Dialektyka podmiotu. Tożsamość narracyjna w teorii Paula Ricoeura a psychoanalityczne koncepcje narcyzmu

Agata Bielińska

Streszczenie w języku polskim


Celem artykułu jest wykazanie podobieństwa między modelem podmiotowości wyłaniającym się z teorii tożsamości narracyjnej Paula Ricoeura, a tym implikowanym przez niektóre spośród psychoanalitycznych koncepcji narcyzmu. Przedstawione są poglądy Paula Ricoeura na temat dialektycznego charakteru relacji między kształtującą tożsamość jednostki narracją a przeżywaną rzeczywistością. W ramach koncepcji Ricoeura opowieść zarówno uwikłana jest w przednarracyjne życie, jak i je przekształca, nadając mu sens. Tak rozumiana opowieść stanowi mechanizm obronny chroniący jednostkowość przed obezwładniającą rzeczywistością, co zbliża ją do opisywanego przez psychoanalizę narcyzmu. Zaprezentowane zostają również wybrane koncepcje narcyzmu (Freud, Klein, Winnicott); zostaje wykazane, że narcyzm, podobnie jak narracja, opiera się na dialektycznej relacji między odzwierciedlaniem i przekształcaniem, uwikłaniem i autonomią, niespójnością i spójnością. Artykuł zamyka prezentacja poglądów Julii Kristevej, która przyznaje narcyzmowi inherentnie narracyjny charakter.


Słowa kluczowe


Ricoeur; podmiotowość; tożsamość narracyjna; narcyzm; psychoanaliza

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Św. Augustyn. Wyznania. Tłum. Zygmunt Kubiak. Kraków: Wydawnictwo Znak, 1994.

Bielik-Robson, Agata. The Saving Lie: Harold Bloom and Deconstruction. Evanston: Northwestern University Press, 2011.

Blumenberg, Hans. Praca nad mitem. Tłum. Kamilla Najdek, Michał Herer, Zbigniew Zwoliński. Warszawa: Oficyna Naukowa, 2009.

Carr, David, Charles Taylor, Paul Ricoeur. „Discussion: Ricoeur on Narrative”. W: On Paul Ricoeur: Narrative and Interpretation, red. David Woods, 160–187. London: Routledge, 1991.

Dessuant, Pierre. Narcyzm. Przegląd koncepcji psychoanalitycznych. Tłum. Zuzanna Stadnicka-Dmitriew. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, 2007.

Freud, Sigmund. „Ego i Id”. W: Sigmund Freud, Poza zasadą przyjemności. Tłum. Jerzy Prokopiuk, 59–99. Warszawa: PWN, 1997.

Freud, Sigmund. „Próba wprowadzenia pojęcia narcyzmu”. Tłum. Marcin Poręba. W: Freud, red. Zofia Rosińska, 270–295. Warszawa: Wiedza Powszechna, 2002.

Freud, Sigmund. „Psychoanalityczne uwagi o autobiograficznie opisanym przypadku paranoi”. W: Sigmund Freud, Charakter a erotyka. Tłum. Robert Reszke, Dariusz Rogalski, 105–167. Warszawa: Wydawnictwo KR, 1996.

Freud, Sigmund. „Psychologia zbiorowości i analiza ego”. W: Sigmund Freud, Poza zasadą przyjemności, 191–257. Tłum. Jerzy Prokopiuk. Warszawa: PWN, 1997.

Freud, Sigmund. Totem i tabu. Tłum. Jerzy Prokopiuk, Marcin Poręba. Warszawa: Wydawnictwo „KR”, 1993.

Freud, Sigmund. „Zarys psychoanalizy”. W: Sigmund Freud, Poza zasadą przyjemności, 99–157. Tłum. Jerzy Prokopiuk. Warszawa: PWN, 1997.

Green, André. On Private Madness. London: Karnac Books, 1997.

Klein, Melanie. Envy and Gratitude and Other Works 1946–1963.

London: The Hogarth Press and the Institute of Psycho-Analysis, 1984.

Kristeva, Julia. In the Beginning Was Love: Psychoanalysis and Faith. Trans. Arthur Goldhammer. New York: Columbia University Press, 1987.

Kristeva, Julia. Melanie Klein. Tłum. Ross Guberman. New York: Columbia University Press, 2001.

Kristeva, Julia. Tales of Love. Tłum. Leon S. Roudiez. New York: Columbia University Press, 1987.

MacIntyre, Alasdair. Dziedzictwo cnoty: studium z teorii moralności. Tłum. Adam Chmielewski. Warszawa: PWN, 1996.

Ricoeur, Paul. Czas i opowieść, T. I. Tłum. Małgorzata Frankiewicz. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2008.

Ricoeur, Paul. Czas i opowieść, T. 3. Tłum. Urszula Zbrzeźniak. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2008.

Ricoeur, Paul. O sobie samym jako innym. Tłum. Bogdan Chełstowski. Warszawa: PWN, 2003.

Ricoeur, Paul. „Życie w poszukiwaniu opowieści”. Tłum. Elżbieta Wolicka. Logos i Ethos 1993, nr 2: 225–236.

Rosner, Katarzyna. Narracja, tożsamość i czas. Kraków: Universitas, 2003.

Segal, Hanna. Introduction to the Work of Melanie Klein. London: Karnac Books, 1988.

Taylor, Charles. „Self-interpreting animals”. W: Human Agency and Language, 45–76. Cambridge: Cambridge University Press, 1985. DOI: 10.1017/CBO9781139173483.003

Taylor, Charles. Źródła podmiotowości: narodziny tożsamości nowoczesnej. Tłum. Marcin Gruszczyński, Olga Latek, Adam Lipszyc, Agnieszka Michalak, Agnieszka Rostkowska, Marcin Rychter, Łukasz Sommer. Warszawa: PWN, 2001.

Winnicott, Donald Woods. The Maturational Processes and the Facilitating Environment: Studies in the Theory of Emotional Development. London: Karnac Books, 1990.

Winnicott, Donald Woods. Zabawa a rzeczywistość. Tłum. Anna Czownicka. Gdańsk: Wydawnictwo Imago, 2011.




DOI: http://dx.doi.org/10.17951/kw.2019.28.165-187
Data publikacji: 2020-02-14 19:50:37
Data złożenia artykułu: 2019-10-08 12:07:03

Odwołania zewnętrzne

  • Brak odwołań zewnętrznych


Prawa autorskie (c) 2020 Agata Bielińska

##submission.licenseURL##: http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/3.0/deed.pl