Ewolucja typów demokracji w państwach transformujących się w kontekście zagrożenia populizmem

Serhiy Danylenko, Iryna Rodina

Streszczenie w języku polskim


W artykule zostały przeanalizowane kierunki przemian systemu politycznego w kontekście poszerzania sfery publicznej i zmian w stosowaniu procedur demokratycznych na przykładach nowych i tradycyjnych demokracji. Zwraca się uwagę, że przesunięcie proscenium życia politycznego ze zwykłych ośrodków jego „rozmieszczania” - rządu, parlamentu, jednostek samorządu terytorialnego - do sfery reklamy i mediów różnej wielkości stało się jedną z przyczyn przyspieszonego rozwoju polityki populistycznej. Oddziaływanie mediów na Ukrainie, gdzie są one całkowicie zdane na łaskę ośrodków oligarchicznych, pozwala mówić o ukształtowaniu się na tym etapie rozwoju społeczeństwa szczególnego typu „demokracji oligarchicznej”, która z powodzeniem wykorzystuje potencjał populizmu. Jednocześnie przykłady kryzysu demokracji w innych krajach okazały się na tyle rozpowszechnione, że zakwestionowały kluczowe procedury demokratyczne, w szczególności wybory: demokracja wyborcza formalnie miała miejsce, ale nie spełnia swojego zadania polegającego na angażowaniu obywateli w proces podejmowania ważnych decyzji publicznych i w ogóle partycypacji politycznej. Badacze są przekonani, że media nie są jedynym narzędziem zapewniającym podbój i utrzymanie władzy. Populizm grozi zdyskredytowaniem tych instytucji, które w rzeczywistości urzeczywistniają demokratyczną formę rządów. Demokracje tranzytowe cierpią z powodu erozji spowodowanej nadmiarem populizmu, także w wyniku problemów z ustanowieniem państwa prawa w tych krajach i powstaniem liberalnej gospodarki rynkowej. Pozytywne zmiany w tych obszarach należy zsynchronizować z deklarowanymi przemianami ustrojowymi. Autorzy zwracają uwagę, że populizm jest częstym problemem państw o odmiennych historiach demokratycznych rządów. Za tym grozi powstanie pseudopopularnych rządów, które ostatecznie kończą się pojawieniem się nowych autorytarnych reżimów pod pozorem populistycznych, konserwatywnych idei i państwowego protekcjonizmu. Przykładem może być Rosja po całkowicie demokratycznym głosowaniu nad zmianą Konstytucji Federacji Rosyjskiej w 2020 roku. Przyszłość demokracji w Wielkiej Brytanii po Brexicie i za rządów populisty Borisa Johnsona wygląda nie mniej kontrowersyjnie pod względem stosowania demokratycznych procedur wyborczych i ich wyników.

Słowa kluczowe


kryzys demokracji, populizm polityczny, „trumpizm”, media, Polska, Węgry, USA, Ukraina

Pełny tekst:

PDF (Русский)

Bibliografia


Discours du Président de la République à la conférence des des ambassadeurs et des ambassadrices de 2019, https://www.elysee.fr/emmanuel-macron/2019/08/27/discours-du-president-de-la-republique-a-la-conference-des-ambassadeurs-1

Donald Trump. Speeches. Tweets. Policy, https://factba.se/trump

Europe Wrestles With Hungary’s Populist Challenge,

https://www.cfr.org/in-brief/europe-wrestles-hungarys-populist-challenge

Exit polls, https://edition.cnn.com/election/2016/results/exit-polls

Finchelstein, F., Urbinati, N. On Populism and Democracy, Brill, 2018, p. 15-37.

Hendriks, F., Vital Democracy: A Theory of Democracy in Action, Oxford: Oxford UP, 2010, 256 p.

Kenny, Paul D. «The Enemy of the People»: Populists and Press Freedom, https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/1065912918824038.

Level of media control in Hungary is “unprecedented in an EU member state, https://rsf.org/en/news/level-media-control-hungary-unprecedented-eu-member-state

Poland’s State Media Is Government’s Biggest Booster Before Election, https://www.nytimes.com/2019/10/11/world/europe/poland-election-state-television-tvp.htm

Polish opposition warns refugees could spread infectious diseases, https://www.reuters.com/article/us-europe-migrants-poland/polish-opposition-warns-refugees-could-spread-infectious-diseases-idUSKCN0S918B20151015

Reporters Without Borders: Poland, https://rsf.org/en/poland

Rochester, A., The Populist Movement in the United States, Published by International Publishers, New York, 1943.

Sharon, A., Populism and Democracy: The Challenge for Deliberative Democracy, Eur JPhilos. 2019, 27: p. 359–376.

The Great Recession has influenced populist movements today, say Stanford scholars, https://news.stanford.edu/2018/12/26/explaining-surge-populist-politics-movements-today/

Ukrainian ambassador rejects Polish premier's 'million refugees' claim, https://uk.reuters.com/article/uk-europe-migrants-poland-ukraine-idUKKCN0UY2BN

Verhofstadt, G., Is COVID-19 Killing Democracy?, Project Syndicate, https://www.project-syndicate.org/commentary/covid19-democracy-violations-by-guy-verhofstadt?barrier=accesspaylog

Zelenko G., External Factors in Political Transition in Eastern Europe, „Wschód Europy”, vol. 4, № 2, 2018, p. 85 – 97.

Hans-Adam II., Derzhava u tret”omu tysyacholitti, DIPA, Kyyiv, 2018, s. 86.

Kauch, K., «Nasha model” demokratyy ne daet nam shansov na uchastye v polytyke», https://www.colta.ru/articles/society/22161-kolin-krauch-nasha-model-demokratii-ne-daet-nam-shansov-dlya-uchastiya-v-politike

Kukhyanydze A., Demokratyya y polytycheskaya transformatsyya v Gruzyy (1991 – 2018), „Wschód Europy”, vol. 4, № 2, 2018, p. 137 – 155.

Kyn Dzh., Demokratyya y dekadans medya, per. s. anhl. D. Kralechkyna; pod nauch. red. A. Smyrnova; NYU «VShЭ», Moskva, Yzd. dom VShЭ, 2015, s. 104 – 105.

Muff, Sh., Postdemokratyya y postpolytyka, http://gefter.ru/archive/10510

Pocheptsov, H., Te, shcho vidbulos” na vyborakh, - rezul”tat konsensusu oliharkhiv, https://glavcom.ua/interviews/georgiy-pochepcov-te-shcho-vidbulos-na-viborah-rezultat-konsensusu-oligarhiv-655305.html

Postroenye demokratyy: Ukrayna y Yaponyya. Pomoshch” Ukrayne v dele demokratyzatsyy so storony Yaponyy v 2015 godu, pod red. R. Syratory, K. Khasymoto, M. Rozumnoho, Kyev; «Fenyks», NYSY, 2016, 640 s.

Pro stan rozvytku hromadyans”koho suspil”stva v Ukrayini: analit. dopovid”, [Yablons”kyy V. M., Balakiryeva O. M., Bondar T. V. ta in.]; za zah. red. O. A. Korniyevs”koho, Kyyiv, NISD, 2017, 56 s.

Samorukov M., Poka Bryussel” ne smotryt. Kak yzmenyt Pol”shu y Evropu novaya pobeda Kachynskoho, https://carnegie.ru/commentary/80061

Transformatsiyni protsesy u krayinakh Vyshehrads”koyi hrupy ta Ukrayini: porivnyal”nyy analiz, za red. prof. H.M. Perepelytsi, Kyyiv: Vydavnychyy dim «Stylos», 2013, 302 s.

Tuzhans”kyy D., Vartovi rezhymu Viktora Orbana, https://medialab.online/news/magyarorszag/

Zablots”kyy V., Populizm, [v:] Filosofs”kyy entsyklopedychnyy slovnyk, V. I. Shynkaruk (holova redkolehiyi) ta in.; L. V. Ozadovs”ka, N. P. Polishchuk (naukovi redaktory); I. O. Pokarzhevs”ka (khudozhnye oformlennya), Kyyiv: Abrys, 2002, 742 s.




DOI: http://dx.doi.org/10.17951/we.2020.6.2.59-78
Data publikacji: 2020-12-28 21:24:16
Data złożenia artykułu: 2020-12-23 09:15:36


Statystyki

Widoczność abstraktów - 388
Pobrania artykułów (od 2020-06-17) - PDF (Русский) - 0

Wskaźniki



Odwołania zewnętrzne

  • Brak odwołań zewnętrznych


Prawa autorskie (c) 2020 Serhiy Danylenko, Iryna Rodina

Creative Commons License
Powyższa praca jest udostępniana na lcencji Creative Commons Attribution 4.0 International License.