Wpływ podłoża skalnego na hydrochemiczne zróżnicowanie wód podziemnych w rejonie torfowiska węglanowego (Bagno Staw i Bagno Bubnów - Poleski Park Narodowy)

Stanisław Chmiel

Streszczenie w języku polskim


Torfowiska alkaliczne należą do rzadkich i wrażliwych ekosystemów hydrogenicznych, których funkcjonowanie zależy od dopływu wód podziemnych bogatych w jony wapniowe i wodorowęglanowe. Celem pracy była ocena wpływu podłoża skalnego na zróżnicowanie hydrochemiczne wód podziemnych w rejonie Bagna Staw i Bagna Bubnów (Poleski Park Narodowy). Badania przeprowadzono latem 2024 r. w dziewięciu piezometrach ujmujących wody z torfów, utworów węglanowych oraz piasków. Analizy obejmowały pomiary terenowe podstawowych parametrów fizykochemicznych oraz oznaczenia składu jonowego, materii organicznej i wybranych pierwiastków w laboratorium. Wody charakteryzowały się zróżnicowanym stopniem mineralizacji oraz warunkami redoks, wyraźnie zależnymi od typu warstwy wodonośnej. Dominującym typem chemicznym były wody Ca–HCO₃, typowe dla torfowisk alkalicznych. Wody torfowe cechowały się podwyższoną zawartością materii organicznej, żelaza i manganu oraz warunkami redukcyjnymi, natomiast wody z utworów mineralnych wykazywały niższe stężenia tych wskaźników. Analizy korelacji oraz metody wielowymiarowe (CA, PCA) wykazały istnienie trzech zasadniczych typów wód w badanym rejonie, odpowiadających torfom, utworom węglanowym i piaskom. Wyniki podkreślają kluczową rolę podłoża geologicznego i procesów redoks w kształtowaniu hydrochemii torfowisk alkalicznych oraz znaczenie monitoringu chemicznego dla ich ochrony.


Słowa kluczowe


torfowiska alkaliczne, hydrochemia, monitoring, Poleski Park Narodowy

Bibliografia


Chmielewski T.J., Szymański J., Weigle A. (red.) 2020. Poleski Park Narodowy. Dziedzictwo i przyszłość. Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, Lublin, 764 s. ISBN 978-83-227-9323-7.

Dobrowolski, R., Bałaga, K., Buczek, A., Alexandrowicz, W. P., Mazurek, M., Hałas, S., Piotrowska, N. (2016). Multi-proxy evidence of Holocene climate variability in Volhynia Upland (SE Poland) recorded in spring-fed fen deposits from the Komarów site. The Holocene, 26(9), 1406-1425. https://doi.org/10.1177/0959683616640038.

European Environment Agency. (2018). EUNIS habitat factsheet: Alkaline fens (7230).

Harasimiuk M., Michalczyk Z., Turczyński M., 1998 (red.): Jeziora łęczyńsko-włodawskie. Monografia przyrodnicza. Biblioteka Monitoringu Środowiska. Wyd. UMCS Lublin.

Herbichowa M., Wołejko L. (2004). Górskie i nizinne torfowiska zasadowe o charakterze młak, turzycowisk i mechowisk. In: Herbich J. (Ed.). Wody słodkie i torfowiska. Poradniki ochrony siedlisk i gatunków Natura 2000. Ministerstwo Środowiska, Warszawa: 178-195.

Jóźwiak K., Solovey T., Filar S., Węglarz D., Mordzonek G., Przytuła E., Brodecki A. (2024). Zmienność parametrów fizykochemicznych wód torfowisk alkalicznych typu 7230.

Przegląd Geologiczny 72(2): 63–71. doi:10.7306/2024.42.

Kaszewski B.M, 2008: Wody. [W:] Środowisko Przyrodnicze Lubelszczyzny. Wyd, LTN Lublin, 79-110.

Mazhaisky, Y., Rokochynskiy, A., Volchek, A., Meshyk, O., Jeznach, J., Urban, D., Dobrowolski, R., (eds.) 2024. Environmental Engineering in Polesye. Book 3. Polish Polesye. Warsaw University of Life Sciences Press (Wydawnictwo SGGW), Warsaw, 816 pp. SBN 978-83-8237-226-7 (print), ISBN 978-83-8237-227-4 (e-book).

Michalczyk i in. (2020). W. red., Chmielewski i in., Poleski Park Narodowy. Dziedzictwo i przyszłość. Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, Lublin.

Michalczyk, Z., et al. (2024). Water characteristic. In Y. Mazhaisky et al. (Eds.), Environmental Engineering in Polesye. Book 3. Polish Polesye (pp. 141–190). Warsaw University of Life Sciences Press.

Pawlaczyk, P., i in.. (2018). Podręcznik dobrych praktyk w ochronie torfowisk alkalicznych. Klub Przyrodników / LIFE.

Pawlikowski P., Kozub Ł. (2019). Czynniki chemiczno-fizyczne decydujące o zróżnicowaniu roślinności torfowisk alkalicznych. W: Wołejko L., Pawlaczyk P., Stańko R. (red.), Torfowiska alkaliczne w Polsce – zróżnicowanie, zasoby, ochrona. Wyd. Klubu Przyrodników, Świebodzin, 41–48.

Pietruczuk J. (2020). Zapis późnoglacjalnych i holoceńskich zmian środowiskowych w osadach torfowisk alkalicznych Bagno Bubnów i Bagno Staw (Poleski Park Narodowy). Wydawnictwo UMCS.

Šefferová-Stanová V., Šeffer J., Janák M. 2008. Management of Natura 2000 habitats. 7230 Alkaline fens. European Commision: 1–20.

Solovey T., Wojewódka-Przybył M., Janica R. (2021). Hydrochemical indicators of water source and contamination in fen peatlands of varying hydrogeomorphic settings in northern and central Poland. Ecological Indicators 129: 107944. oi:10.1016/j.ecolind.2021.107944.

Stańko, R., Wołejko L., Pawlaczyk, P. (2018). Podręcznik dobrych praktyk w ochronie torfowisk alkalicznych. Wydawnictwo Klubu Przyrodników. Dostęp 1.06.2025: alkfens.kp.org.pl/wp-content/uploads/2018/09/PODRECZNIK_PL_FINAL.pdf

Turczyński, M., Michalczyk, Z., Chmiel, S., Mięsiak-Wójcik, K., Głowacki, S. (2009). Evaluation of the hydrological role of wetlands in the Włodawka River catchment (Polesie Lubelskie). Journal of Water and Land Development, (13B), 109–123. https://doi.org/10.2478/v10025-010-0008-7

Wołejko L., Pawlaczyk P., Stańko R., red. (2019). Torfowiska alkaliczne w Polsce – zróżnicowanie, zasoby, ochrona. Wydawnictwo Klubu Przyrodników, Świebodzin, 315 s. (ISBN 978-83-63426-29-3).




DOI: http://dx.doi.org/10.17951/b.2026.81.0.%25p
Data publikacji: 2026-05-12 13:29:39
Data złożenia artykułu: 2025-12-12 12:29:43


Statystyki


Widoczność abstraktów - 0

Wskaźniki



Odwołania zewnętrzne

  • Brak odwołań zewnętrznych


Prawa autorskie (c) 2026 Stanisław Chmiel

Creative Commons License
Powyższa praca jest udostępniana na lcencji Creative Commons Attribution 4.0 International License.