Wykorzystanie przestrzeni geograficznej Beskidu Małego dla rozwoju turystyki kulturowej w celu ochrony dziedzictwa krajobrazowego

Janusz Łach

Streszczenie w języku polskim


Artykuł ukazuje osobliwe a przy tym zapomniane dziedzictwo kulturowe gospodarki rolno-pasterskiej tzw. polaniarskiej Beskidu Małego zapisane w krajobrazie Pasma Karpat Polskich. Zasobne walory przyrodnicze i kulturowe mało znanego regionu Beskidu Małego klasyfikują go do szczególnie atrakcyjnych turystycznie obszarów Beskidów Zachodnich. Dostrzeżenie pasterskich walorów krajobrazowo-kulturowych ulegających obecnie zanikowi, pozwala na zachowanie dawnego dziedzictwa gospodarki pasterskiej w celu jego ochrony przed komercjalizacją usług turystycznych oraz ochrony dla kształtowania tożsamości regionalnej. Występująca na terenie Beskidu Małego zabudowa pasterska – polaniarska, określana jest jako wielka osobliwość etnograficzna regionu. Poprzez prowadzone badania merytorycznie opracowany materiał stać się może kolejnym ogniwem tworzącego szlaku kulturowego jakim jest „Szlak Wołoski” ukazujący intersującą genezę góralszczyzny łuku Karpat.


Słowa kluczowe


Beskid Mały, geografia kulturowa, turystyka kulturowa, gospodarka rolno-pasterska (polaniarstwo), Szlak Kultury Wołoskiej

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Czulak M., 2009: Kapliczki, figury i krzyże przydrożne w Międzybrodziu Bialskim, Wyd. Towarzystwo Miłośników Międzybrodzia, Międzybrodzie Bialskie.

Dobrowolski K., 1938: Badania nad ugrupowaniami etnograficznymi w Karpatach Zachodnich, [w:] Sprawozdania z czynności i posiedzeń Polskiej Akademii Umiejętności, t. 42, nr 5, Kraków.

Dobrowolski K., 1970: Studia nad kulturą pasterską w Karpatach Północnych, typologia wędrówek pasterskich od XIV do XX wieku, [w:] W. Antoniewicz, Pasterstwo Tatr Polskich i Podhala, t. 8, Zakład Narodowy imienia Ossolińskich – Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk, Wrocław–Warszawa–Kraków, 98–120.

Gudowski J., 2001: Pasterstwo na Huculszczyźnie – gospodarka, kultura, obyczaj, Wyd. Akademickie Dialog, Warszawa.

Hołub-Pacewiczowa Z., 1930: Z badań nad pasterstwem karpackim i alpejskim, „Wierchy” t. 8, Wyd. Towarzystwo Tatrzańskie, Kraków, 89–121.

Jędrysiak T., 2008: Turystyka kulturowa, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa.

Kaczmarczyk Z., 1933: Przyczynek do gospodarki halnej w XVIII wieku w Państwie Łodygowickim, t. 32, wydanie 34, Wyd. Lud.

Komoniecki A., 1704: Chronografia albo dziejopis żywiecki, Opracowanie: Grodzicki S., Dwornicka I., W ramach Pracowni Wydawnictw Źródłowych Instytutu Historyczno-Prawnego Uniwersytetu Jagiellońskiego, Wyd. Towarzystwo Miłośników Ziemi Żywieckiej, Żywiec 1987.

Kopczyńska-Jaworska B., 1950/51: Gospodarka pasterska w Beskidzie Śląskim, Prace i materiały etnograficzne, t. VIII–IX, Wyd. Polskie Towarzystwo Ludoznawcze, Łódź–Lublin, 155–217.

Kopczyńska-Jaworska B., 1961: Wędrówki pasterskie w Beskidzie Śląskim, Etnografia Polska, t. V, Instytut Historii Kultury Materialnej PAN, Wyd. Zakład Narodowy Imienia Ossolińskich, Wrocław–Warszawa–Kraków 1961, 227–231.

Kopczyńska-Jaworska B., 1962: Szałaśnictwo w Karpatach Polskich w świetle prac zespołowych w roku 1960, Czas. Etnografia Polska, t. VI, Instytut Historii Kultury Materialnej PAN, Wyd. Zakład Narodowy Imienia Ossolińskich, Wrocław–Warszawa–Kraków, 321–329.

Kostrowicki A. S., 1991: Świat zwierzęcy, [w:] L. Starkel (red.), Geografia Polski. Środowisko przyrodnicze, Wyd. PWN, Warszawa.

Leszczycki S., 1932: Szałasy kamienne Beskidu Małego, „Wierchy” t. 10, 120–123.

Łach J., 2010: Kamienne szopy pasterskie jako ginący element krajobrazu Beskidu Małego, Czasopismo Wyd. Wierchy, t. 76, Kraków.

Łach J., Musiał M., 2015: Przeszłość i znaczenie tradycji dla współczesnego oblicza kulturowego góralszczyzny Beskidu Małego – zapis w krajobrazie, Wyd. Zakład Geografii Regionalnej i Turystyki, Instytut Geografii i Rozwoju Regionalnego, Uniwersytet Wrocławski, Wrocław.

Matuszkiewicz W., 1999: Szata roślinna, [w:] L. Starkel (red.), Geografia Polski. Środowisko przyrodnicze, Wyd. PWN, Warszawa.

Mikołajski J., Sołtysik J., 1994: Beskid Mały latem i zimą, Przewodnik, Wyd. Colgraf-Press, Poznań.

Mikos von Rohrscheidt A., 2008: Turystyka kulturowa – fenomen, potencjał, perspektywy, Wyd. Gnieźnieńska Wyższa Szkoła Humanistyczno-Menedżerska Milenium, Gniezno.

Moszyński K., 1967: Kultura ludowa Słowian. Kultura materialna, t. 1, Wyd. Książka i Wiedza, Warszawa.

Moszyński K., 1996: Ludy pasterskie ich kultura materialna oraz podstawowe wiadomości o formach współżycia zbiorowego, o wiedzy, życiu religijnym i sztuce, Wyd. Pro-Filia, Uniwersytet Śląski, Cieszyn.

Musiał M., 2010: Śladami kultury góralskiej w Beskidzie Małym, Wyd. Drukarnia Drukpress s.c., Andrychów.

Richling A., Ostaszewska K., 2006: Geografia fizyczna Polski, Wyd. Naukowe PWN, Warszawa.

Sosnowski K., 1925: Beskid Mały, „Wierchy”, t. 3. Lwów.

Stachura P., 1998: Międzybrodzie Bialskie – dzieje i obyczaje, Wyd. Księży Sercanów SCJ, Kraków, 315.

Szafer W., 1959: Geobotaniczny podział Polski, Szata roślinna Polski, Wyd. PWN, Warszawa.

Środulska-Wielgus J., Błachut Z., Wielgus K., 2009: Eksploracja przestrzeni historycznej Gorców dla potrzeb turystyki kulturowej. Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego PTG, nr 12, Polskie krajobrazy wiejskie dawne i współczesne, Sosnowiec, 233–247.

Truś R., 2008: Beskid Mały. Przewodnik, Wyd. Rewasz, Pruszków.

Zawiejska E., 1986: Budownictwo pasterskie w Beskidzie Żywieckim, Prace i Materiały Muzeum Archeologicznego i Etnograficznego w Łodzi, Seria Etnograficzna, nr 26, Łódź.

Ząbek M., 2001: Góry a kultura ludów górskich, [w:] J. Gudowski (red.), Pasterstwo na Huculszczyźnie, gospodarka, kultura, obyczaj, Wyd. Geografii i Studiów Regionalnych Uniwersytetu Wrocławskiego, Wyd. Dialog, Warszawa 2001.




DOI: http://dx.doi.org/10.17951/b.2017.72.1.103
Data publikacji: 2018-03-07 10:57:46
Data złożenia artykułu: 2017-03-22 16:27:24

Odwołania zewnętrzne

  • Brak odwołań zewnętrznych


Prawa autorskie (c) 2018 Janusz Łach

Creative Commons License
Powyższa praca jest udostępniana na lcencji Creative Commons Attribution 4.0 International License.