Władysława Witwickiego etyka osobista - ambicja jako przyczynek do doskonalenia się człowieka
Streszczenie w języku polskim
Artykuł przedstawia koncepcję ambicji i kratyzmu Władysława Witwickiego jako fundament jego projektu etyki świeckiej i doskonalenia się człowieka. Analizuje psychologiczne i filozoficzne źródła teorii poczucia mocy oraz jej znaczenie dla rozwoju moralnego jednostki. Ukazuje ambicję jako pozytywną dyspozycję sprzyjającą samodoskonaleniu i budowaniu odpowiedzialności. Omawia również założenia etyki świeckiej opartej na rozumie, sumieniu i instynkcie społecznym. Wnioski wskazują, że myśl Witwickiego pozostaje aktualna we współczesnej refleksji nad motywacją i etyką, zwłaszcza przez ukazanie związku między teorią kratyzmu, ambicją i koncepcją doskonalenia się człowieka, jako spójnego projektu filozoficznego.
Słowa kluczowe
Pełny tekst:
PDFBibliografia
Archiwum Połączonych Bibliotek WFIS UW, IFIS PAN i PTF, sygn. PTF Rps. 02.1, t. XLIII, cz. 1.
Baranowska, Marta. „Nazizm kontra Nietzsche”. Acta Universitatis Wratislaviensis. Studia nad Faszyzmem i Zbrodniami Hitlerowskimi 30, nr 3039 (2008): 37–64.
Budkiewicz, Janina. „Władysław Witwicki jako psycholog”. Ruch Filozoficzny 33, nr 1 (1975): 1–9.
Hobbes, Thomas. Lewiatan. Tłum. Czesław Znamierowski. Warszawa: PWN, 1954.
Horecka, Aleksandra. „Kratyzm Władysława Witwickiego”. Rocznik Historii Filozofii Polskiej 6 (2013): 127–156.
Jadczak, Ryszard. Mistrz i jego uczniowie. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR, 1997.
Kotarbiński, Tadeusz. Medytacje o życiu godziwym. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1967.
Majewska, Lucyna. „Ambicja jako osiąganie doskonałości – rozważania w kontekście transgre-sywności”. W: Transgresja jako zjawisko w kulturze. W kręgu szans i zagrożeń, red. Andrzej Ciążela i Sylwia Jaronowska, 77–86. Warszawa: Wydawnictwo Akademii Pedago-giki Specjalnej, 2017.
Markinówna, Estera. Psychologja dążenia do mocy: zestawienie poglądów Witwickiego i Adlera. Poznań: Poznańskie Towarzystwo Psychologiczne, 1935.
Nowicki, Andrzej. Witwicki. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1982.
Platon, Eutyfron. Tłum. Władysław Witwicki. b.d. https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/platon-eutyfron.html [dostęp 11.08.2026].
Platon, Gorgiasz. Tłum. Władysław Witwicki. b.d. https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/platon-gorgiasz.html [dostęp 11.08.2026].
Psychologia w szkole lwowsko-warszawskiej, wybór i opracowanie Teresa Rzepa. Warszawa: PWN, 1997.
Rechlewicz, Wojciech. „Poglądy etyczne Władysława Witwickiego”. HETEROGLOSSIA – Studia kulturoznawczo-filologiczne 2025, nr 19: 89–113. https://doi.org/10.34864/heteroglossia.issn.2084-1302.nr19.art5.
Rzepa, Teresa. „Geneza, istota i konsekwencje teorii kratyzmu Władysława Witwickiego (1878–1948)”. Studia Philosophiae Christianae 26, nr 1 (1990): 221–234.
Tatarkiewiczowie, Teresa i Władysław. Wspomnienia. Gdańsk: Wydawnictwo MAKmed, 1998.
Wawrzyniak, Szymon. Kultura poznania siebie upadek czy rozwój? Poznań: Wydawnictwo Naukowe Wydziału Nauk Społecznych UAM, 2016.
Witwicki, Władysław. „Analiza psychologiczna pragnień jako podstawa etyki”. Muzeum. Czasopismo Towarzystwa Nauczycieli Szkół Wyższych 21, z. 12 (1905): 1026–1038.
Witwicki, Władysław. „Z psychologii stosunków osobistych”. Przegląd Filozoficzny 10, z. 4 (1907): 531–537.
Witwicki, Władysław. Analiza psychologiczna ambicji. Lwów: Polskie Towarzystwo Filozoficzne Skład Główny w Księgarniach S. A. Książnica – Atlas, 1934.
Witwicki, Władysław. Pogadanki obyczajowe. Warszawa: PWN, 1960.
Witwicki, Władysław. Psychologia. T. 2. Warszawa: PWN, 1963.
Witwicki, Władysław. Rozmowa z pesymistą. Wyd. 3, Licealna Biblioteczka Filozoficzna. T. 1. Lwów: Nowa Drukarnia Lwowska, 1938.
Woleński, Jan. „Władysław Witwicki jako filozof”. Filozofia Nauki 7, nr 3–4 (27–28) (1999): 145–151.
Zapolska, Gabriela. Przedpiekle. Powieść z przedmową Władysława Witwickiego. Lwów: Instytut Literacki „Lektor”, 1919.
DOI: http://dx.doi.org/10.17951/kw.2026.41.97-116
Data publikacji: 2026-09-07 23:36:01
Data złożenia artykułu: 2026-02-21 18:51:43
Statystyki
Wskaźniki
Odwołania zewnętrzne
- Brak odwołań zewnętrznych
Prawa autorskie (c) 2026 Lucyna Majewska

Powyższa praca jest udostępniana na lcencji Creative Commons Attribution 4.0 International License.