Współczesny model rosyjskiego federalizmu: dynamika zmian, przesłanki i konsekwencje

Michał Słowikowski

Streszczenie w języku polskim


Celem pracy jest osadzenie rosyjskiego modelu federalizmu (przemian dokonujących się w układzie Centrum–regiony) we współczesnej siatce teoretyczno-pojęciowej federalizmu, za pomocą analizy przemian dokonujących się w latach 2000–2016 w obrębie systemu stosunków federacyjnych w Rosji. Autor stosuje metodę historyczną, egzegezę aktów prawnych i metodę ideacyjną. Szczególnie interesująca, zdaniem autora, jest próba odniesienia rosyjskiego modelu stosunków federacyjnych do osi typów idealnych federalizmu autorstwa W. H. Rikera i koncepcji modelu „patrolu policyjnego” i „alarmu przeciwpożarowego”. Autor stara się odpowiedzieć na następujące: 1. Jak przebiegała ewolucja stosunków federacyjnych w Rosji po roku 1999?; 2. Co charakteryzuje instytucjonalizację systemu mechanizmu monitoringu działań organów władzy państwowej szczebla regionalnego?; 3. Jak wyglądała ewolucja nowego formatu relacji Kreml–elity regionalne i czy była ona utrzymana w duchu modelu neojarłyku?; 4. Jakie były przesłanki zmian w obrębie systemu stosunków federacyjnych i ich konsekwencje? Odpowiedź na te pytania pozwoli zweryfikować trzy hipotezy: H1. Ze względu na brak gotowości Kremla do wyeliminowania z tekstu konstytucji zapisów federalistycznych, w połączeniu z „wypłukiwaniem” federalistycznej treści ze stosunków centrum–regiony, przyjmuje się określać Rosję „federacją bez federalizmu”. Próby „pogodzenia” dobrodziejstwa federalizmu z praktyką państwa unitarnego pozwalają zdefiniować federalizm współczesnej Rosji jako „unitarny”. H2. Rosyjski model federalizmu wyraźnie zbliżył się w wyniku działań Kremla po roku 1999 w stronę bieguna maksymalnego. H3. Odnosząc się do płaszczyzny analizy rosyjskiego systemu stosunków federacyjnych konstruowanej wokół osi modelu „patrol policyjny” vs. „alarm przeciwpożarowy”, można przyjąć, że w omawianym okresie zdecydowanie zbliżył się on do modelu „patrolu policyjnego”.


Słowa kluczowe


Rosja, federalizm, stosunki federacyjne, Władimir Putin

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Boos nie ostanietsia gubiernatorom Kaliningradskoj obłasti, Rusbase, https://rb.ru/article/boos-neostanetsya-gubernatorom-kaliningradskoy-oblasti/6510297.html, inf. 6 VI 2018.

Boris Jelcyn: „Bieritie stolko suwierinietieta, skolkosmożetie progłotitʹ”, 06.07.2015, Priezidientskij Centr B. N. Jelcyna, https://yeltsin.ru/news/boris-elcin-berite-stolko-suverineteta-skolko-smozheteproglotit/, inf. 16 VI 2018.

Busygina I., Russian Federalism, [w:] Russia Strategy, Policy and Administration, red. I. Studin, Palgrave Macmillan, UK, Basingstoke 2018, s. 57–64.

Czirikowa A. Je., Institut Socyołogiirossijskoj akadiemii nauk, Mieżdunarodnyj fond socyalno-ekonomiczeskich ipolitołogiczeskich issledowanij, http://www.gorby.ru/userfiles/chirikova(1).pdf, inf. 9 VIII 2018.

Czirikowa A. Je., Putinskije rieformy i pozicyonirowanije riegionalnych elit w Rossii, „Mir Rossii. Socyołogija. Etnołogija” 2006, nr 15 (1), s. 3–27.

Czirikowa A. Je., Wiertikal własti wocenkach riegionalnych elit: dinamika pieriemien, „Polis. Politiczeskijeissledowanija” 2008, nr 6, s. 99–112.

Fiedieralnyj zakon „O wniesienii izmienienij w biudżetnyj kodieks Rossijskoj Fiedieracyi w czasti riegulirowanija mieżbiudżetnych otnoszenij” ot 20.08.2004 g. No120-FZ, Administracyja Priezidienta Rossii, http://www.kremlin.ru/acts/bank/21330/page/1, inf. 14 VI 2018.

Fiedieratiwnyjdogowor (Moskwa, 31marta 1992 g.), NPP „Garant-Sierwis”, http://constitution.garant.ru/ act/federative/170280/, inf. 16 VI 2018.

Gołubicka I., Za 15 let czisło czinownikow w Rossii wyrosło wdwoje, 16.01.2017, Myslo.ru, https://myslo. ru/news/tula/2017-01-16-za-15-let-chislo-chinovnikov-v-Rossii-viroslo-vdvoe, inf. z 16 VI 2018.

K nowoj modieli rossijskogofiedieralizma: wzglad iz riegionow. Dokłady projekta – 2012, Gorbaczew-fond, Moskwa 2012. Kahn J., Russia: Federalism, Democratization, Rule of Law, Oxford University Press, Oxford 2002.

Kamyszew D., Zona strannogo elektoralnogo powiedienija, „Kommiersant Włastʹ” 17.12.2007.

Korczenkowa N., Wsia włastʹ subjektam. Kak w Rossii mienialisʹfiedieratiwnyje otnoszenija — w spiecyalnom projektie „D”, „Kommiersant” 31.03.2018, Kommiersant, https://www.kommersant.ru/ doc/3585452, inf. 11 X 2018. Kyniew A., „Obnowlennaja” elektoralnaja politika Kriemla i riegiony: staroje nowoje i nowojestaroje, „Nieprikosnowiennyj Zapas” 2015, nr 5 (103), Gorʹkij Miedia, http://magazines.russ.ru/nz/2015/103/5k. html, inf. 14 VI 2018.

Markies I., Nazrułłajewa Je. Ju., Jakowlew A.A., Dienʹgi wmiesto rosta: mieżbiudżetnyje transfierty i elektoralnaja poddierżka w Rossii, 2001–2008, Izd. dom Wysszej szkoły ekonomiki, Moskwa 2013.

Miłow W.S., Jaszyn I. W., Putin. Itogi. 2018. Niezawisimyj ekspiertnyj dokład, IP Jermakow D. D., Moskwa 2018. Niejaskin G., Szestʹkart, kotoryje objasniajut Rossiju, Slon Magazine, 30.10.2015, https://slon.ru/ posts/58717, inf. z 9 VI 2018.

Nożenko M.W., Starodubcew A.W., Odna naucznaja zagadka, ili Poczemu gubiernatory sogłasilisʹ spriezidientom, [w:] Fiedieralizm i rossijskije riegiony: sbornik statiej, INION RAN, Moskwa 2006.

Orieszkin D.B., Orieszkina D.D., Gieografijaelektoralnoj kultury Rossii, „Obszczestwiennyje nauki i sowriemiennostʹ” 2006, nr 5, s. 20–34.

Piercew A., Samochina S., Siniergijew I., Riegionalnyje pieriemiennyje. Czego choczet Moskwa ot nowych gubiernator, „Kommiersant Włastʹ” 11.02. 2017.

Pietrow N., Rogow K., Ispołnitielnaja włastʹ i siłowyje korporacyi, [w:] Politiczeskoje razwitije Rossii. 2014–2016: Instituty i praktiki awtoritarnoj konsolidacyi, red. A.W. Kyniew, A.G. Kaczkajewa, E.Ł. Paniejach, Fond Libieralnajamissija, Moskwa 2016, s. 133–153. Politiczeskoje razwitije Rossii. 2014–2016: Instituty i praktiki awtoritarnoj konsolidacyi, red. A.W. Kyniew, A.G. Kaczkajewa, E.Ł. Paniejach, Fond Libieralnajamissija, Moskwa 2016.

Reuter O. J., The Politics of Cooptation. United Russia and Russia’s Governors, s. 4, American Councils for International Education, http://researchfellowships.americancouncils.org/sites/researchfellowships.americancouncils.org/files/Reuter_final_report.pdf, inf. 4 IV 2017.

Riejting wlijanija gławsubjektow Rossijskoj Fiedieracyi w nojabrie 2016 g., 06 XII 2016, http://www. apecom.ru/articles/?ELEMENT_ID=3262, inf. 6 IV 2017. Riker W.E., The Development of American Federalism, Kluwer Academic Publisher, Boston 1987.

Ross C., Turovsky R., Centralized but Fragmented: The Regional Dimension of „Russia’s Party of Power”, „Demokratizatsiya” 2015, vol. 23, nr 2, s. 205–223.

Russia Strategy, Policy and Administration, red. I. Studin, Palgrave Macmillan, UK, Basingstoke 2018.

Russia’s Far East, red. J. Thornton, C. E. Ziegler, National Bureau of Asian Research, Seattle–London 2002. Samochina S., Krieml razrabotał kritierii effiektiwnosti dla gubiernatorow, Lenta nowostiej (Moskwa) ot 17.02.2017, 16:14, Kommiersant, http://www.kommersant.ru/doc/3223648, inf. 18 II 2017. Schedler A., The New Institutionalism in the Study of Authoritarian Regimes, „Totalitarismus und Demokratie” 2009, nr 6, s. 36–50. DOI: https://doi.org/10.13109/tode.2009.6.2.323.

Sharafutdinova G., Gestalt Switch in Russian Federalism: The Decline in Regional Power under Putin, „Comparative Politics” 2009, vol. 45, nr 3, s. 357–376.

Starodubcew A., Biespoleznojedostiżenije? Gubiernatorskije wybory w kontiekstie problem riegionalnogo razwitija, „Nieprikosnowiennyj zapas” 2012, nr 4 (84), Gorʹkij Miedia, http://magazines.russ.ru/ nz/2012/4/s8.html, inf. 14 VI 2018.

Starodubrowskaja I., Głazyczew W., Fiedieralizm istinnyj i mnimyj, Statja jawlajetsia fragmientom dokłada „Stratiegija-2020: Nowaja modiel rosta – nowaja socyalnaja politika”, podgotowlennogo gruppoj rossijskich ekspiertow, „Moskowskije Nowosti”, 14 IX 2011, Moskowskije nowosti, https://www.hse.ru/ data/2013/10/30/1283340742/%D0%A1%D1%82%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%B3%D0 %B8%D1%8F-2020_%D0%9A%D0%BD%D0%B8%D0%B3%D0%B0%201.pdf, inf. 11 X 2018.

Starodubtsev A., Bureaucratic Strength and Presidential Inattention: Disempowering Territorial Development Instruments in Russia, „Russian Analytical Digest” 18 IV 2017, nr 201, s. 10–12, Russian Analytical Digest, http://www.css.ethz.ch/content/dam/ethz/special-interest/gess/cis/center-for-securities-studies/pdfs/RAD201.pdf, inf. 8 IX 2018, s. 10–13. Starodubtsev A., Decentralizebutnot Federalize: The Authoritarian Pattern of Regional Policy Report for ECPR General Conference 2013, 4–7 September, 2013, ECPRGeneralConference, https://ecpr.eu /.../239166c3-0dd8-456b-a58f-1e0f6de73ed2.pdf, inf. 9 VI 2018.

Stepan A., Toward a New Comparative Analysis of Democracy and Federalism: Demos Constraining and Demos Enabling Federations, Paper presented at the conference on Federalism, Democracy, and Public Policy Centro de Investigación y Docencia Económicas, Mexico City, Mexico June 14–15, 1999.

Stepan A., Federalism and Democracy: Beyond the U.S. Model, „Journal of Democracy” 1999, vol. 10, nr 4, s. 19–34. DOI: https://doi.org/10.1353/jod.1999.0072.

Stoner-Weiss K., Resisting the State: Reform and Retrenchment in Post-Soviet Russia, Cambridge University Press, Cambridge 2006. The Politics of Sub-National Authoritarianism in Russia, red. C. Ross., V. Gel’man, Routledge, Ashgate, Aldershot 2010.

Tsebelis G., Veto Players: How Political Institutions Work, Princeton University Press, Princeton New York 2011. Volden C., The Federalism of William H. Riker Origin, Operation, and Significance, „Publius: The Journal of Federalism” 2004, vol. 34, nr 4, s. 89–107.

Zacharow A., Rossijskij fiedieralizm kak „spiaszczij” institut, „Nieprikosnowiennyj zapas”, 2010, nr 3 (71), Gorʹkij Miedia, http://magazines.russ.ru/nz/2010/3/za12.html, inf. z 9 VI 2018. Zacharow A., Unitarnaja fiedieracyja. Piatʹ etiudow o rossijskom fiedieralizmie, Moskowskaja szkoła politiczeskich issledowanij, Moskwa 2008.

Zaporożan A. Ja., Problemy i tiendiencyi razwitija mieżbiudżetnych otnoszenij w Rossii, „Uprawlenczeskoje Konsultirowanije” 2015, nr 4, s. 70–79.

Zubarewich N., Four Russias: the New Political Reality, „Open Democracy”, 1 II 2016, Open Democracy, https://www.opendemocracy.net/od-russia/natalia-zubarevich/four-russias-new-political-reality, inf. z 6 IV 2017.

Zubariewicz N., Briemia riegionow”: czto izmieniłosʹ za diesiatʹ let?, „Kontrapunkt” 2016, nr 6, s. 1–9.

Zubariewicz N., Gieopoliticzeskije prioritiety w riegionalnoj politikie Rossii: wozmożnosti i riski, „Kontrapunkt” IX 2015, nr 1, s. 1–11.




DOI: http://dx.doi.org/10.17951/we.2019.5.1.121-143
Data publikacji: 2019-12-23 10:11:12
Data złożenia artykułu: 2019-12-22 22:38:40

Odwołania zewnętrzne

  • Brak odwołań zewnętrznych


Prawa autorskie (c) 2019 Michał Słowikowski

Creative Commons License
Powyższa praca jest udostępniana na lcencji Creative Commons Attribution 4.0 International License.