Czego boją się Polacy? Rozważania nad kinem grozy jako gatunkiem filmowym w kontekście wartości na przykładzie polskich przedstawicieli tego gatunku

Wojciech Jan Wieczorek

Résumé


Choć współcześnie tendencja zaczęła ulegać zmianie, to jednak przez długie lata kino grozy było traktowane jako filmowy parias. Jego zadaniem było przede wszystkim pokazywanie odbiorcom negatywnych konsekwencji postępowania wbrew odgórnie narzuconym wzorcom zachowania, a także miało ono stanowić swego rodzaju ostrzeżenie przed zaburzeniem obowiązującego porządku ontologicznego. Głównym celem mojego artykułu jest próba pokazania, że horror może, a nawet powinien być traktowany przede wszystkim jako wartość sama w sobie. Na podstawie krótkiej analizy historycznej starałem się udowodnić, że polscy twórcy niepotrzebnie boją się sięgać po ten gatunek filmowy. Jak bowiem pokazuje chociażby film Demon Marcina Wrony, kino grozy najlepiej pozwala prowadzić polemikę z kwestiami uznawanymi w danej kulturze za coś normalnego, powszechnego i możliwego. Ponadto może być traktowane jako swoisty katalog lęków, potrzeb i nadziei społeczeństwa w danym momencie czasowym.


Mots-clés


horror; kino; polskie kino grozy; wartości; lęki

Texte intégral :

PDF (Język Polski)

Références


Wydawnictwa zwarte

Brzostek, D. (2020). Wola nie-wiedzy. Horror postmodernistyczny czy groza późnej nowoczesności? Toruń: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika.

Cherry, B. (2009). Horror. Routledge Film Guidebooks. London: Routledge.

Giddens, A. (2004). Socjologia. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Goodman, N. (2007). Wstęp do socjologii. Poznań: Zysk i S-ka.

Haltof, M. (1992), Kino lęków. Kielce: Szumacher.

Has-Tokarz, A. (2011). Horror w literaturze współczesnej i filmie. Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej.

Hutchings, P. (2009). The A to Z of Horror Cinema. Lanham: Rowman and Littlefield Publishing Group.

Janion, M. (1972). Romantyzm, rewolucja, marksizm. Colloquia gdańskie. Gdańsk: Wydawnictwo Morskie.

Kamińska, M. (2016). Upiór w kamerze. Zarys kulturowej historii kina grozy. Poznań: Galeria Miejska Arsenał.

Kolasińska, I. (2003). Kobieta i demony. O widzu horroru filmowego. Kraków: Rabid.

Kornacki, K. (2004). Kino polskie wobec katolicyzmu. Gdańsk: słowo/ obraz terytoria.

Krakauer, S. (2009). Od Caligariego do Hitlera. Z psychologii filmu niemieckiego. Gdańsk: słowo/obraz terytoria.

Piątkowska M. (2012). Życie przestępcze w przedwojennej Polsce. Grandesy – Kasiarze – Brylanty. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Semczuk, P. (2014). Magiczne dwudziestolecie. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Towlson, J. (2014). Subversive Horror Cinema: Countercultural Messages of Films from Frankenstein to the Present. Jefferson North Carolina: McFarland and Company.

Žižek, S. (2011). Lacrimae rerum. Kieślowski, Hitchcock, Tarkowski, Lynch. Warszawa: Wydawnictwo Krytyki Politycznej.

Rozdziały z książek

Kamińska, M., Mikołajczyk, M. (2021). Wampir z realsocu. O horrorach w kinematografii krajów socjalistycznych. W: P. Kletowski (red.), Europejskie kino gatunków III (s. 47–65). Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Kolasińska, I. (1998). Kiedy spojrzenie Gorgony budzi upiory: horror filmowy i jego widz. W: K. Loska (red.), Kino gatunków. Wczoraj i dziś (s. 113–132). Kraków: Wydawnictwo Rabid.

Korczarowska, N. (2023). Stan zapaści. Prowincja w polskich filmach fabularnych zrealizowanych po 1989 roku. W: M. Kowalski, T. Sikorski (red.), Z dala od egocentrycznej metropolii: obraz prowincji w filmie (s. 139–171). Szczecin: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego.

Artykuły z czasopism

Citko, K. (2016). O wartościach i wartościowaniu w kinie. Ars Inter Culturas, 5, 49–60.

Olszewska, M. (2009). Poza granice akceptacji: polski horror filmowy w PRL-u. Panoptikum, 8(15), 173–189.

Scrivner, C. (2021). The Psychology of Morbid Curiosity: Development and Initial Validation of the Morbid Curiosity Scale. Personality and Individual Differences, 183(3), 111139. https://doi.org/10.1016/j.paid.2021.111139

Artykuły online

Christ, R. (2017). Polskie horrory: Polska (z)groza. Magazyn Filmowy. Pismo Stowarzyszenia Filmowców Polskich, 75. https://www.sfp.org.pl/baza_wiedzy,307,26669,1,1,Polskie-horrory-Polska-z-groza.html

Czartoryski, B. (2017). Polskie horrory: Jeden demon wiosny nie czyni. Magazyn Filmowy. Pismo Stowarzyszenia Filmowców Polskich, 75. https://www.sfp.org.pl/baza_wiedzy,307,26668,1,1,Polskie-horrory-Jeden-demon-wiosny-nie-czyni.html

Grybel, M., Horror – próba wyjaśnienia trwałości gatunku. http://horror.com.pl/publicystyka/art.php?id=95

Stachowicz, M., Folk horror i koniec Wielkiej Obrzydliwości. https://czaskultury.pl/czytanki/folk-horror-i-koniec-wielkiej-obrzydliwosci/

Stachowicz, M., Tkanka z betonu. https://www.filmweb.pl/reviews/recenzja-filmu-Monument-22381

Staszczyszyn, B., Demon. https://culture.pl/pl/dzielo/demon

Walkiewicz, M., Renesans Strachu. https://www.dwutygodnik.com/artykul/7973-renesans-strachu.html

Inne

Hagmajer-Kwiatek, K. (2021). Rozmowy po zmroku: Piotr Paziński. https://www.polskieradio.pl/8/2222/Artykul/2740897,Piotr-Pazinski-gotycyzm-polski-czerpal-z-ludowoscifbclid=IwAR0a_9yBfOfVoEEw5Cj4vOr_tD3cO5IzBqpceIkbzllek-Mp4qazi3w7IK0

Hasło: horror. BazHum Baza czasopism humanistycznych. https://bazhum.muzhp.pl/simple_search_results?search_phrase=horror

Hasło: zazdrość. Film Polski. Internetowa Baza Filmu Polskiego. https://filmpolski.pl/fp/index.php?film=22216




DOI: http://dx.doi.org/10.17951/kh.2024.45.17-30
Date of publication: 2025-04-01 10:32:25
Date of submission: 2025-03-26 11:56:00


Statistiques


Visibilité des résumés - 0
Downloads (from 2020-06-17) - PDF (Język Polski) - 0

Indicateurs



Renvois

  • Il n'y a présentement aucun renvoi.


Droit d'auteur (c) 2025, Wojciech Jan Wieczorek

Licence Creative Commons
Ce(tte) œuvre est mise à disposition selon les termes de la Licence Creative Commons Attribution 4.0 International.