Clausewitz odwrócony. Bolszewizm, rewolucja i wojna w myśli Mikołaja Bierdiajewa

Michał Bohun

Streszczenie w języku polskim


Artykuł zawiera kilka uwag na temat wpływu pierwszej wojny światowej na rewolucję rosyjską i powojenne życie w Związku Sowieckim. W moim przekonaniu idee, które sformułował w czasie wojny i rewolucji Mikołąj Bierdiajew (1874–1948) naświetlają zasadniczy aspekt dwudziestowiecznej polityki i życia społecznego zarówno w Rosji, jak i innych krajach. Mam tutaj na myślę wojnę jako istotę nowoczesnej polityki. Rozważania Bierdiajewa o Wielkiej Wojnie i rewolucji bolszewickiej wyprzedzają i potwierdzają przekonania podzielane przez takich myślicieli, jak Jan Patočka, Alain Finkielkraut czy Pierre Hassner, według których wiek XX przynosi odwrócenie najsłynniejszej maksymy generała Clausewitza: po pierwszej wojnie światowej to polityka staje się kontynuacją wojny prowadzoną za pomocą innych środków.Bierdiajew myśli o rewolucji jako o „rozkładzie wojny” i analizuje komunizm rosyjski jako „rzeczywistość wojenną”, którą charakteryzują takie zjawiska jak dehumanizacja, rządy mas, totalitaryzm, powszechna mobilizacja, militaryzacja sfery cywilnej, władztwo techniki oraz pojawienie się „nowego człowieka”. W jego przekonaniu, wojna i powojenny militaryzm określiły ideologię, wzorce kulturalne i sposób sprawowania władzy w Rosji, ale także na Zachodzie.

Słowa kluczowe


Pierwsza wojna światowe, rewolucja, bolszewizm, nowoczesna polityka, filozofia dziejów, filozofia rosyjska

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Bierdiajew M., Filozofia nierówności. Listy do nieprzyjaciół. Rzecz o filozofii społecznej, tłum. J. Chmielewski, Wydawnictwo ANTYK, Kęty 2006.

Bierdiajew M., Los człowieka we współczesnym świecie, [w:] M. Bierdiajew, Nowe średniowiecze. Los człowieka we współczesnym świecie, tłum. H. Paprocki, Fundacja Aletheia, Warszawa 2003.

Bierdiajew M., Nowe średniowiecze, tłum. M. Reutt, Wydawnictwo Antyk, Komorów 1997.

Bierdiajew M., Źródła i sens komunizmu rosyjskiego, tłum. H. Paprocki, Wydawnictwo ANTYK, Kęty 2005.

Bierdiajew N., Duchownyje osnowy russkoj riewolucyi. Opyty 1917–1918 gg., przygotowanie tekstu i komentarze Je. W. Bronnikowa, Izdatiel’stwo RCHGI, Sankt-Pietierburg 1999.

Dostojewski F., Biesy, tłum. T. Zagórski, Z. Podgórzec, Puls Publications Ltd, London 1992.

Eksteins M., Święto wiosny. Wielka Wojna i narodziny nowego wieku, tłum. K. Rabińska, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1996.

Finkielkraut A., Zagubione człowieczeństwo. Esej o XX wieku, tłum. M. Fabjanowski, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1999.

Hassner P., Koniec pewników. Eseje o wojnie, pokoju i przemocy, tłum. M. Ochab, Fundacja im. Stefana Batorego i Wydawnictwo Sic!, Warszawa 2002.

Hobsbawm E., Jak zmienić świat. Marks i marksizm 1840-2011, tłum. S. Szymański, Wydawnictwo Krytyki Politycznej, Warszawa 2013.

Patočka J., Eseje heretyckie z filozofii dziejów, tłum. A. Czcibor-Piotrowski, E. Szczepańska, J. Zychowicz, Fundacja Aletheia, Warszawa 1998.

Service R., Lenin. Biografia, tłum. M. Urbański, Wydawnictwo ISKRY, Warszawa 2003.




DOI: http://dx.doi.org/10.17951/kw.2015.14.81
Data publikacji: 2015-10-02 13:13:38
Data złożenia artykułu: 2015-10-02 12:15:51

Odwołania zewnętrzne

  • Brak odwołań zewnętrznych


Prawa autorskie (c) 2015 Michał Bohun

##submission.licenseURL##: http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/3.0/deed.pl