The State National Council and the Polish Committee of National Liberation in a State Governed by the Rule of Law: Positions of Legal Scholarly Opinion

Ewa Kozerska, Katarzyna Dziewulska

Abstract


The establishment of the communist regime in Poland in 1944 is a current subject of reflection in the doctrine and practice of legislation and judiciary. There has been no uniform position on these events, which means that the then sanctioned political and normative order continues to produce controversial assessments and, above all, certain legal effects. This results from the fact that the new people’s power, empowered by force, and not by legal or social basis, has given itself the competence to establish a normative order. The lack of legitimacy for the rightful rule and legislative activity, in principle – from the point of view of the idea of the rule of law – undermines the political and legal status of the people’s authorities. This is all the more so because the system of unified power and sources of law created at that time was evidence of building a totalitarian state modelled on the Soviet Union. The events and legal behaviours of that time led to numerous, often radical changes in many areas of private and public life. They caused certain social and material effects, difficult to reverse today, which Polish society still faces. Therefore, modern standards of the rule of law require that public authorities undertake comprehensive and effective activity. They require that the principles of just and fair compensation for material damage and compensation for moral losses resulting from the rule of this system be implemented. This seems all the more important because some regulations of the people’s power, especially those concerning changes in the ownership structure, are still in force and form the basis of court and Constitutional Tribunal decisions.


Keywords


State National Council; Polish Committee of National Liberation; Poland; communist regime; Poland

References


LITERATURE

Banaszak B., Prawo konstytucyjne, Warszawa 2017.

Bardach J., Leśnodorski B., Pietrzak M., Historia państwa i prawa polskiego, Warszawa 1979.

Biernat T., Legitymizacja władzy politycznej. Elementy teorii, Toruń 1999.

Biskupski K., Rady narodowe. Wykład o ustroju i komentarz do ustawy, compiled by K. Biskupski, J. Starościak, Warszawa 1948.

Burda A., Polskie prawo państwowe, Warszawa 1969.

Dworakowski W., Klasa robotnicza-awangarda narodu, [in:] O Konstytucji Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej. Zbiór materiałów, Warszawa 1953.

Działocha K., Rola konstytucji marcowej w prawie państwowym Polski Ludowej, „Przegląd Prawa i Administracji” 1976, vol. 8, [in:] Prawo konstytucyjne na przestrzeni lat. Wybór publikacji profesora Kazimierza Działochy z okazji jubileuszu 85 urodzin i 60-lecia pracy naukowej, ed. A. Łukaszczuk, Warszawa 2018.

Działocha K., Trzciński J., Zagadnienie obowiązywania konstytucji marcowej w Polsce Ludowej. 1944–1952, Wrocław 1977.

Fenichel Z., Próba charakterystyki ustawodawstwa polskiego za okres 1944–1946, „Demokratyczny Przegląd Prawniczy” 1947, no. 1–2.

Friszke A., PKWN – próba oceny, „Pamięć i Sprawiedliwość” 2005, no. 2.

Garlicki L., Polskie prawo konstytucyjne, Warszawa 2016.

Grzybowski K., Ustrój Polski współczesnej 1944–1948, Kraków 1948.

Hobbes T., Lewiatan, czyli materia, forma i władza państwa kościelnego i świeckiego, Warszawa 2005.

Jarosz Z., Zakrzewska J., Krajowa Rada Narodowa. Z dziejów kształtowania się ludowego parlamentu, „Czasopismo Prawno-Historyczne” 1964, vol. 16(1).

Jastrzębski R., Powstanie i działalność Prezydium Krajowej Rady Narodowej (1944–1947), [in:] Z historii ustroju i konstytucjonalizmu Polski. Księga jubileuszowa dedykowana w osiemdziesiątą rocznicę urodzin Profesora Mariana Kallasa, ed. D. Makiłła, collaboration M. Wilczek-Karczewska, Warszawa 1918.

Kallas M., Lityński A., Historia ustroju i prawa Polski Ludowej, Warszawa 2003.

Kersten K., Narodziny systemu władzy. Polska 1944–1948, Paryż 1986.

Kozerska E., Scheffler T., Retoryka ciągłości: o dziedzictwie prawnym II Rzeczypospolitej i rządów komunistycznych, „Studia nad Autorytaryzmem i Totalitaryzmem” 2017, vol. 39(2), DOI: https://doi.org/10.19195/2300-7249.39.2.4.

Lane Ch., Socjalistyczny rytuał a legitymacja władzy, [in:] Władza i polityka. Wybór tekstów ze współczesnej politologii zachodniej, ed. A. Ankwicz, Warszawa 1986.

Lassalle F., O istocie konstytucji, Warszawa 1907.

Lipska M., Aparat administracyjny PKWN, „Czasy Nowożytne” 2005, vol. 18–19.

Litwin J., W sprawie mocy obowiązującej niektórych ustaw przedwojennych, „Palestra” 1957, no. 1/3.

Lityński A., Początki resortu sprawiedliwości PKWN. W 70. rocznicę, „Roczniki Administracji i Prawa” 2014, vol. 14(1).

Machiavelli N., Książę, Warszawa 1969.

Mycielski A., Polskie prawo polityczne, Kraków 1947.

Paczkowski A., PKWN – próba oceny, „Pamięć i Sprawiedliwość” 2005, no. 2.

Peretiatkowicz A., Konstytucja Marcowa a Konstytucja Lutowa, „Państwo i Prawo” 1947, no. 11.

Polskie prawo konstytucyjne, ed. W. Skrzydło, Lublin 2005.

Rotschild J., Legitymizacja polityczna we współczesnej Europie, [in:] Władza i polityka. Wybór tekstów ze współczesnej politologii zachodniej, ed. A. Ankwicz, Warszawa 1986.

Rozmaryn S., Polskie prawo państwowe, Warszawa 1951.

Scheffler T., Recepcja doktryny prawnej Hansa Kelsena w Niemczech, [in:] Normatywizm Hansa Kelsena a współczesna nauka prawa, ed. A. Bosiacki, Warszawa 2017.

Siemieński F., Prawo konstytucyjne, Warszawa–Poznań 1976.

Skrzydło W., Kształtowanie się aparatu państwowego w okresie PKWN, „Roczniki Lubelskie” 1964, vol. 7.

Skrzydło W., Ustrój polityczny RP w świetle Konstytucji z 1997 roku, Kraków 2000.

Stawarska-Rippel A., Prawo sądowe Polski Ludowej 1944–1950 a prawo Drugiej Rzeczypospolitej, Katowice 2006.

Trzciński J., Zagadnienie obowiązywania konstytucji z 17 marca 1921 w latach 1944–52, „Przegląd Prawa i Administracji” 1974, no. 5.

Wawak Z., Legitymacja prawna KRN, „Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny” 1993, no. 4.

Wendel A., KRN i PKWN – pierwsze władze Polski Ludowej, „Rocznik Lubelski” 1959, vol. 2.

Wiącek M., Znaczenie zastosowania konstytucji marcowej w Polsce Ludowej dla orzecznictwa sądów i Trybunału Konstytucyjnej III RP, Warszawa 2012.

Winczorek P., Legitymizacja władzy politycznej, „Państwo i Prawo” 1985, no. 11–12.

Wrona J., System polityczny w Polsce w latach 1944–1948, „Pamięć i Sprawiedliwość” 2005, no. 2.

Żenczykowski T., Polska Lubelska 1944, Warszawa 1990.

NETOGRAPHY

Manifest demokratycznych organizacji społeczno-politycznych i wojskowych w Polsce, https://jbc.bj.uj.edu.pl/dlibra/publication/410102/edition/420906/content [access: 12.10.2019].

Szulc M., Prezydium Krajowej Rady Narodowej w systemie ustrojowym państwa polskiego (1944–1947), https://depotuw.ceon.pl/bitstream/handle/item/1681/2200-DR-PR-30809.pdf?sequence=1 [access: 22.11.2019].

LEGAL ACTS

Constitutional Act of 19 February 1947 on the organization and scope of activities of the highest organs of the Republic of Poland (Journal of Laws 1947, no. 18, item 71).

CASE LAW

Decision of the Constitutional Tribunal of 13 March 2013, SK 38/12.

Judgement of the Supreme Court of 5 December 1950, C 323/50.




DOI: http://dx.doi.org/10.17951/sil.2021.30.1.121-144
Data publikacji: 2021-03-31 14:40:21
Data złożenia artykułu: 2020-09-29 21:27:06


Statistics

Total abstract view - 527
Downloads (from 2020-06-17) - PDF - 0 PDF (Język Polski) - 0

Indicators



Refbacks

  • There are currently no refbacks.


Copyright (c) 2021 Ewa Kozerska, Katarzyna Dziewulska

Creative Commons License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.