National Minorities and the Security of Lithuania in the Existing Political and Historical Context

Marek Żyła

Abstract


The article aims to discuss the likelihood of the potential involvement of the Polish or Russian minority in Lithuania in separatist and centrifugal action. The centuries-long subordination to Russia caused profound changes to Lithuania’s ethnic composition. Given the historical context, it should be emphasized that the main driver of changes was the geopolitical setting. The regaining of independence made the Lithuanian elite face the challenge of addressing the problems of ethnic and national minorities in the context of state security.

Ethnic background and the ensuing national identity shape the cohesion of modern states but, at the same time, may disintegrate them in specific cases. The regaining of independence reversed the trend of the national identity, both Lithuanian and of other ethnic groups, fading under the Soviet pressure. The state authorities are making efforts to integrate all Lithuania-based ethnic groups. One of the main strategies is to encourage pro-state attitudes and a sense of social solidarity. This is an extremely important security factor given the neo-imperialist aspirations and undertones in the security policy of the Russian Federation.


Keywords


Polish minority, Russian minority, Russian-speaking population, nationality, separatism

Full Text:

PDF

References


Akińczo A., Dlaczego AWPL współpracuje z Rosjanami?, http://zw.lt/wilno-wilenszczyzna/dlaczego-awpl-wspolpracuje-z-rosjanami/.

Białek T., Międzynarodowe standardy ochrony praw mniejszości narodowych i ich realizacja na przykładzie Białorusi, Litwy i Ukrainy, Warszawa 2008.

Bobryk A., Odrodzenie narodowe Polaków w Republice Litewskiej 1987–1997, Toruń 2005.

Bonusiak A., Aktywność polityczna Polaków na Litwie i Ukrainie na przełomie XX i XXI wieku: studium przypadków, „ Polityka i Społeczeństwo” 2014, nr 1.

Buchowski K., Polacy w niepodległym państwie litewskim 1918-1940, „Dzieje Najnowsze” 2000, nr 32.

Bukowski J., Dzieje reformacyi w Polsce od wejścia jej do Polski aż po jej upadek, t. 1, Początki i terytorialne rozprzestrzenienie się reformacyi, Kraków 1883.

Constitutional Act on Non-Joining by the Republic of Lithuania of any Post-Soviet Eastern Alliances, https://e-seimas.lrs.lt/portal/legalAct/lt/TAD/TAIS.21154?jfwid=1clcwot6i3

Członkostwo Litwy w organizacjach międzynarodowych i w ich organach wybieralnych, https://www.urm.lt/default/pl/polityka-zagraniczna/organizacje-miedzynarodowe/czonkostwo-litwy-w-organizacjach-miedzynarodowych-i-w-ich-organach-wybieralnych

Department of National Minorities of Lithuania, https://tmde.lrv.lt/en/national-minorities

Eberhardt P., Między Rosją a Niemcami. Przemiany narodowościowe w Europie Środkowo-Wschodniej w XX w., Warszawa 1996.

Eberhardt P., Przemiany narodowościowe w państwach bałtyckich na przełomie XX i XXI wieku, „Rocznik Nauk Społecznych” 2009, nr 1.

Eidintas A., Bumblauskas A., Kulakauskas A., Tamošaitis M., Historia Litwy Wilno 2013.

Grennes T., The Lithuanian economy in transition, “LITUANUS“ 1994, Vol. 40, nr 2, http://www.lituanus.org/1994_2/94_2_03.htm

Kasekamp A., Historia państw bałtyckich, transl. A. Żukowska-Maziarska, Warszawa 2013.

Constitution of the Republic of Lithuania, http://libr.sejm.gov.pl/tek01/txt/konst/litwa-a.html

Kozakiewicz J., Polityka bezpieczeństwa państw bałtyckich, Kraków 2003.

Kuczyńska-Zonik A., Czego boją się Kraje Bałtyckie?, http://www.new.org.pl/5492-czego-boja-sie-kraje-baltyckie

Kuczyńska-Zonik A., Dyskurs narodowościowy na Litwie w kontekście współczesnych wyzwań, „Rocznik Instytutu Europy Środkowo-Wschodniej” 2016, nr 5.

Kuczyńska-Zonik A., Strategie integracyjne wobec mniejszości narodowych i etnicznych na Litwie, Łotwie, w Estonii i Gruzji, „IEŚW – komentarz” 2016, nr 9, http://www.iesw.lublin.pl/komentarze/KIESW-2016-9.pdf

Kutrzeba S., Semkowicz W., Akra Unii Polski z Litwą 1385–1791, Kraków 1932.

Lietuvos gyventojai 2011 metais, https://osp.stat.gov.lt/documents/10180/217110/Lietuvos_gyventojai_2011.pdf/8321a3c1-c8b9-4468-825c-52a7b753f281

Lithuanian Defence System: Facts and Trends, http://kam.lt/en/defence_policy_1053/important_documents/lithuanian_defence_system_facts_and_trends.html

Litwa, gospodarka, https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/Litwa-Gospodarka;4574639.html

Maciejvski A., System sądownictwa w Republice Litewskiej, „Kwartalnik IUSTITIA” 2011, nr 4, http://www.kwartalnikiustitia.pl/system-sadownictwa-w-republice-litewskiej,718

Malewska A., Malewski H., Proces formowania się podmiotowości politycznej społeczności polskiej na Litwie, [in:] Tendencje rozwojowe myśli politycznej i prawnej, eds. M. Maciejewski, M. Marszał, M. Sadowski, Wrocław 2014.

Matulionis Arvydas, Beresnevičiūtė Vida, Leončikas Tadas, Frėjutė-Rakauskienė Monika, Šliavaitė Kristina, Šutinienė Irena, Žilinskaitė Viktorija, Heinrich Hans-Georg, Alekseeva Olga, ENRI - East Research Report, vol . 8: The Polish Minority in Lithuania, The Institute for Ethnic Studies is a division of the Lithuanian Social Research Centre (LSTC) 2011, http://www.ces.lt/wp-content/uploads/2013/01/ENRI_Polish-in-Lithuania.pdf

Miknys R., Ogląd historyczny stosunków polsko-litewskich na przebiegu wieków, http://www.stosunki.pl/?q=content/ogl%C4%85d-historyczny-stosunk%C3%B3w-polsko-litewskich-na-przebiegu-wiek%C3%B3w

Motyka G., Wnuk R., Stryjek T., Baran A., Wojna po wojnie. Antysowieckie podziemie w Europie Środkowo-Wschodniej w latach 1944–1953, Gdańsk-Warszawa 2012.

Na nic się zdały wyborcze manipulacje. Sukces Polaków na Litwie jest naprawdę wielki!, https://kresy24.pl/na-nic-sie-zdaly-wyborcze-manipulacje-sukces-polakow-na-litwie-jest-naprawde-wielki

National Threat Assessments. State Security Department of The Republic of Lithuania, Vilnius 2018.

Osica O., Od radzieckiej republiki do strefy euro. Gospodarka Litwy wciąż na fali wznoszącej, „Portal Gospodarczy”, https://www.wnp.pl/rynki-zagraniczne/od-radzieckiej-republiki-do-strefy-euro-gospodarka-litwy-wciaz-na-fali-wznoszacej,328367_1_0_0.html

Pivoriene J., Ethnic minorities in Lithuania, “Sociológia a spoločnos” 2016, nr 1.

Population and social statistics, https://osp.stat.gov.lt/en/gyventoju-ir-bustu-surasymai1

Rachuba A., Litwini, [in:] Pod wspólnym niebem. Narody dawnej Rzeczypospolitej, eds. M. Kopczyński, W. Tygielski, Warszawa 2010.

Radczenko A., Rosjanie na Litwie. Problem dużego narodu, http://kurierwilenski.lt/2010/06/25/rosjanie-na-litwie-problem-duzego-narodu/

Rząd i polityka, http://www.pl.mfa.lt/pl/pl/witamy-na-litwie/o-litwie/rzad-i-polityka

Srebrakowski A., Polacy w Litewskiej SRR 1944–1989, Toruń 2001.

Subocz J., Litewskie spojrzenie na Wielkie Księstwo Litewskie i stosunki z Polakami, Projekt: Historia a teraźniejszość. Dziedzictwo Rzeczpospolitej Obojga Narodów a aktualne stosunki polsko-litewskie, Seminar II. 15-16 December 2012, http://www.iesw.lublin.pl/projekty/pliki/IESW-121-02-08.pdf

Traktat między Rzeczpospolitą Polską a Republiką Litewską o przyjaznych stosunkach i dobrosąsiedzkiej współpracy, http://prawo.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU19950150071/O/D19950071.pdf

Vsesoiuznaia perepis’ naseleniia 1959 goda. Natsional’nyi sostav naseleniia po respublikam SSSR. Estonskaia SSR, http://www.demoscope.ru/weekly/ssp/sng_nac_59.php?reg=7

Vsesoiuznaia perepis’ naseleniia 1970 goda. Natsional’nyi sostav naseleniia po respublikam SSSR. Estonskaia SSR, http://www.demoscope.ru/weekly/ssp/sng_nac_70.php?reg=8

Vsesoiuznaia perepis’ naseleniia 199 goda. Natsional’nyi sostav naseleniia po respublikam SSSR. Estonskaia SSR, http://www.demoscope.ru/weekly/ssp/sng_nac_79.php?reg=8

Vsesoiuznaia perepis’ naseleniia 1989 goda. Natsional’nyi sostav naseleniia po respublikam SSSR. Estonskaia SSR, http://www.demoscope.ru/weekly/ssp/sng_nac_89.php?reg=8

Sulkevich S., Territoriya i naselenie SSSR, Moskva 1940.




DOI: http://dx.doi.org/10.17951/we.2025.11.1.77-97
Date of publication: 2026-01-13 22:32:55
Date of submission: 2024-12-05 12:53:33


Statistics


Total abstract view - 0
Downloads (from 2020-06-17) - PDF - 0

Indicators



Refbacks

  • There are currently no refbacks.


Copyright (c) 2026 Marek Żyła

Creative Commons License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.