Legal and Functional Conditions of the Paradox of Judicial Mediation
Abstract
The aim of the article is to analyse the phenomenon of the paradox of court mediation, understood as its limited practical application in the resolution of civil, commercial, and family disputes. The scope and nature of the phenomenon have been determined based on statistical data. The analysis points to two key aspects of the paradox of court mediation – the number of decisions to refer a case to mediation and the number of proceedings that end with a mediated settlement. Based on the assumption of judicial rationality, the analysis addresses the issue of decisions to refer a case to mediation, as well as related assessments of the suitability and advisability of mediation in a given case, and the potential for reaching an agreement. These issues indicate the areas that need to be considered in the judge’s decision-making process. Court mediation is a more complex process than out-of-court mediation due to both institutional and functional conditions, with the dynamics of the conflict playing a particularly crucial role. The analysis of these conditions suggests that achieving a settlement in court mediation requires a transformational approach to reverse the negative effects of the institutionalization of the conflict. This justifies high expectations regarding the competencies of court mediators, particularly in light of the risk of sham mediation, and simultaneously allows conclusions to be drawn regarding the causes of the paradox of court mediation.
Keywords
Full Text:
PDF (Język Polski)References
Literatura
Arkuszewska A.M., Kościółek A., Łukasiewicz J.M., Plis J., Serafin T. (red.), Zarys metodyki pracy mediatora w sprawach cywilnych, Warszawa 2014.
Christe N., Conflicts as Property, „The British Journal of Criminology” 1977, vol. 17, no. 1.
Cyrol T., Fuchs D., Mediacja cywilna. Komentarz, Warszawa 2022.
Chludzyński B., Pilatowski B., Przyczyny spadku liczby spraw kierowanych do mediacji w postępowaniu sądowoadministracyjnym w opinii sędziów i referendarzy sądowych, „Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny” 2023, R. LXXXV, z. 3, https://doi.org/10.14746/rpeis.2023.85.3.12.
Deutsch M., Coleman P.T. (Ed.), Rozwiązywanie konfliktów, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2005.
Folberg J., Taylor A., Mediation. A Comprehensive Guide to Resolving Conflict without Litigation, San Francisco 1984.
Glasl F., Pomocy konflikty. Koncepcje – ćwiczenia – metody praktyczne, Kraków 2008.
Gmurzyńska E., Morek R. (red.), Mediacje. Teoria i praktyka, Warszawa 2009.
Goldberg S.B., Sander F.E.A., Rogers N.H., Cole S.R., Dispute Resolution. Negotiation, Mediation, and Other Processes, Austin – Boston – Chicago – New York – The Netherlands 2007.
Gójska A., Huryn V., Mediacja w rozwiązywaniu konfliktów rodzinnych, Warszawa 2007.
Jakubiak-Mirończuk A., Alternatywne rozstrzyganie sporów sądowych, Warszawa 2007.
Kalisz A., Mediacja jako instrument realizacji celów partykularnych i uzupełnienie wymiaru sprawiedliwości, „Przegląd Prawa Publicznego” 2017, nr 7–8.
Kalisz A., Praktyka mediacji w polskim porządku prawnym (na tle rozwiązań amerykańskich), „Studia Iuridica Lublinensia” 2003, 1.
Kalisz A., Zienkiewicz A., Mediacja sądowa i pozasądowa. Zarys wykładu, Warszawa 2014.
Kłos P., Decision – Making Approach in the Process of Mediation, „Studia Iuridica Lublinensia” 2023, vol. 32, no. 4, https://doi.org/10.1.17591/sil.2023.32.4.47-90.
Korybski A., Alternatywne rozwiązywanie sporów w USA, Lublin 1990.
Kulesza C., Mediacja a system wymiaru sprawiedliwości, „Państwo i Prawo” 1995, nr 12.
Mazowiecka L., Mediacja, Warszawa 2009.
Mediacje w spawach cywilne lata 2006–2022, Informator Statystyczny Wymiaru Sprawiedliwości https://isws.ms.gov.pl/pl/baza-statystyczna/opracowania-wieloletnie/ [dostęp: 15.07.2024].
Mediacje w sprawach dla nieletnich w latach 2004–2023, Informator Statystyczny Wymiaru Sprawiedliwości, https://isws.ms.gov.pl/pl/baza-statystyczna/opracowania-wieloletnie/ [dostęp: 15.07.2024].
Mediacje rodzinne w latach 2006–2023, Informator Statystyczny Wymiaru Sprawiedliwości, https://isws.ms.gov.pl/pl/baza-statystyczna/opracowania-wieloletnie/ [dostęp: 15.07.2024].
Moore Ch.W., Mediacje praktyczne strategie rozwiązywania konfliktów, Warszawa 2012.
Morek R., ADR – Alternatywne metody rozwiązywania sporów w sprawach gospodarczych, Warszawa 2004.
Morek R., Mediacja i arbitraż, Warszawa 2006.
Nordhelle G., Mediacja. Sztuka rozwiązywania konfliktów, Gdańsk 2010.
Olszewski J., Sądy polubowne i mediacja, Warszawa 2008.
Parkinson L., Family Mediation, London 1997.
Pisakowska O., Antolak-Szymański K., Mediacja w postępowaniu cywilnym. Komentarz, Warszawa 2017.
Płeszka K., Czapska J., Araszkiewicz M., Pękala M. (red.), Mediacja – teoria, normy, praktyka, Warszawa 2017.
Quigley Saldaña L., Resolution in One Day: Guaranteed!, https://www.mediationcentral.net/articles/resolution-in-on-day.pdf [dostęp: 18.07.2024].
“Rebooting” The Mediation Directive: Assessing the Limited Impact of Its Implementation and Proposing measures to Increase the Numebr of Mediation in the EU, Directorate-General for International Policies, Policy Department Citizens’ and Constitutional Affairs, Study 2014, PE 493.042, https://www.cammediacje.pl/assets/files/opracowanie_komisji_europejskiej_2014.pdf [dostęp: 9.07.2024].
Rogula C., Zemke-Górecka A. (red.), Mediacja w praktyce mediatora i pełnomocnika, Warszawa 2021.
Siła mediacji, „Rzeczpospolita” 1.11.2015, https://www.rp.pl/opinie-ekonomiczne/art11371061-sila-mediacji [dostęp: 9.07.2024].
Skąpska G., Prawo a dynamika zmian społecznych, Kraków 1991.
Skibińska M., Mediation in Civil Matters and the Justice System – Constitutionla Issues, „Przegląd Prawa Konstytucyjnego” 2020, no. 5(57), https://doi.org/10.15804/ppk.2020.05.10.
Stewart J. (red.), Mosty zamiast murów. O komunikowaniu się między ludźmi, Warszawa 2002.
Strumiłło J.T., Skierowanie stron do mediacji przez sąd, „Kwartalnik ADR” 2010, nr 3.
Szpunar A., Z problematyki ugody w prawie cywilnym, „Przegląd Sądowy” 1995, nr 9.
Tabernacka M., Negocjacje i mediacje w sferze publicznej, Warszawa 2024.
Teubner G., Sprawiedliwość alienująca o dodatkowej wartości dwunastego wielbłąda, „Ius at Lex” 2002, nr I.
Turek J., Ugoda w procesie cywilnym, „Monitor Prawniczy” 2005, nr 21.
Wskaźnik mediacji w sądach powszechnych w latach 2013–2023, Informator Statystyczny Wymiaru Sprawiedliwości, https://isws.ms.gov.pl/pl/baza-statystyczna/opracowania-wieloletnie/ [dostęp: 15.07.2024].
Zielińska E., Mediacja w sprawach karnych o przemoc w rodzinie – skala i efektywność w praktyce polskiego wymiaru sprawiedliwości, Warszawa 2017.
Orzecznictwo
Wyrok SO w Poznaniu z dnia z dnia 17 lutego 2023 r., II Ca 1720/22, LEX nr 3622018.
Wyrok SN z dnia 19 listopada 2020 r., I DSP 1/18, LEX nr 3082478.
DOI: http://dx.doi.org/10.17951/adr.2023.2.55-73
Date of publication: 2025-03-07 10:42:14
Date of submission: 2025-03-06 12:28:08
Statistics
Indicators
Refbacks
- There are currently no refbacks.
Copyright (c) 2025 Aneta Jakubiak-Mirończuk

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.