Hipokryzja jako narzędzie spajania społeczeństw – myśl Mandeville’a w myśli współczesnej

Agnieszka Lilia Droś

Streszczenie w języku polskim


Pomimo niechlubnej reputacji hipokryzji, niektórzy badacze zwracają uwagę na to, że ma ona pozytywne strony. Służy jednoczeniu członków społeczeństwa o zróżnicowanych poglądach, wskazuje na aktualność i potrzebę wartości, a nawet uważa się ją za swego rodzaju cnotę w specyficznie pojętej etyce politycznej. Na udział hipokryzji w przetrwaniu społeczeństwa wskazywał również Barnard Mandeville, który poszedł śladami Françoisa de La Rochefoucaulda. W Mandeville’owskiej myśli obłuda obok innych przywar nie podlega jednoznacznej ocenie. Hipokryzja jest destruktywna jeśli szkodzi społeczeństwu, jeśli jednak jest odpowiednio wykorzystana, może okazać się doskonałym narzędziem w tworzeniu harmonijnej społeczności. W artykule przedstawiam poglądy Bernarda Mandeville’a na hipokryzję w powiązaniu z opiniami badaczy współczesnych. Wykazuję, że poglądy Mandeville’a na obłudę zawierają się w znanym pozornym paradoksie, zamieszczonym w podtytule Bajki o pszczołach – „prywatne przywary, korzyści publiczne”. Przedstawiam też ich ważność w kontekście współczesnych badań psychologii moralności.


Słowa kluczowe


Bernard Mandeville; Bajka o pszczołach; hipokryzja; cnota moralna; występek; społeczeństwo

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Dickey, Laurence. „Pride, hypocrisy and civility in Mandeville’s social and historical theory”. A Journal of Politics and Society 4, nr 3 (1990): 387–431.

Douglass, Robin. „Bernard Mandeville on the Use and Abuse of Hypocrisy”. Political Studies 2020: 1–18.

Fritz, Kyle G., Daniel J. Miller. „The Unique Badness of Hypocritical Blade”. Ergo. An Open Access Journal of Philosophy 2019, nr 6: 545–569.

„Hipokryzja”. W: Wielki Słownik Języka Polskiego, https://wsjp.pl/haslo/do_druku/1743/hipokryzja (dostęp: 01.11.2021).

Isserow, Jessica, Colin Klein. „Hypocrisy and Moral Authority”. Journal of Ethics and Social Philosophy 12, nr 2 (2017): 191–222.

Karwat, Mirosław. „Polityka jako festiwal hipokryzji”. W: Metafory polityki, t. 2, red. Bohdan Kaczmarek, 291–316. Warszawa: Elipsa, 2003.

La Rochefoucauld, François de. Maksymy i rozważania moralne. Tłum. Tadeusz Boy-Żeleński. Warszawa: Hachette Polska, 2009.

Mandeville, Bernard. An Enquiry Into The Origin Of Honour And The Usefulness Of Chris-tianity In War. London: Forgotten Books, 2015.

Mandeville, Bernard. Bajka o pszczołach. Tłum. Agnieszka Glinczanka. Warszawa: PWN, 1957.

Mandeville, Bernard. Free Thoughts on Religion, the Church, & national Happiness. Red. Irwin Primer. New Brunswick: Transaction Publishers, 2001.

Mandeville, Bernard. The Fable of the Bees or Private Vices, Public Benefits, t. 2. Indianapo-lis: Liberty Fund, Inc., 1960.

Młyniec, Eugeniusz. „Hipokryzja i cynizm polityków – normalność czy patologia?”. Wrocław-skie Studia Politologiczne 2019, t. 27: 86–106.

Ossowska, Maria. Motywy postępowania. Warszawa: Książka i Wiedza, 1958.

Ossowska, Maria. Normy moralne. Próba systematyzacji. Warszawa: PWN, 1970.

Ostasz, Lech. Czym są wartości? Zarys aksjologii. Olsztyn: Wydawnictwo Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego, 2009.

Rogers, Arthur K. „The ethics of Mandeville”. The International Journal of Ethics 36, nr 1 (1925): 1–17.

Runciman, David. Political Hypocrisy. The Mask of Power, from Hobbes to Orwell and Be-yond. Princeton: Princeton University Press, 2018.

Shklar, Judith N. Zwyczajne przywary. Tłum. Marcin Król. Kraków: Społeczny Instytut Wy-dawniczy Znak, Fundacja im. Stefana Batorego, 1997.

Statman, Daniel. „Hypocrisy and self‐deception”. Philosophical Psychology 10, nr 1 (1997): 57–75.

Śledzińska, Klaudia. „Hipokryzja i narracja symboliczna w polityce”. Seminare. Poszukiwania naukowe 2012, nr 32: 113–122.

Tillyris, Demetris. „The virtue of vice. A defence of hypocrisy in democratic politics”. Con-temporary Politics 22, nr 1 (2015): 1–25.

Weiss, Alexa, Pascal Burgmer, Thomas Mussweiler. „Two-Faced Morality: Distrust Promotes Divergent Moral Standards for the Self Versus Others”. Personality and Social Psycho-logy Bulletin 44, nr 12 (2018): 1–39.

Żylicz, Piotr O. Psychologia moralności. Wybrane zagadnienia. Warszawa: Wydawnictwo Szkoły Wyższej Psychologii Społecznej „Academica”, 2010.




DOI: http://dx.doi.org/10.17951/kw.2021.32.145-163
Data publikacji: 2022-04-17 23:42:00
Data złożenia artykułu: 2021-12-16 10:59:33


Statystyki


Widoczność abstraktów - 294
Pobrania artykułów (od 2020-06-17) - PDF - 0

Wskaźniki



Odwołania zewnętrzne

  • Brak odwołań zewnętrznych


Prawa autorskie (c) 2022 Agnieszka Lilia Droś

##submission.licenseURL##: http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/3.0/deed.pl