Dialogiczność Bachtina, teorie intertekstualne i literatura neowiktoriańska

Aleksandra Tryniecka

Streszczenie w języku polskim


Celem artykułu jest omówienie podejścia do intertekstualności w świetle zainteresowania literaturą neowiktoriańską. Szczególna uwaga poświęcona zostaje pojęciu dialogiczności Michaiła Bachtina oraz teorii intertekstualności Gérarda Genette’a, która wydaje się najbardziej odpowiednim narzędziem do studiowania relacji między tekstami wiktoriańskimi i neowiktoriańskimi, oferując stabilną klasyfikację tekstów opartą na pojęciu „architekstualnej sieci” i nie ograniczając jej do „zamkniętego systemu”. Omawiając zagadnienie intertekstualności, zwracam również uwagę na wkład polskich naukowców, takich jak: Michał Głowiński, Ryszard Nycz czy Henryk Markiewicz. Wśród polskich badań nad intertekstualnością szczególnie wyróżniam teorię Ryszarda Nycza, która skupia się na trzech relacjach: „tekst–tekst”, „tekst–gatunek” oraz „tekst–rzeczywistość”. Propozycja Nycza wydaje się najwłaściwsza w studiuowaniu powieści wiktoriańskich i neowiktoriańskich, jako że umożliwia ich analizę nie tylko na poziomie tekstowym, ale również gatunkowym i kulturowym. Wydaje się, iż literatura neowiktoriańska zdecydowanie zasługuje na zainteresowanie współczesnych studiów literackich, jako że nie tylko ukazuje literacką wizję wiktoriańskiego świata, lecz weryfikuje także obecne społeczno-kulturowe obrazowanie tejże przeszłości, oferując tym samym komentarz dotyczący współczesności.


Słowa kluczowe


dialogiczność; intertekstualność; literatura wiktoriańska; literatura neowiktoriańska; Michaił Bachtin; Gérard Genette; Ryszard Nycz

Pełny tekst:

PDF (English)

Bibliografia


References

Allen, Graham. (2000). Intertextuality. London: Routledge.

Bakhtin, Mikhail Mikhaĭlovich. (2011). Dialogic Imagination: Four Essays. Ed. Michael Holquist. Texas: University of Texas.

Boylan, Clare. (2004). Emma Brown. London: Abacus.

Carey, Peter. (2010). Oscar and Lucinda. London: Faber and Faber.

Forster, Margaret. (2005). Lady’s Maid. London: Vintage Books.

Genette, Gérard. (1997). Palimpsets. Nebraska: the University of Nebraska.

Genette, Gérard. (1997). Paratexts: Tresholds of Interpretation. Trans. Jane E. Lewin. Cambridge: Cambridge University.

Genette, Gérard. (1992). The Architext. Trans. Jane E. Lewin. Oxford: The University of California.

Głowiński, Michał. (2000). Intertekstualność, groteska, parabola. Szkice ogólne i interpretacje. Kraków: Universitas.

Gutleben, Christian. (2001). Nostalgic Postmodernism: The Victorian Tradition and the Contemporary British Novel. Amsterdam: Editions Rodopi B.V.

Hadley, Louisa. (2010). Neo-Victorian Fiction and Historical Narrative: The Victorians and Us. New York: Palgrave Macmillan.

Hansson, Heidi. (1998). Romance Revived. Postmodern Romances and the Tradition. Uppsala: Swedish Science.

Heilmann, Ann, Llewellyn, Mark. (2010). Neo-Victorianism: The Victorians in the Twenty-First Century, 1999–2009. London: Palgrave Macmillan.

Hoffman, Michael J., Murphy Patrick D. (eds.). (2005). Essentials of the Theory of Fiction. London: Duke University Press.

Holquist, Michael. (1990). Dialogism: Bakhtin and his World. New York: Routledge.

Juvan, Marko. (2008). History and Poetics of Intertextuality. West Lafayette: Purdue University.

Kahn, Charles H. (1997). Plato and the Socratic Dialogue. Cambridge: Cambridge University Press.

Kirchknopf, Andrea (2018). (Re)Workings of Nineteenth-Century Fiction: Definitions, Terminology, Contexts. Journal of Neo-Victorian Studies, 1:1 (Autumn 2008), pp. 53–80.

Kristeva, Julia. (1980). Desire in Language. New York: Columbia University.

Kucała, Bożena. (2012). Intertextual Dialogue with the Victorian Past in the Contemporary Novel. Bern: Peter Lang.

LeBlanc, Robert J. (2020). Literary Theory Across Genre Chains: Intertextual Traces in Reading/Writing/Talking Literary Theory in the High School Classroom. English in Education. DOI: 10.1080/04250494.2020.1730175.

Llewellyn, Mark. (2008). What is Neo-Victorian Studies? Journal of Neo-Victorian Studies, 1:1 (Autumn 2008), pp. 164–185.

Mitchell, Kate. (2010) History and Cultural Memory in Neo-Victorian Fiction: Victorian Afterimages. London: Palgrave Macmillan.

Nycz, Ryszard. (1990). Intertekstualność i jej zakresy: teksty, gatunki, światy. Pamiętnik Literacki, 2, pp. 95–116.

Nycz, Ryszard. (1995). Tekstowy Świat. Poststrukturalizm a wiedza o literaturze. Warszawa: Instytut Badań Literackich.

Sunstein, Cass R. (2018). "They Are and Were There”: Possession: A Romance, A.S. Byatt. Social Research, 85(3), pp. 687–692.

VanderMeer, Jeff, Chambers, Selena, J. (2011). The Steampunk Bible: An Illustrated Guide to the World of Imaginary Airships, Corsets and Goggles, Mad Scientists and Strange Literature. New York: Abrams Image.

Zappen, James P. (2004). The Rebirth of Dialogue: Bakhtin, Socrates, and the Rhetorical Tradition. Albany: State University of New York.




DOI: http://dx.doi.org/10.17951/ff.2020.38.1.171-185
Data publikacji: 2020-12-21 11:39:12
Data złożenia artykułu: 2018-10-22 17:01:08


Statystyki

Widoczność abstraktów - 366
Pobrania artykułów (od 2020-06-17) - PDF (English) - 125

Wskaźniki



Odwołania zewnętrzne

  • Brak odwołań zewnętrznych


Prawa autorskie (c) 2020 Aleksandra Tryniecka

Creative Commons License
Powyższa praca jest udostępniana na lcencji Creative Commons Attribution 4.0 International License.