Niezwykłe podobieństwa: analiza wizerunku Draculi w powieści i jej adaptacjach filmowych

Streszczenie w języku polskim

Badania poświęcone Draculi Brama Stokera często zwracają uwagę na jego zwierzęce cechy, koncentrując się na opisie jego wyglądu w powieści – ostrych zębach, owłosionym ciele oraz drapieżnym usposobieniu. Choć opracowania te wnikliwie analizują konstrukcję wampirycznego potwora i jego fizyczną postać, zazwyczaj pomijają podobieństwo hrabiego – zarówno w powieści, jak i w adaptacjach filmowych – do rzeczywistych postaci historycznych lub żyjących osób. Adnan Qiblawi zauważa na przykład, że portret młodego Draculi widoczny na ścianie w filmowej adaptacji z 1992 roku stanowi kopię renesansowego dzieła niemieckiego malarza Albrechta Dürera zatytułowanego Autoportret w wieku dwudziestu ośmiu lat (Self-Portrait at Twenty-Eight). Niniejszy artykuł podejmuje próbę zidentyfikowania podobieństw hrabiego do rzeczywistych postaci ludzkich zarówno w powieści Dracula Brama Stokera, jak i w filmie Francisa Forda Coppoli Dracula (1992). Analizuje również sposób, w jaki fizyczny wygląd bohaterów oraz ich podobieństwo do innych twarzy zostają wykorzystane w tekście do budowania napięć narracyjnych. W ten sposób ukazuje, że owe niezwykłe podobieństwa – zarówno między twarzami pojawiającymi się w obrębie utworu, jak i między postaciami fikcyjnymi a rzeczywistymi ludźmi – odgrywają kluczową rolę w rozumieniu potworności wampira jako zjawiska związanego z różnicą i zmiennością wyglądu w filmie.

W artykule argumentuję, że różnorodne wcielenia Draculi w filmie opierają się na tworzeniu, modyfikowaniu lub zacieraniu podobieństwa hrabiego do innych przedstawień tej postaci obecnych w filmie bądź do twarzy odtwarzającego go aktora. Jednocześnie uświadomienie sobie, że za wszystkimi tymi odmiennymi wizerunkami Draculi kryje się ta sama twarz i ten sam bohater, pokazuje, iż owe niezwykłe podobieństwa – lub ich celowy brak – są wytwarzane za pomocą charakteryzacji protetycznej, oświetlenia, makijażu oraz innych środków technologicznych.