Prawo jako opowieść. Zagadnienie mitu w interpretacji prawa
Streszczenie w języku polskim
Fakt wpływu rozmaitych mitów na kształt prawa oraz mitologizacja pewnych jego założeń są niepodważalne. W większości wypadków ten proces „mitologizacji” postrzegany jest pejoratywnie – jako prowadzący do ugruntowania bezpodstawnych, irracjonalnych wyobrażeń i zarazem do odrzucenia „nauki” na rzecz „fikcji”. Celem niniejszego artykułu jest zaproponowanie odmiennego podejścia zarówno do samego pojęcia mitu, jak i do mitologizacji prawa poprzez odwołanie się do klasycznego, antycznego rozumienia pojęcia mythos jako fabuły, opowieści. Starogrecki mit pełnił funkcję zbliżoną do prawa, ustanawiał bowiem pewne podstawowe reguły obowiązujące w społeczeństwie. Zaakcentowanie jego strony „fabularnej” wskazuje zaś, że istotny jest nie tyle opis rzeczywistości, ile proces podkreślający relacyjny charakter wspólnoty. Tym samym opowiadanie mitu, podobnie jak odczytywanie normy prawa, stanowi interpretację zdarzenia w świetle obowiązujących zasad i systemów wartości, jest również ciągłym procesem kształtowania społecznej świadomości. Ujęcie prawa jako opowieści powoduje, że ci, którzy je tworzą i stosują, tracą luksus prostego pozostania monteskiuszowskimi „ustami ustawy”, ponieważ mają się troszczyć nie tylko o jego wykonywanie, lecz także o jakość oraz przekonanie obywateli co do jego słuszności. Proponowana forma odczytania prawa jako mitu-opowieści, mitu politycznego polega zatem na poszukiwaniu fabuły, czyli możliwości działania umożliwiającego reagowanie na potrzeby i problemy zmieniającego się świata oraz na rozwój polityczności i edukację obywateli.
Słowa kluczowe
Bibliografia
LITERATURE
Barthes R., Mit i znak. Eseje, Warszawa 1970.
Barwicka-Tylek I., Słuchanie. Zapomniany fundament demokracji, „Ethos” 2019, no. 1, DOI: https://doi.org/10.12887/32-2019-1-125-10.
Biernat T., Mit polityczny, Warszawa 1989.
Bottici C., Imaginal Politics: Images Beyond Imagination and the Imaginary, New York 2014.
Bruner J.S., O poznawaniu. Szkice na lewą rękę, Warszawa 1971.
Cassirer E., The Myth of the State, New Haven – London 1946.
Dudek Z., Psychologia mitów greckich, Warszawa 2013.
Durkheim É., Elementarne formy życia religijnego. System totemiczny w Australii, Warszawa 2010.
Eliade M., Aspekty mitu, Warszawa 2006.
Fitzpartick P., The Mythology of Modern Law, London – New York 2002.
Herodot, Dzieje, Warszawa 2007.
Hillman J., Uzdrawiające fikcje, Warszawa 2016.
Hrebenda S., Mitologia społeczna w literaturze fantastycznonaukowej, Katowice 2000.
Jaskólski M., Mit polityczny, [in:] Słownik doktryn politycznych i prawnych, eds. K. Chojnicka, M. Jaskólski, vol. 4, Warszawa 2009.
Koźmiński K., Mity państwa prawa. W co wierzą prawnicy, politycy i obywatele?, „Pressje” 2017, no. 50.
Krysińska-Kałużna M., Prawo jako mit, Kraków 2017.
Lengauer W., Religijność starożytnych Greków, Warszawa 2004.
Lyotard J.-F., Postmodernizm dla dzieci, Warszawa 1998.
Łętowska E., Pawłowski K., O prawie i o mitach, Warszawa 2013.
Narecki K., Logos we wczesnej myśli greckiej, Lublin 1999.
Samsonowicz H., O „historii prawdziwej”. Mity, legendy i podania jako źródło historyczne, Warszawa 1997.
Sepkowski A., Człowiek w przestrzeni mitycznej, [in:] Mity historyczno-polityczne, wyobrażenia zbiorowe, polityka historyczna. Studia i materiały, eds. E. Ponczek, A. Sepkowski, vol. 1, Toruń 2010.
Sorel G., Rozważania o przemocy, Warszawa 2014.
Trzcińska I., Logos, mit i ratio. Wybrane koncepcje racjonalności od XV do XVII wieku, Kraków 2011.
Trzciński Ł., Mit bohaterski w perspektywie antropologii filozoficznej i kulturowej, Kraków 2006.
Werner W., Kult początków. Historyczne zmagania z czasem, religią i genezą. Szkice z historii historiografii polskiej i obcej, Poznań 2004.
Wielka encyklopedia powszechna PWN, vol. 7, Warszawa 1966.
Włodarczyk J., Współczesne mity polityczne. Mity okrągłego stołu oraz IV Rzeczypospolitej jako mity powstania nowego państwa, „Poliarchia” 2013, no. 1, DOI: https://doi.org/10.12797/Poliarchia.01.2013.01.10.
NETOGRAPHY
Mit, [in:] Słownik języka polskiego, https://sjp.pl/mit [access: 10.02.2021].
DOI: http://dx.doi.org/10.17951/sil.2021.30.2.49-61
Data publikacji: 2021-06-30 23:18:43
Data złożenia artykułu: 2021-02-13 22:50:11
Statystyki
Wskaźniki
Odwołania zewnętrzne
- Brak odwołań zewnętrznych
Prawa autorskie (c) 2021 Anna Ceglarska
![Creative Commons License](http://i.creativecommons.org/l/by/4.0/88x31.png)
Powyższa praca jest udostępniana na lcencji Creative Commons Attribution 4.0 International License.