Pacjent jako obywatel. Autonomia pacjenta i obywatelskość na przykładzie Hiszpanii

Agata Strządała

Streszczenie w języku polskim


Tekst dotyczy przemian pojmowania autonomii pacjenta w Hiszpanii, gdzie tradycyjnie w relacjach między lekarzem a pacjentem dominował paternalizm, a w sferze ideologicznej – nauczanie Kościoła katolickiego. Transformacja ustrojowa w kraju po upadku dyktatury Francisco Franco (1936–1975) doprowadziła do znaczących przeobrażeń również w kwestii bioetyki. Rosnące poczucie obywatelskości łączyło się tam ze wzrastaniem znaczenia autonomii pacjenta, co przejawia się na kilku poziomach: legislacyjnym (prawo o autonomii pacjenta), społecznym (organizacje pozarządowe aktywne w sferze opieki medycznej), świadomościowym (wzrost świadomości praw pacjenta, refleksyjne podejście do relacji z personelem medycznym), a także ideologicznym (krytyka paternalizmu, bioetyka obywatelska, krytyka komercjalizacji medycyny). Ponadto, o specyfice obecnej sytuacji w Hiszpanii decyduje przewartościowanie katolickiego dziedzictwa, odejście od nauczania Kościoła w obywatelskim modelu bioetyki, manifestujące się liberalizacją prawa aborcyjnego, prawa dotyczącego wspomaganej reprodukcji, preimplantacyjnej diagnostyki genetycznej i badań na embrionach.


Słowa kluczowe


autonomia pacjenta; paternalizm; społeczeństwo obywatelskie; Hiszpania

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Affinity Group of National Associations AGNA, https://www.civicus.org/index.php/what-we-do/strengthen/agna Dostęp 24.09.2019.

Babis, Deby. „The role of civil society organizations in the institutionalization of indigenous medicine in Bolivia”. Social Sciences in Medicine 2014, nr 123: 287–294.

Busquets, Ester, Roman, Begoňa, Terribas, Núria. „Bioethics in Mediterranean Culture: the Spanish Experience”. Medicine, Health Care and Philosophy 2012, nr 15: 437–439.

Civil Society, and Health. Contribution and Potential. Red. Scott L. Green, Matthias Wismar, Gabriel Pastorino, Monika Kosinska. UK: WHO, 2017.

Cohen, Jean L., Arato, Andrew. Civil Society and Political Theory. Cambridge: MIT Press, 1992.

Entwistle, Vikki A., Stacy M. Carter, Alan Cribb, Kirsten McCaffery, „Supporting patient autonomy: the importance of clinician-patient relationships”. Journal of general internal medicine 25, nr 7 (2010): 741–745. DOI:10.1007/s11606-010-1292-2

Erer, Sezer, Erme Atici, Ayşegül D.Erdemir, „The views of cancer patients on patient rights in the context of information and autonomy”. Journal of Medical Ethics 2008, nr 34: 384–388.

Fishman, Robert M. „The Labour Movement in Spain. From Authoritarianism to Democracy”. Comparative Politics 13, nr 3 (1982): 281–305.

García-Armesto, Sandra, María Begoña Abadía-Taira, Antonio Durán. „Spain: Health System Review 2010”. Health System in Transition 12, nr 4 (2010): XX–XXIII.

Giarelli, Guido, Ellen Annandale. „Introduction: the role of civil society in healthcare system reforms”. Social Science and Medicine 2014, nr 123: 160–167.

Habermas, Jürgen. Legitimation Crisis. Tłum. Thomas Mc Carty. Boston: Beacon Press, 1975.

Iltis, Ana S. „Bioethics and the Culture Wars”. Christian Bioethics 17, nr 1 (2011): 9–24.

Ley 14/2006, de 26 de mayo, sobre técnicas de reproducción humana asistida, https://www.institutobernabeu.com/upload/ficheros/ley_de_reproduccion_asistida_2007.pdf#page=1&zoom=auto,-107,842 Dostęp 24.09.2019.

Ley 41/2002, de 14 de noviembre, básica reguladora de la autonomía del paciente y de derechos y obligaciones en materia de información y documentación clínica, https://www.boe.es/buscar/doc.php?id=BOE-A-2002-22188 Dostęp 24.09.2019.

Ley Orgánica 2/2010, de 3 de marzo, de salud sexual y reproductiva y de la interrupción voluntaria del embarazo, https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2010-3514 Dostęp 24.09.2019.

Mira, José, J., Susana Lorenzo, Mercedes Guilaber, Virtudes Pérez-Jover. „Do Spaniards know their rights as patients?” International Journal for Quality Health Care 24, nr 4 (2012): 365–367.

Moazam, Farhat. Bioethics and Organ Transplantation in a Muslim Society. A Study in Culture, Ethnography, and Religion. Indianapolis: Indiana University Press, 2006.

„Podwale 7”, http://podwale-siedem.pl/stowarzyszenie-statut/ Dostęp 24.09.2019.

Sevillano, Ellena G. „Sanidad Reunicia Definitivamente a la Privatización Hospitalaria”. El Pais, 04.11. 2014, https://elpais.com/ccaa/2014/04/11/madrid/1397239898_967369.html Dostęp 24.09.2019.

Shils, Edward. „Primordial, personal, sacred and civil ties”. British Journal of Sociology 1957, nr 7 (1957): 113–145.

Stiggelbout, Anne M., „Ideals of patient autonomy in clinical decision making: a study on the development of a scale to assess patients' and physicians’ views”. Journal of medical ethics 30, nr 3 (2004): 268–274. DOI:10.1136/jme.2003.003095

Tocqueville, Alexis, de. O demokracji w Ameryce. Tłum, Marcin Król. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1976.

Zika, Eleni, Corveleyn, Anniek Corveleyn, Michael Morris, Elisabeth Dequeker, James Lawford Davies, Karen Sermon, Guillermo Antiñolo, Andreas Schmutzler, Jiri Vanecek, Fransesc Palau, Dolores Ibarreta, Preimplantation Genetic Diagnosis in Europe. Sevilla: European Commission, 2007.




DOI: http://dx.doi.org/10.17951/kw.2019.28.189-208
Data publikacji: 2020-02-14 19:50:37
Data złożenia artykułu: 2019-09-27 09:16:37

Odwołania zewnętrzne

  • Brak odwołań zewnętrznych


Prawa autorskie (c) 2020 Agata Strządała

##submission.licenseURL##: http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/3.0/deed.pl