcza: brak dalekosiężnej, niepartykularystycznej i niespolityzowanej wizji systemu edukacji w Polsce; ciągłe, eksperymentatorskie, doraźne i powierzchowne reformatorstwo i wynikająca z niego niestabilność, a w konsekwencji dysfunkcjonalność systemu i organów odpowiadających za oświatę; paraliżujące, a w efekcie patologizujące edukację bezkrytyczne (lub [za] mało refleksyjne) nastawienie na jej biurokratyzację, standaryzację i systemy kontroli. Artykuł stawia też pytanie, czy na kryzys współczesnej edukacji nie składa się również kryzys współczesnej pedagogiki jako nauki. W rezultacie kulminuje on w pytaniu, czy rozwiązania i strategie stosowane we współczesnej edukacji, zakażone kryzysem, nie przeobrażają się przypadkiem w swoje antypedagogiczne przeciwieństwo.


Słowa kluczowe


pedagogika; antypedagogika; edukacja; oświata; szkoła; uniwersytet; reforma; polityka; edukacyjny nihilizm

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Borowska T., Strategie reformy edukacji w Polsce. Nadzieje i obawy, [w:] Oświata: tradycje i współczesność. Prace ofiarowane Profesorowi dr. hab. Stanisławowi Gawlikowi w siedemdziesiątą rocznicę urodzin, Opole 1999.

Danilewska J., Edukacyjny doping ery globalizacji – czy potrafimy go zrównoważyć?, [w:] Wspólnota pedagogicznego niepokoju, red. J. Danilewska, Kraków 2008.

Domeracki P., Cywilizacja na ławie oskarżonych: retrospektywa, [w:] Wobec zagrożenia globalnym kryzysem ekologicznym. Technologiczna korekta czy aksjologiczna przebudowa?, red. H. Ciążela, W. Dziarnowska, W. Tyburski, Warszawa 2010.

Dostojny uniwersytet?, red. A. Śliz, M.S. Szczepański, Warszawa 2014.

Filek J., Filozofia odpowiedzialności XX wieku, Kraków 2003.

Filozofia odpowiedzialności XX wieku. Teksty źródłowe, wyb., przeł. i red. J. Filek, Kraków 2004.

Gołąb-Meyer Z., Słowo od redakcji: Nauczyciel – osoba najważniejsza, „Foton. Pismo dla nauczycieli i studentów fizyki oraz uczniów” 2007, nr 99.

Hartman J., O postinteligencki neobolszewizm, „Polityka” 2013, nr 19.

Hartman J., Szkoła buja w obłokach, „Gazeta Wyborcza” nr 84, 09.04.2009 (dział „Opinie”).

Hartman J., Szkoła do przebudowy, http://polska.newsweek.pl/hartman--szkola-do-przebudowy,81354,1,1.html [dostęp: 08.09.2014].

Hartman J., Umarła klasa, http://wyborcza.pl/magazyn/1,132517,13885836,Umarla_klasa.html [dostęp: 08.09.2014].

Kołakowski L., Cywilizacja na ławie oskarżonych, [w:] O kryzysie. Rozmowy w Castel Gandolfo 1985, przyg. i przedm. K. Michalski, przeł. A. Kluba, t. 2, Warszawa 1990.

Kwieciński Z., O reformie oświaty: co wyrównywać, co różnicować, czego najbardziej potrzeba. Głos w dyskusji, [w:] Problemy doskonalenia systemu edukacyjnego w Polsce, red. H. Moroz, Kraków 2008.

Kwiek M., Uniwersytet w dobie przemian. Instytucje i kadra akademicka w warunkach rosnącej konkurencji, Warszawa 2015.

MacIntyre A., Bóg, filozofia, uniwersytety. Wybrane zagadnienia z historii katolickiej tradycji filozoficznej, przeł. A. Łagodzka, Warszawa 2013.

Mendel M., Szkudlarek T., Kryzys jako dyskurs i narracja. Konteksty edukacyjne, cz. 1: Studia i rozprawy, „Forum Oświatowe” 2013, t. 3, nr 50.

Miller N., Dramat udanego dziecka. Studia nad powrotem do prawdziwego Ja, przeł. N. Szymańska, Warszawa 1995.

Miller N., Dramat udanego dziecka. W poszukiwaniu siebie, przeł. N. Szymańska, Poznań 2007.

Miller N., Zniewolone dzieciństwo. Ukryte źródła tyranii, przeł. B. Przybyłowska, Poznań 2012.

Neville B., Edukacja w „epoce Hermesa”, przeł. M. Kościelniak, [w:] Wspólnota pedagogicznego niepokoju, red. J. Danilewska, Kraków 2008.

Nowak A., Szkoła miernoty, www.wprost.pl/ar/129502/Szkola-miernoty/?I=1325 [dostęp: 08.09.2014].

Nowak P., Hodowanie troglodytów. Ciąg dalszy nastąpił, [w:] Humanistyka z widokiem na uniwersytet, red. M. Cieliczko, E. Nowicka, J. Wolska, Poznań 2016.

Nowak P., Hodowanie troglodytów. Uwagi o szkolnictwie wyższym i kulturze umysłowej człowieka współczesnego, Warszawa 2014.

Przyszłość świata, F. Mayor we współpr. z J. Bindém, z udziałem J.-Y. Le Saux, R. Gudmundssona oraz zespołu Biura Analiz i Prognoz UNESCO, przeł. J. Wolf, A. Janik, W. Rabczuk, Warszawa 2001.

Rydygier E., Psychospołeczny aspekt reformy systemu edukacji w Polsce, http://rydygier.blog.onet.pl/2011/05/14/kryzys-polskiej-szkoly-skutkiem-ciaglego-jej-reformowania [dostęp: 08.09.2014].

Rydygier E., Refleksje pozjazdowe, „Foton” 2009, nr 107.

Rydygier E., Reforma edukacji a nauczanie fizyki, „Fizyka w Szkole” 2010, nr 4.

Szwabowski O., Uniwersytet – fabryka – maszyna. Uniwersytet w perspektywie radykalnej, Warszawa 2014.

Śliwerski B., Diagnoza uspołecznienia szkolnictwa publicznego III RP w gorsecie centralizmu, Kraków 2013.

Śliwerski B., Problemy współczesnej edukacji. Dekonstrukcja polityki oświatowej III RP, Warszawa 2009.

Śliwerski B., Szkoła na wirażu zmian politycznych. Bez cenzury, Kraków 2012.

Thorne B., Carl Rogers, przeł. E. Wojtych, Gdańsk 2006.

Thorne B., Zamiast empatii – podnoszenie standardów, zamiast wspólnoty – fabryki uczenia się: edukacyjna scena Wielkiej Brytanii, [w:] Wspólnota pedagogicznego niepokoju, red. J. Danilewska, Kraków 2008.

Uniwersytet zaangażowany: przewodnik Krytyki Politycznej, wybór i red. tekstów Zespół KP, Warszawa 2010.

Wolność, równość, uniwersytet, red. C. Kościelniak, J. Makowski, Warszawa 2011.

Wrede A., Szansa czy kryzys?, www.eid.edu.pl/archiwum/2008,1/listopad,241/nasze_sprawy,249/szansa_czy_kryzys,2103.html [dostęp: 08.09.2014].




DOI: http://dx.doi.org/10.17951/i.2016.41.1.7
Data publikacji: 2016-10-06 10:30:05
Data złożenia artykułu: 2016-06-05 08:42:58


Statystyki

Widoczność abstraktów - 793
Pobrania artykułów (od 2020-06-17) - PDF - 0

Wskaźniki



Odwołania zewnętrzne

  • Brak odwołań zewnętrznych


Prawa autorskie (c) 2016 Piotr Domeracki

Creative Commons License
Powyższa praca jest udostępniana na lcencji Creative Commons Attribution 4.0 International License.