Teoriogrowe modele bezpieczeństwa narodowego – podstawowe zagadnienia i przykłady

Mateusz Wajzer

Streszczenie w języku polskim


Artykuł jest zwięzłym wprowadzeniem w problematykę wykorzystania modeli teoriogrowych w badaniach bezpieczeństwa narodowego. Podzielono go na cztery części. W części pierwszej omówiono podstawowe zagadnienia teoretyczne, tj.: podział na analityczną i behawioralną teorię gier, pojęcie racjonalności graczy, założenie o wspólnej wiedzy graczy o ich racjonalności, pojęcie równowagi Nasha, pojęcie efektywności w sensie Pareto oraz klasyfikacje gier. W części drugiej opisano pokrótce ewolucję teoriogrowych analiz bezpieczeństwa narodowego. Zwrócono uwagę na związki między rozwojem teorii gier a potrzebami militarnymi. W części trzeciej wskazano przykładowy sposób użycia modeli teorii gier w badaniach bezpieczeństwa narodowego. Szczegółowo omówiono stosunki handlowe przyjmujące schemat interakcji dylematu więźnia. W toku analiz przybliżono ogólny model dylematu więźnia, grę wyjściową definiującą rozpatrywany problem oraz jego rozwiązania w postaci gry iterowanej oraz metagry. Całość rozważań zwieńczyło podsumowanie.
Analizy wskazują następujące zalety stosowania modeli teoriogrowych w badaniach bezpieczeństwa narodowego: 1) modele teoriogrowe znacznie upraszczają analizowane interakcje, przez co pozwalają wniknąć w głąb procesów, wydobywając te cechy i związki, które do tej pory umykały badaczom; 2) stosowanie modeli teorii gier nie wymaga od badaczy znajomości skomplikowanych formalizmów matematycznych; 3) modele teorii gier umożliwiają identyfikację dylematów społecznych, czyli sytuacji, w których zachodzi sprzeczność krótkoterminowego interesu jednostki z długoterminowym interesem społecznym.


Słowa kluczowe


teoria gier, bezpieczeństwo narodowe, stosunki handlowe, dylemat więźnia

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Ahlvik, L. 2009. Free Trade as a Repeated Game, Independent Research Project in Applied Mathematics, Helsinki University of Technology, Espoo, http://salserver.org.aalto.fi/vanhat_sivut/Opinnot/Mat-

4108/pdf-files/eahl09.pdf (dostęp: 14.05.2017).

Axelrod, R. 1984. The Evolution of Cooperation, Basic Books, New York, http://www.eleuter a.org/wp-content/uploads/2015/07/The-Evolution-of-Cooperation.pdf (dostęp: 1.05.2017).

Haman, J. 2014. Gry wokół nas. Socjolog i teoria gier, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa.

Hardin, G. 1968. The tragedy of the commons, „Science”, vol. 162, nr 3859, s. 1243–1248, http://pages.mtu.edu/~asmayer/rural_sustain/governance/Hardin%201968.pdf, (dostęp: 29.05.2017), DOI: https://doi.org/10.1126/science.162.3859.1243.

Howard, N. 1971. Paradoxes of Rationality: Games, Metagames, and Political Behavior, The MIT Press, Cambridge MA.

Howard, N. 1989. The manager as politician and general: The metagame approach to analysing cooperation and conflict, [w:] Rational Analysis for a Problematic World: Problem Structuring Methods for Complexity, Uncertainty and Conflict, J. Rosenhead (red.), John Wiley & Sons, Chichester UK, s. 239–262.

Luce, R.D., Raiffa, H. 1964. Gry i decyzje, J. Kucharczyk (tłum.), Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.

Madani, K. 2010. Game theory and water resources, „Journal of Hydrology”, vol. 381, nr 3–4, s. 225–238, DOI: https://doi.org/10.1016/j.jhydrol.2009.11.045.

McCarty, N., Meirowitz, A. 2007. Political Game Theory: An Introduction, Cambridge University Press, Cambridge, http://www.princeton.edu/~nmccarty/Political_Game_Theory%20.pdf (dostęp: 28.04.2017).

Mirowski, P. 1991. When games grow deadly serious: The military influence on the evolution of game theory, [w:] Economics and National Security: A History of Their Interactions, C.D. Goodwin (red.), Duke University Press, Durham–London, vol. 23, s. 227–256.

O’Neill, B. 1994. A survey of game theory models on peace and war, [w:] Handbook of Game Theory with Economic Applications, R.J. Aumann, S. Hart (red.), North-Holland–Amsterdam, vol. 2, s. 995–1053.

Poundstone, W. 1993. Prisoner’s Dilemma: John von Neumann, Game Theory, and the Puzzle of the Bomb, Oxford University Press, Oxford.

Powell, R. 2002. Bargaining theory and international conflict, „Annual Review of Political Science”, vol. 5, s. 1–30, https://my.vanderbilt.edu/bensonchina/files/2013/07/powell-bargaining.pdf (dostęp: 14.05.2017), DOI: https://doi.org/10.1146/annurev.polisci.5.092601.141138.

Riechmann, T. 2014. Spieltheorie, Verlag Franz Vahlen, München.

Roy, S., Ellis, Ch., Shiva, S., Dasgupta, D., Shandilya, V., Wu, Q. (2010), A survey of game theory as applied to network security, [w:] Proceedings of the 43rd Hawaii International Conference on System Sciences (HICSS), Kauai HI, s. 1–10, http://ieeexplore.ieee.org/document/5428673/ (dostęp: 5.05.2017).

Sandler, T., Arce, D.G. 2003. Terrorism and game theory, „Simulation & Gaming”, vol. 34, nr 3, s. 319–337.

Schelling, T.C. 2013. Strategia konfliktu, J. Stawiński (tłum.), Wolters Kluwer, Warszawa.

Smith, A. 1995. Alliance formation and war, „International Studies Quarterly”, vol. 39, nr 4, s. 405–425,

http://www.nyu.edu/gsas/dept/politics/faculty/smith/smith95.pdf (dostęp: 14.05.2017), DOI: https://doi.org/10.2307/2600800.

Straffin, P.D. 2004. Teoria gier, J. Haman (tłum.), Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa.

Von Neumann, J., Morgenstern, O. 1944. Theory of Games and Economic Behavior, Princeton University Press, Princeton.

Zagare, F.C. 1986. Recent advances in game theory and political science, [w:] Annual Review of Political Science, S. Long (red.), Ablex Publishing Corporation, Norwood NJ, s. 60–90, https://www.acsu.buffalo.edu/~fczagare/Chapters/Recent.PDF (dostęp: 5.05.2017).

Zagare, F.C., Kilgour, D.M. 2000. Perfect Deterrence, Cambridge University Press, Cambridge.

Załuski, W. 2016. Racjonalność i teoria gier, [w:] Metaekonomia. Zagadnienia z filozofii ekonomii, M. Gorazda, Ł. Hardt, T. Kwarciński (red.), Copernicus Center Press, Kraków, s. 277–302.




DOI: http://dx.doi.org/10.17951/k.2018.25.1.39
Data publikacji: 2018-08-29 07:49:44
Data złożenia artykułu: 2017-10-06 18:44:24

Odwołania zewnętrzne

  • Brak odwołań zewnętrznych


Prawa autorskie (c) 2018 Mateusz Wajzer

Creative Commons License
Powyższa praca jest udostępniana na lcencji Creative Commons Attribution 4.0 International License.