Ukryj
Pokaż wszystkie
Znaczenie transferu wiedzy dla rozwoju obszarów wiejskich Pomorza
Streszczenie w języku polskim
Zasoby wiedzy są jednym z kluczowych czynników stymulujących rozwój współczesnych obszarów wiejskich. Celem artykułu jest omówienie istoty wiedzy i diagnoza jej transferu, zachodzącego w wyniku interakcji pomiędzy rdzennymi (autochtonami, oldtimers) a „nowymi” mieszkańcami wsi (alochtonami, newcomers) oraz ocena jego wpływu na rozwój badanych obszarów wiejskich. Analiza została przeprowadzona na gruncie zarówno teoretycznym, jak i empirycznym (case study na przykładzie peryferyjnej wsi Wszedzień). Niniejsze studium przypadku stanowi fragment szerszych badań przeprowadzonych w ramach projektu pt. „Wiejsko-miejski transfer wiedzy – modele współzależności”, którego procedura analityczna objęła 18 zróżnicowanych geograficznie ośrodków wiejskich w Polsce. W ujęciu tej problematyki badawczej uwzględniono analizę desk research danych wtórnych, głównie publikacji krajowych i zagranicznych, a także metodę opisową. Przegląd literatury przedmiotu pozwolił na wyeksponowanie niejednoznaczności definicyjnych, które dotyczą zarówno konceptualizacji wiedzy, jak i mechanizmów jej transferu. Na bazie przeprowadzonych badań kwestionariuszowych wśród mieszkańców wsi Wszedzień oraz wywiadów jakościowych z przedstawicielami stałych mieszkańców (miejscową liderką) i migrantów (przybyszy) zidentyfikowano typologię transferu wiedzy, jego kierunki oraz stopień intensyfikacji, a także zdiagnozowano implikacje dyfuzji dla analizowanych grup społecznych i „małej ojczyzny”. Przeprowadzone badania empiryczne dowodzą, że transfer wiedzy pomiędzy rdzennymi a „nowymi” mieszkańcami wsi Wszedzień – pomimo niskiej intensywności – warunkuje procesy rozwoju lokalnego. Obie grupy wnoszą unikalne zasoby, których połączenie uruchamia efekt synergii społecznej.
Słowa kluczowe
Pełny tekst:
PDFBibliografia
Ahlmeyer, F., Volgmann, K. (2023). What Can We Expect for the Development of Rural Areas in Europe? Trends of the Last Decade and Their Opportunities for Rural Regeneration. Sustainability, 15(6), 5485. DOI: https://doi.org/10.3390/su15065485
Alavi, M., Leidner, D.E. (2001). Review: Knowledge Management and Knowledge Management Systems: Conceptual Foundations and Research Issues. MIS Quarterly, 25(1), 107–136. DOI: https://doi.org/10.2307/3250961
Argote, L., Ingram, P. (2000). Knowledge Transfer: A Basis for Competitive Advantage in Firms. Organizational Behavior and Human Decision Processes, 82(1), 150–169. DOI: https://doi.org/10.1006/obhd.2000.2893
Álvarez-Montoya, J.M., Ruiz-Ballesteros, E. (2024). Newcomers and Rural Crisis: Beyond the Demographic Challenge. A Case Study in Andalusia (Spain). Journal of Rural Studies, 108, 103292. DOI: https://doi.org/10.1016/j.jrurstud.2024.103292
Baruk, J. (2006). Zarządzanie wiedzą i innowacjami. Wydawnictwo Adam Marszałek.
Beckman, T.J. (1999). The Current State of Knowledge Management. W: J. Liebowitz (Ed.), Knowledge Management Handbook (s. 1–22). CRC Press.
Buckley, P.J., Carter, M.J. (2000). Knowledge Management in Global Technology Markets: Applying Theory to Practice. Long Range Planning, 33(1), 55–71. DOI: https://doi.org/10.1016/S0024-6301(99)00102-8
Castells, M. (2007). Społeczeństwo sieci. PWN.
Chyłek, E. (2009). Znaczenie wiedzy we wzroście innowacyjności na obszarach wiejskich. Zagadnienia Doradztwa Rolniczego, (1), 9–20.
Dalkir, K. (2005). Knowledge Management in Theory and Practice. Elsevier/Butterworth Heinemann.
Davenport, T.H., Prusak, L. (2000). Working Knowledge: How Organizations Manage What They Know. Harvard Business Press.
Dereń, A.M., Kudłaszyk, A. (2011). Wiedza jako czynnik rozwoju współczesnego przedsiębiorstwa. Zeszyty Naukowe WSOWL, (2), 297–311.
Dolińska, M. (2010). Innowacje w gospodarce opartej na wiedzy. PWE.
Drucker, P.F. (1999). Społeczeństwo pokapitalistyczne. PWN.
Duan, Y., Nie, W., Coakes, E. (2010). Identifying Key Factors Affecting Transnational Knowledge Transfer. Information & Management, 47(7–8), 356–363. DOI: https://doi.org/10.1016/j.im.2010.08.003
Encyklopedia (1999). Encyklopedia popularna PWN. PWN.
Evans, C. (2005). Zarządzanie wiedzą. PWE.
Gamble, P.R., Blackwell, J. (2001). Knowledge Management: A State-of-the-Art Guide. Kogan Page.
Garud, R. (1997). On the Distinction Between Know-How, Know-Why, and Know What. Advances in Strategic Management, 14, 81–101.
Golińska-Pieszyńska, M. (2009). Współczesne procesy innowacyjne. Wydawnictwo Naukowe Scholar.
Gosnell, H., Abrams, J. (2011). Amenity Migration: Diverse Conceptualizations of Drivers, Socioeconomic Dimensions, and Emerging Challenges. GeoJournal, 76, 303–322. DOI: https://doi.org/10.1007/s10708-009-9295-4
Grudzewski, W.M., Hejduk, I.K. (2004). Zarządzanie wiedzą w przedsiębiorstwach. Difin.
Hulme, P.E. (2014). Bridging the Knowing-Doing Gap: Know-Who, Know-What, Know-Why, Know-How and Know-When. Journal of Applied Ecology, 51(5), 1131–1136. DOI: https://doi.org/10.1111/1365-2664.12321
Jarrar, Y.F., Zairi, M. (2000). Internal Transfer of Best Practice for Performance Excellence: A Global Survey. Benchmarking: An International Journal, 7(4), 239–246. DOI: https://doi.org/10.1108/14635770010378882
Jarugowa, A., Fijałkowska, A. (2002). Rachunkowość i zarządzanie kapitałem intelektualnym. Koncepcje i praktyka. Ośrodek Doradztwa i Doskonalenia Kadr Sp. z o.o.
Karpiński, A. (2003). Gospodarka oparta na wiedzy i dylematy strategii rozwoju Polski na początku XXI wieku. Dom Wydawniczy Elipsa.
Kayes, C.D., Kayes, A.B., Yamazaki, Y. (2005). Essential Competencies for Cross-Cultural Knowledge Absorption. Journal of Managerial Psychology, 20(7), 578–589. DOI: https://doi.org/10.1108/02683940510623399
Kisielnicki, J. (2004). Zarządzanie wiedzą we współczesnych organizacjach. W: W. Abramowicz, A. Nowicki, M. Owoc (red.), Zarządzanie wiedzą w systemach informatycznych (s. 29–30). Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej im. Oskara Langego.
Kowalczyk, A. (2007). Zarządzanie wiedzą – jak to robić. Ekonomiczne Problemy Usług, (8), 105–111.
Koźmiński, A. (2004). Zarządzanie w warunkach niepewności. PWN.
Krakowiak-Bal, A., Łukasik, P., Mikuła, B., Pietruszka-Ortyl, A., Ziemiańczyk, U. (2018). Zarządzanie wiedzą w rozwoju obszarów wiejskich. C.H. Beck.
Liyanage, C., Elhag, T., Ballal, T., Li, Q. (2009). Knowledge Communication and Translation – a Knowledge Transfer Model. Journal of Knowledge Management, 13(3), 118–131. DOI: https://doi.org/10.1108/13673270910962914
Lloyd, B. (2007). Knowledge Management: What Has Wisdom Got to Do with It? W: R. Rikowski (Ed.), Knowledge Management: Social, Cultural and Theoretical Perspectives (s. 113–134). Chandos Publishing. DOI: https://doi.org/10.1016/B978-1-84334-139-0.50001-3
Lundvall, B.-Å., Johnson, B. (1994). The Learning Economy. Journal of Industry Studies, 1(2), 23–42. DOI: https://doi.org/10.1080/13662719400000002
Maggioni, M.A., Uberti, T.E. (2009). Knowledge Networks Across Europe: Which Distance Matters? Annals of Regional Science, 43(3), 691–720. DOI: https://doi.org/10.1007/s00168-008-0254-7
Maier, R., Hädrich, T., Peinl, R. (2009). Enterprise Knowledge Infrastructures. Springer.
Mączyńska, E. (red.). (2015). Modele ustroju społeczno-gospodarczego. Kontrowersje i dylematy. PTE.
McGranahan, D.A., Wojan, T.R., Lambert, D.M. (2010). The Rural Growth Trifecta: Outdoor Amenities, Creative Class and Entrepreneurial Context. Journal of Economic Geography, 11(3), 529–557. DOI: https://doi.org/10.1093/jeg/lbq007
Mikołajczyk, Z. (2003). Zarządzanie procesami zmian w organizacjach. Wydawnictwo Górnośląskiej Wyższej Szkoły Handlowej.
Mikuła, B. (2006). Organizacje oparte na wiedzy. Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej w Krakowie.
Mikuła, B. (2023). Transfer wiedzy i instrumentalizacja jego realizacji w zarządzaniu wiedzą klienta. e-mentor, (3), 12–21. DOI: https://doi.org/10.15219/em100.1619
Naldi, L., Nilsson, P., Westlund, H., Wixe, S. (2021). Amenities and New Firm Formation in Rural Areas. Journal of Rural Studies, 85, 32–42. DOI: https://doi.org/10.1016/j.jrurstud.2021.05.023
Narasimha, S. (2000). Organizational Knowledge, Human Resource Management, and Sustained Competitive Advantage: Toward a Framework. Competitiveness Review, 10(1), 123–135. DOI: https://doi.org/10.1108/eb046392
Nonaka, I., Takeuchi, H. (2000). Kreowanie wiedzy w organizacji. Jak spółki japońskie dynamizują procesy innowacyjne. Wydawnictwo Poltext.
Nonaka, I., Toyama, R. (2005). The Theory of the Knowledge-Creating Firm: Subjectivity, Objectivity and Synthesis. Industrial and Corporate Change, 14(3), 419–436. DOI: https://doi.org/10.1093/icc/dth058
OECD (2000). Knowledge Management in the Learning Society. OECD Publishing. DOI: https://doi.org/10.1787/9789264181045-en
Perechuda, K. (red.). (2005). Zarządzanie wiedzą w przedsiębiorstwie. PWN.
Pietruszka-Ortyl, A. (2018). The Challenges of Knowledge Transfer in Organizations in Poland – Discussion on Empirical Study. W: V. Babić (Ed.), Contemporary Issues in Economics, Business and Management (EBM 2018) (s. 39–48). Faculty of Economics, University of Kragujevac.
Piotrkowski, K. (2006). Organizacja i zarządzanie. Almamer WSE.
Polanyi, M. (1958). Personal Knowledge: Towards a Post-Critical Philosophy. University of Chicago Press.
Poot, J., Waldorf, B., Wissen, L. van (Eds.). (2009). Migration and Human Capital. Edward Elgar.
Probst, G.J.B., Raub, S., Romhardt, K. (2002). Zarządzanie wiedzą w organizacji. Oficyna Ekonomiczna, Oddział Polskich Wydawnictw Profesjonalnych.
Qin, H. (2016). Newcomers and Oldtimers: Do Classification Methods Matter in the Study of Amenity Migration Impacts in Rural America? Population and Environment, 38, 101–114. DOI: https://doi.org/10.1007/s11111-015-0252-5
Robertsson, L., Marjavaara, R. (2015). The Seasonal Buzz: Knowledge Transfer in a Temporary Setting. Tourism Planning & Development, 12(3), 251–265. DOI: https://doi.org/10.1080/21568316.2014.947437
Rokita, J. (2009). Dynamika zarządzania organizacjami. Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej w Katowicach.
Rooney, D., Schneider, U. (2005). The Material, Mental, Historical and Social Character of Knowledge. W: D. Rooney, G. Hearn, A. Ninan (Eds.), Handbook of the Knowledge Economy (s. 19–36). Edward Elgar Publishing.
Schumpeter, J. (1960). Teorie wzrostu gospodarczego. PWN.
Schutte, M., Snyman, M.M.M. (2006). Knowledge Flow Elements within a Context – a Model. South African Journal of Information Management, 8(2), a662. DOI: https://doi.org/10.4102/sajim.v8i2.662
SJP (1981). Słownik języka polskiego (t. 3). PWN.
Skrzypek, E. (red.). (2020). Gospodarka oparta na wiedzy. Wybrane problemy. Wydawnictwo UMCS.
Smith, E.A. (2001). The Role of Tacit and Explicit Knowledge in the Workplace. Journal of Knowledge Management, 5(4), 311–321. DOI: https://doi.org/10.1108/13673270110411733
Spek, R. van der, Spijkervet, A. (1999). Knowledge Management: Dealing Intelligently with Knowledge. W: J. Liebowitz (Ed.), Knowledge Management Handbook (s. 3–14). CRC Press.
Stockdale, A. (2006). Migration: Pre-Requisite for Rural Economic Regeneration? Journal of Rural Studies, 22(3), 354–366. DOI: https://doi.org/10.1016/j.jrurstud.2005.11.001
Strojny, M. (2000). Zarządzanie wiedzą. Ogólny zarys koncepcji. Przegląd Organizacji, (2), 20–25. DOI: https://doi.org/10.33141/po.2000.02.04
SWJP (1998). Słownik współczesnego języka polskiego. PWN.
Szaban, J. (2003). Zarządzanie wiedzą. W: J. Szaban (red.), Ze współczesnych problemów zarządzania ludźmi (s. 57–99). Wydawnictwo Wyższej Szkoły Przedsiębiorczości i Zarządzania im. Leona Koźmińskiego.
Tatarkiewicz, W. (2011). Historia filozofii (t. 1). PWN.
Toffler, A. (1995). Trzecia fala. PIW.
Torre, A. (2008). On the Role Played by Temporary Geographical Proximity in Knowledge Transmission. Regional Studies, 42(6), 869–889. DOI: https://doi.org/10.1080/00343400801922814
Walecka-Jankowska, K. (2011). Zarządzanie wiedzą. W: M. Hopej, Z. Kral (red.), Współczesne metody zarządzania w teorii i praktyce (s. 191–208). Oficyna Wydawnicza Politechniki Wrocławskiej.
Weggeman, M.C. (1997). Kennismanagement: Inrichting en besturing van kennisintensieve organisaties. Scriptum Management.
Wilson, T.D. (2002). The Nonsense of Knowledge Management. Information Research, 8(1), 144–154.
Yarwood, R. (2023). Rural Geographies: People, Place and the Countryside. Routledge.
Zahra, S.A., George, G. (2002). Absorptive Capacity: A Review, Reconceptualization, and Extension. Academy of Management Review, 27(2), 185–203.
Zhang, H., Su, X. (2020). Lifestyle Migration and the (Un)Making of Ideal Home. Geoforum, 115, 111–119. DOI: https://doi.org/10.1016/j.geoforum.2020.07.001
DOI: http://dx.doi.org/10.17951/b.2026.81.0.123-146
Data publikacji: 2026-08-27 14:51:35
Data złożenia artykułu: 2026-08-07 19:48:15
Statystyki
Wskaźniki
Odwołania zewnętrzne
- Brak odwołań zewnętrznych
Prawa autorskie (c) 2026 Gabriela Czapiewska
Powyższa praca jest udostępniana na lcencji Creative Commons Attribution 4.0 International License.