Synoptyczne uwarunkowania napływu mas powietrza arktycznego i zwrotnikowego nad Lubelszczyznę

Bogusław Michał Kaszewski, Krzysztof Bartoszek, Andrzej Gluza

Streszczenie w języku polskim


Celem opracowania jest charakterystyka częstości i uwarunkowań synoptycznych napływu mas powietrza arktycznego i zwrotnikowego nad obszar Lubelszczyzny. Ich występowanie w ujęciu regionalnym określono dla godziny 12 UTC na podstawie dolnych map synoptycznych PIHM/IMGW z okresu 1951-2010. Do oceny uwarunkowań synoptycznych napływu analizowanych mas powietrza wykorzystano kalendarz typów cyrkulacji dla Lubelszczyzny. Częstość napływu mas powietrza arktycznego w ciągu roku wynosiła 13,4%. Największy udział tych mas występuje wiosną, z maksimum w kwietniu (20,4%), najmniejszy zaś latem (w lipcu i sierpniu poniżej 5%). Rzadziej notuje się napływ powietrza zwrotnikowego (4,1% wszystkich dni w roku). Najczęściej nad Lubelszczyzną występuje ono w lecie (z maksimum w lipcu – 9,2%), natomiast najrzadziej w zimie (< 1%). W latach 1951-2010 zaznaczyły się istotne zmiany w częstości napływu nad Lubelszczyznę mas arktycznych (wzrost średnio o 8 dni na 10 lat) i zwrotnikowych (wzrost o blisko 3 dni na 10 lat). Udział mas arktycznych zwiększył się w zimie, jesieni i na wiosnę, mas zwrotnikowych zaś w lecie. We wszystkich porach roku największe prawdopodobieństwo występowania powietrza arktycznego notowano podczas typów cyrkulacji ze składową północną i północno-wschodnią, najmniejsze zaś w typach warunkujących adwekcję powietrza z południa i południo-zachodu. W przypadku powietrza zwrotnikowego największe prawdopodobieństwo jego wystąpienia notuje się podczas napływu powietrza z kierunków E-SE-S-SW. Niezależnie od pory roku, podczas występowania powietrza arktycznego i zwrotnikowego wykazano występowanie wyraźnych anomalii, zarówno temperatury powietrza na powierzchni izobarycznej 850 hPa, jak i średniej grubości warstwy powietrza między powierzchnią izobaryczną 850 i 1000 hPa.


Słowa kluczowe


masy powietrza; powietrze arktyczne; powietrze zwrotnikowe; typy cyrkulacji; Lubelszczyzna

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Bartoszek K., 2015: Kalendarz typów cyrkulacji atmosferycznej dla obszaru Lubelszczyzny. Zbiór komputerowy, Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie, Zakład Meteorologii i Klimatologii, Lublin. http://serwisy.umcs.lublin.pl/k.bartoszek/wyniki.html

Bartoszek K., 2017a: The main characteristics of atmospheric circulation over East-Central Europe from 1871 to 2010, Meteorology and Atmospheric Physics, 129, 2, 113–129.

Bartoszek K., 2017b: Zmienność wskaźników cyrkulacji atmosferycznej nad obszarem Lubelszczyzny i związek temperatury powietrza i opadów atmosferycznych z tymi wskaźnikami, Prace Geografi czne, 150, 61–78.

Bołaszewska J., Reutt F., 1962: Częstotliwość występowania poszczególnych mas powietrza w Polsce w okresie 10 lat 1946–1956, Prace PIHM, 66, 16–32.

Gluza A., 1978: Masy powietrza i sytuacje baryczne a okresy dni charakterystycznych w makroregionie północnowschodnim w latach 1951–1970, Folia Societatis Scientiarum Lublinensis, Seria Geografi a, 20, 1, 15–18.

Kalnay E., Kanamistu M., Kistler R., Collins W., Deaven D., Gandin L., Iredell M., Saha S., White G., Woollen J., Zhu Y., Leetmaa A., Reynolds R., Chelliah M., Ebisuzaki W., Higgins W., Janowiak J., Mo K.C., Ropelewski C., Wang J., Jenne R., Joseph D., 1996: The NMC/NCAR 40-Year Reanalysis Project, Bulletin of the American Meteorological Society, 77, 437–471.

Kaszewski B. M., 1977: Warunki synoptyczne napływu powietrza arktycznego i zwrotnikowego nad środkowowschodni makroregion Polski (1961–1970), Przegląd Geofi zyczny, 22, 1, 49–54.

Kaszewski B. M., 2008: Warunki klimatyczne Lubelszczyzny, Wydawnictwo UMCS, Lublin, 60.

Kendall M. G., 1975: Rank Correlation Measures, Charles Griffi n, London.

Kierklo K., 2012: Variability of air masses over Podlasie (NE Poland) in the years 2001–2010, Bulletin of Geography – Physical Geography Series, 5, 87–113.

Kijkowska-Wiślińska Z., 1998: Masy powietrzne a typy cyrkulacji atmosferycznej w Lublinie w latach 1961–1970, [w:] M. Nowosad (red.), Problemy współczesnej klimatologii i agrometeorologii regionu lubelskiego, Wydawnictwo UMCS, 57–58.




DOI: http://dx.doi.org/10.17951/b.2017.72.2.7-26
Data publikacji: 2018-09-14 09:35:50
Data złożenia artykułu: 2017-11-10 13:22:03

Odwołania zewnętrzne

  • Brak odwołań zewnętrznych


Prawa autorskie (c) 2018 Bogusław Michał Kaszewski, Krzysztof Bartoszek, Andrzej Gluza

Creative Commons License
Powyższa praca jest udostępniana na lcencji Creative Commons Attribution 4.0 International License.