Ratio legis of Criminalization of the Offence against Religious Feelings (and Blasphemy)

Olga Sitarz

Abstract


This article deals with the criminalization of violating religious feelings is of a scientific and research nature. The scientific problem is to determine the actual ratio legis of the act described in Article 196 of the Polish Criminal Code, which will ultimately allow to assess whether the criminalization decision is right. The author does not share the commonly held views on the protection and justification of the criminality of offending religious feelings. A comparison of crimes that provide for punishment for violating other feelings, as well as violating feelings of a different nature with impunity, allows for the formulation of the thesis that in the case of Article 196 of the Criminal Code it was not religious feelings and their protection that became the reason for the criminalization decision. This reason is the fear of the social consequences of violating religious feelings. Since this behavior is criminalized in most countries around the world, the significance of these scientific findings is of international significance both theoretically and practically.


Keywords


violating religious feelings; blasphemy; criminalization; protection; Criminal Code

References


LITERATURE

Bafia J., [in:] J. Bafia, K. Mioduski, M. Siewierski, Kodeks karny. Komentarz, Warszawa 1971.

Bafia J., Mioduski K., Siewierski M., Kodeks karny. Komentarz, Warszawa 1987.

Brzeska M., O bezzasadności postulatu dekryminalizacji obrazy uczuć religijnych oraz postulatu kryminalizacji publicznej obrazy przekonań światopoglądowych, “Jurysta” 2015, no. 4.

Brzozowski W., Bezstronność światopoglądowa władz publicznych w Konstytucji RP, Warszawa 2011.

Budyn-Kulik M., Znieważenie uczuć religijnych – analiza dogmatyczna i praktyka ścigania, “Prawo w Działaniu. Sprawy Karne” 2014, no. 19.

Cieślak W., „Pasja” przed sądem, [in:] Fascynujące ścieżki filozofii prawa, ed. J. Zajadło, Warszawa 2008.

Dąbrowska E., Kamiński I.C., Przestępstwo bluźnierstwa religijnego w angielskim common law, “Problemy Współczesnego Prawa Międzynarodowego, Europejskiego i Porównawczego” 2009, vol. 7.

Derlatka M., Bóg nie potrzebuje ochrony, “Rzeczpospolita”, 3.07.2012.

Draguła A., Bluźnierstwo. Między grzechem a przestępstwem, Warszawa 2013.

Dziwisz S., Ochrona uczuć religijnych w polskim prawie karnym, Lublin 2019.

Filar M., [in:] Kodeks karny. Komentarz, ed. O. Górniok, Warszawa 2004.

Gardocki L., Prawo karne, Warszawa 2001.

Gardocki L., Zagadnienia teorii kryminalizacji, Warszawa 1990.

Górniok O., [in:] Kodeks karny. Komentarz, ed. A. Wąsek, Gdańsk 2003.

Hypś S., [in:] Kodeks karny. Komentarz, eds. A. Grześkowiak, K. Wiak, Warszawa 2015.

Janyga W., [in:] Kodeks karny. Część szczególna. Komentarz, eds. M. Królikowski, R. Zawłocki, Warszawa 2013.

Janyga W., Przestępstwo obrazy uczuć religijnych w polskim prawie karnym w świetle współczesnego pojmowania wolności sumienia i wyznani, Warszawa 2010.

Jaworski D., Müller M., Kodeks Boga nie chroni, “Tygodnik Powszechny” 2010, no. 3.

Jędrejek G., Szymański T., Prawna ochrona uczuć religijnych w Polsce (Próba oceny dotychczasowych rozwiązań, czyli o rozdźwięku pomiędzy literą prawa a jego aplikacją), “Studia z Prawa Wyznaniowego” 2002, vol. 5.

Kędzierski J., Przestępstwa przeciwko religiom i wyznaniom w polskim prawie karnym – de lege ferenda, “Palestra” 2007, no. 7–8.

Kotas P., Lewandowska P., Ochrona uczuć religijnych a wolność wypowiedzi, Warszawa 2017.

Kruczoń E., Przestępstwo obrazy uczuć religijnych, “Prokuratura i Prawo” 2011, no. 2.

Kulesza J., Kryminalizacja obrazy uczuć religijnych. Glosa do wyroku TK z dnia 6 października 2015 r., SK 54/13, “Państwo i Prawo” 2016, no. 9.

Kulesza J., Zarys teorii kryminalizacji, “Prokuratura i Prawo” 2014, no. 11–12.

Kunicka-Michalska B., Wojciechowska J., Przestępstwa przeciwko wolności, wolności sumienia i wyznania, wolności seksualnej i obyczajności oraz czci i nietykalności cielesnej. Rozdziały XXIII, XXIV, XXV i XXVII Kodeksu karnego. Komentarz, Warszawa 2001.

Levy L.W., Treason Against God: A History of the Offence of Blasphemy, New York 1981.

Lubelski M.J., Stanik J.M., Tyszkiewicz L., Wybrane zagadnienia psychologii dla prawników, Warszawa 1986.

Marek A., Prawo karne, Warszawa 2003.

Mikołejko Z., Młot na Dodę i wolność słowa, “Gazeta Wyborcza”, 28.01.2012.

Mikuła M., Granice dozwolonego dyskursu antyreligijnego w II Rzeczypospolitej. Uwagi do orzeczenia Sądu Najwyższego z 5 lipca 1938 r. i jego aktualność dzisiaj, “Studia z Prawa Wyznaniowego” 2010, vol. 13.

Nowicki M.A., Europejski Trybunał Praw Człowieka, vol. 2, Warszawa 2002.

Odrowąż-Sypniewski W., O zgodności z Konstytucją postulatu wykreślenia z polskiego prawodawstwa przepisów o „przestrzeganiu wartości chrześcijańskich” i „obrażaniu uczuć religijnych”, “Zeszyty Prawnicze Biura Analiz Sejmowych” 2006, no. 3.

Ozdarska L., Przestępstwo obrazy uczuć religijnych w polskim kodeksie karnym, “Studia Prawnoustrojowe” 2013, no. 19.

Paprzycki R., Graj szatanie. Prawnokarna ochrona sumienia i wyznania a działalność satanistów, “Rzeczpospolita” 2000, no. 221.

Paprzycki R., Prawna ochrona wolności sumienia i wyznania, Warszawa 2015.

Prochowski J.A., Wolność religijna jako jedno z podstawowych praw człowieka, [in:] Efektywność europejskiego systemu ochrony praw człowieka, ed. J. Jaskiernia, Toruń 2012.

Sobczak J., Obraza uczuć religijnych a wolność sztuki i ekspresji artystycznej, “Themis Polska Nova” 2015, no. 1.

Strzelecki J., Kryminalizacja obrazy uczuć religijnych, [in:] Nauki penalne wobec szybkich przemian socjokulturowych. Księga jubileuszowa Profesora Mariana Filara, eds. A. Damski, J. Bojarski, P. Chrzczanowicz, M. Leciak, vol. 1, Toruń 2012.

Warylewski J., Pasja czy obraza uczuć? Spór wokół art. 196 Kodeksu karnego, [in:] W kręgu teorii i praktyki prawa karnego. Księga poświęcona pamięci Profesora Andrzeja Wąska, eds. L. Leszczyński, E. Skrętowicz, Z. Hołda, Lublin 2005.

Wasil W., Od bluźnierstwa do przestępstwa, czyli co tak naprawdę chroni państwo: Boga czy uczucia religijne? Studium historyczno-prawne, “Kościół i Prawo” 2019, vol. 8(1), DOI: https://doi.org/10.18290/kip.2019.8.1-13.

Wąsek A., Ochrona uczuć religijnych w prawie karnym, [in:] Prawo wyznaniowe, eds. H. Misztal, P. Stanisz, Lublin 2003.

Wąsek A., Przestępstwa przeciwko przekonaniom religijnym de lege lata i de lege ferenda, “Państwo i Prawo” 1995, no. 7.

Wąsek-Wiaderek M., Cywilnoprawna ochrona wolności sumienia i uczuć religijnych, [in:] Prawo wyznaniowe, eds. H. Misztal, P. Stanisz, Lublin 2003.

Wąsik D., Bluźnierstwo w wybranych kulturach prawnych, “Studia Iuridica Toruniensia” 2014, vol. 15, DOI: https://doi.org/10.12775/SIT.2014.034.

Wojciechowska J., [in:] B. Kunicka-Michalska, J. Wojciechowska, Przestępstwa przeciwko wolności, wolności sumienia i wyznania, wolności seksualnej i obyczajności oraz czci i nietykalności cielesnej. Rozdziały XXIII, XXIV, XXV i XXVII Kodeksu karnego. Komentarz, Warszawa 2001.

Wojciechowska J., Przestępstwa przeciwko wolności sumienia i wyznania, [in:] Kodeks karny – część szczególna, ed. A. Wąsek, vol. 1, Warszawa 2004.

Wojciechowski J., Kodeks karny. Komentarz. Orzecznictwo, Warszawa 2002.

Wróbel W., [in:] Kodeks karny. Część szczególna, ed. A. Zoll, vol. 2, Warszawa 2013.

ONLINE SOURCES

symboli religinjnych. Co oznaczają i skąd się wzięły?, http://niewiarygodne.pl/gid,14414844,img,14414943,kat,1017185,page,11,title,10-symboli-religijnych-Co-oznaczaja-i-skad-sie-wziely,galeriazdjecie.html [access: 8.04.2020].

Bóg czy bóg, http://sjp.pwn.pl/poradnia/haslo/bog-czy-Bog;8654.html [access: 8.04.2020].

Deklaracja w sprawie eliminacji wszelkich form nietolerancji i dyskryminacji opartych na religii lub przekonaniach, http://libr.sejm.gov.pl/tek01/txt/onz/1981.html [access: 8.04.2020].

Hartman J., Co łączy Polskę i Izrael? Kara za obrazę uczuć, 31.07.2012, www.polityka.pl/tygodnikpolityka/kraj/1529157,1,co-laczy-polske-i-izrael-kara-za-obraze-uczuc.read [access: 8.04.2020].

Igwe L., Ściganie bluźnierstwa zasługuje na szyderstwo i pogardę, 27.04.2017, www.listyznaszegosadu.pl/nowy-ateizm-i-krytyka-religii/sciganie-bluznierstwa-zasluguje-na-szyderstwo-i-pogarde [access: 8.04.2020].

John Paul II and the Inverted Cross, www.blessedquietness.com/journal/housechu/inverted.htm [access: 8.04.2020].

John Paul II’s miscellaneous apostasy, blasphemy, and sacrilege, 9.11.2005, http://www.mostholyfamilymonastery.com/catholicchurch/john-paul-ii-photos-sacrilege/#.VbFVYdLtmko [access: 8.04.2020].

Jóźwik P., Krytyka Kościoła czy obrażanie, www.przewodnik-katolicki.pl/Archiwum/2019/Przewodnik-Katolicki-19-2019/Wiara-i-Kosciol/Krytyka-Kosciola-czy-obrazanie [access: 8.04.2020].

Kaproń K.M., Chrystus, sierp i młot, 9.07.2015, www.tygodnikpowszechny.pl/chrystus-sierp-i-mlot-29119 [access: 8.04.2020].

Kontrowersje wokół „Golgota Picnic”. Stawia pytanie fundamentalne: czy chrześcijanie sprostali chrześcijaństwu?, 6.07.2014, www.tvp.info/15944933/informacje/polska/kontrowersje-wokol-golgota-picnic-stawia-pytanie-fundamentalne-czy-chrzescijanie-sprostali-chrzescijanstwu [access: 8.04.2020].

Kostka M., Problemy. Nie bluźnij!, www.piotrskarga.pl/nie-bluznij-,11133,12420,p.html [access: 8.04.2020].

Kratiuk K., Czas zacząć karać za obrazę Boga, 2017, http://docplayer.pl/61687903-Czas-zaczac-karac-za-obraze-boga.html [access: 8.04.2020].

Majmurek J., Drażliwość religijna i demokracja, 3.09.2013, www.krytykapolityczna.pl/artykuly/opinie/20130903/majmurek-drazliwosc-religijna-i-demokracja [access: 8.04.2020].

Nowak R., Prezydent Słupska znieważył św. Jana Pawła II, 23.06.2015, www.fronda.pl/a/prezydent-slupska-zniewazyl-sw-jana-pawla-ii,53112.html [access: 8.04.2020].

Ochrona uczuć religijnych w wybranych państwach Europy. Analiza prawnoporównawcza z uwzględnieniem orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, https://ordoiuris.pl/wolnosc-sumienia/ochrona-uczuc-religijnych-w-wybranych-panstwach-europy-analiza-prawnoporownawcza-z [access: 4.04.2020].

Oskierko A., Komitet Obrony przed Sektami: ta praca to bluźnierstwo!, 4.12.2013, www.gazetakrakowska.pl/artykul/1057844,komitet-obrony-przed-sektami-ta-praca-to-bluznierstwo,id,t.html?cookie=1 [access: 8.04.2020].

Papież zaprosił kontrowersyjną artystkę, aby zagrała w Watykanie. To bluźnierstwo?, 19.11.2014, www.fronda.pl/a/papiez-zaprosil-kontrowersyjna-artystke-aby-zagrala-w-watykanie-to-bluznierstwo,44148.html [access: 8.04.2020].

Paweł Lisicki: Pachamama w Watykanie to bluźnierstwo, 9.11.2019, www.dorzeczy.pl/nasi-w-mediach/119899/pawel-lisicki-pachamama-w-watykanie-to-bluznierstwo.html [access: 8.04.2020].

Poselski projekt o zmianie ustawy – Kodeks karny, Sejm RP, VII kadencja, Druk nr 2677, Warszawa, 8 lipca 2014 r., http://orka.sejm.gov.pl/Druki7ka.nsf/0/6993DFE7DEB35C0CC1257D410036BBBB/$File/2677.pdf [access: 8.04.2020].

Postępowania wszczęte i przestępstwa stwierdzone z art. 196 k.k. za lata 1999–2020, http://statystyka.policja.pl/st/kodeks-karny/przestepstwa-przeciwko-5/63492,Obraza-uczuc-religijnych-art-196.html [access: 9.04.2020].

Rada Europy przeciwko tzw. obrazie uczuć religijnych, transl. M. Twardowski, www.racjonalista.pl/kk.php/s,6055#_f1 [access: 8.04.2020].

Sierp, młot i Chrystus? „Gdy się zastanowić, to nie obraża”, 17.07.2015, www.fronda.pl/a/lewacki-krucyfiks-nie-to-mnie-nie-obraza,54200.html [access: 8.04.2020].

Szczęśniak A., „Jako ksiądz jestem antyklerykałem” – mówi Szymon Niemiec. To on odprawił nabożeństwo przed Paradą, 9.06.2019, https://oko.press/jako-ksiadz-jestem-antyklerykalem-mowi-szymon-niemiec-to-on-odprawil-nabozenstwo-przez-parada [access: 8.04.2020].

Terlikowski T.P., Zakazać profanacji, a nie obrazy uczuć, 18.08.2011, www.fronda.pl/a/terlikowski-zakazac-profanacji-a-nie-obrazy-uczuc,13989.html [access: 8.04.2020].

Zasady pisowni słownictwa religijnego, www.kul.pl/zasady-pisowni-slownictwa-religijnego,art_3460.html [access: 8.04.2020].

CASE LAW

Commission Decision of 18 April 1997, Dubowska and Skup v. Poland, applications no. 33490/96, 34055/96.

Judgement of the Constitutional Tribunal of 7 June 1994, K 17/93, OTK 1994, no. 1, item 11.

Judgement of the Constitutional Tribunal of 6 October 2015, SK 54/13, Journal of Laws 2015, item 1632.

Judgement of the ECHR of 20 September 1994, Otto-Preminger-Institut v. Austria, application no. 13470/87.

Judgement of the ECHR of 25 October 2018, ES v. Austria, application no. 38450/12.

Judgement of the Supreme Court of 6 April 2004, I CK 484/03, OSNC 2005, no. 4, item 69.

Resolution of the Supreme Court of 29 October 2012, I KZP 12/12, OSNKW 2012, no. 11, item 112.

Ruling of the Supreme Court, Collection of Rulings of the Supreme Court, Penal Chamber 1921, no. 146.




DOI: http://dx.doi.org/10.17951/sil.2021.30.4.505-531
Data publikacji: 2021-10-13 00:45:59
Data złożenia artykułu: 2021-01-28 20:55:38


Statistics

Total abstract view - 52
Downloads (from 2020-06-17) - PDF - 0 PDF (Język Polski) - 0

Indicators



Refbacks

  • There are currently no refbacks.


Copyright (c) 2021 Olga Sitarz

Creative Commons License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.