Nelsona Goodmana koncepcja 'tworzenia światów' - analiza krytyczna

Miłosz Kudela

Streszczenie w języku polskim


Koncepcja ‘tworzenia światów’ sformułowana została przez Nelsona Goodmana jako stanowisko opozycyjne zarówno w stosunku do realizmu jak i idealizmu metafizycznego, stając się manifestem radykalnego antyrealizmu epistemologicznego, określanego przez autora mianem „irrealizmu”. Na jego gruncie wyeksponowana została konstytuująca funkcja schematów pojęciowych, służących, według autora, nie tylko do interpretowania danych doświadczenia, lecz w istocie konstytuujących je. W artykule, po naszkicowaniu kontekstu historycznego i teoretycznego, w którym propozycja Goodmana ukazana zostaje jako kontynuacja pokantowskich rozważań prowadzonych w kontekście sporu realizmu z idealizmem metafizycznym, przedstawione zostają główne tezy koncepcji ‘tworzenia światów’, przede wszystkim zapośredniczenie poznania w języku oraz epistemiczna koncepcja prawdy. W oparciu o analizę poszczególnych aspektów tej doktryny ukazane zostają następnie niektóre aporie, w jakie uwikłana jest próba subiektywizacji i relatywizacji poznania, wymuszająca ostatecznie zgodę na istnienie transcendentalnego uposażenia podmiotu lub przyznanie realności przedmiotowi poznania.


Słowa kluczowe


Nelson Goodman; ‘tworzenie światów’; antyrealizm epistemologiczny; irrealizm; schemat pojęciowy

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Cohnitz D. & Rossberg M., Nelson Goodman, Acumen 2006, http://dx.doi.org/ 10.1017/UPO9781844653041

Cox D., Realizm i wytwarzanie świata, tłum. P. Czarnecki, [w:] Pragmatyzm i filozofia Hilarego Putnama, red. U.M. Żegleń, Uniwersytet Mikołaja Kopernika, Toruń 2001.

De Donato-Rodríguez X., Construction and Worldmaking: the Significance of Nelson Goodman’s Pluralism, “THEORIA” 2009, vol. 24/2, nr 65.

Elgin C. Z., Philosophy of Nelson Goodman, Garland Publishing, New York 1997.

From Logic to Art. Themes From Nelson Goodman, red. G. Ernst, J. Steinbrenner, O. R. Scholz, Ontos Verlag, Frankfurt/Main [i in.] 2009.

Goodman N., Of Mind and Other Matters, Harvard University Press, Cambridge MA 1984.

Goodman N., Fact, Fiction, and Forecast, Athlone Press, University of London 1954.

Goodman N., Jak tworzymy świat, tłum. M. Szczubiałka, Fundacja ALETHEIA, Warszawa 1997, http://dx.doi.org/10.2307/1574670

Goodman N., Languages of Art: An Approach to a Theory of Symbols, Bobbs-Merrill, Indianapolis 1968.

Goodman N., Reconceptions in Philosophy and Other Arts and Sciences (we współpracy z Catherine Z. Elgin), Hackett, Indianapolis; Routledge, London 1988.

Goodman N., The Structure of Appearance, Harvard University Press 1951 (wyd. pol. Struktura zjawiska, tłum. M. Szczubiałka, PWN, Warszawa 2009).

Grobler A., Prawda a względność, Wydawnictwo Aureus, Kraków 2000.

James W., Pragmatyzm. Nowe imię paru starych stylów myślenia, tłum. M. Szczubiałka, Wydawnictwo KR, Warszawa 1998, http://dx.doi.org/10.1017/CBO9781107360471

Jodkowski K., Muszyński Z., Przedmowa, [w:] O sposobie istnienia rzeczy, REALIZM. RACJONALNOŚĆ. RELATYWIZM, t. 23, red. K. Jodkowski, Z. Muszyński, Wydawnictwo UMCS, Lublin 1991.

Jusiak J., Nauka, metafizyka, mit, [w:] Byt i jego pojęcie, red. A.L. Zachariasz, Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, Rzeszów 2003.

Kawalec P., Rekonceptualizacja zastanej mądrości. Wstęp do koncepcji i metody filozofii konstruktywnej Nelsona Goodmana, [w:] N. Goodman, Struktura zjawiska, tłum. M. Szczubiałka, PWN, Warszawa 2009, s. IX–XLV.

Kołakowski L., Obecność mitu, Prószyński i S-ka, Warszawa 2005.

Kubalica T., Ernst Cassirer i Nelson Goodman wobec problemu natury poznania, "Diametros. An online Journal of Philosophy" 2011, nr 30, s. 13–28, http://dx.doi.org/10.13153/ diam.30.2011.453

Nagel T., Widok znikąd, tłum. C. Cieśliński, Fundacja Aletheia, Warszawa 1997.

Putnam H., Wiele twarzy realizmu i inne eseje, tłum. A. Grobler, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1998.

Scheffler I., Reply to Goodman, [w:] Starmaking. Realism, Anti-Realism, and Irrealism, red. P. J. McCormick, MIT Press, Cambridge MA 1996.

Shottenkirk Z. D., Nominalism and Its Aftermath. The Philosophy of Nelson Goodman, Springer Science + Business Media 2009.

Starmaking. Realism, Anti-Realism, and Irrealism, red. Peter J. McCormick, MIT Press, Cambridge MA 1996.

Szubka T., Antyrealizm semantyczny. Studium analityczne, Redakcja Wydawnictw Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, Lublin 2001.




DOI: http://dx.doi.org/10.17951/kw.2016.17.95
Data publikacji: 2016-06-16 20:34:19
Data złożenia artykułu: 2016-01-26 16:37:44

Odwołania zewnętrzne

  • Brak odwołań zewnętrznych


Prawa autorskie (c) 2016 Miłosz Kudela

##submission.licenseURL##: http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/3.0/deed.pl