Dialog i monolog wewnętrzny u osób z zespołem Aspergera

Tadeusz Gałkowski, Agnieszka Siedler

Streszczenie w języku polskim


Dialogi wewnętrzne jeszcze do niedawna kojarzone były przede wszystkim z patologią. W publikacjach dotyczących koncepcji dialogowego „Ja” temat ten jest systematycznie rozwijany oraz pogłębiany. Celem badań było przeprowadzenie dokładnej analizy dialogów oraz monologów wewnętrznych u osób z zespołem Aspergera (ZA) oraz określenie, czy w grupie tej istnieje preferencja używania formy dialogu lub monologu. Badanie miało na celu również rozstrzygnięcie, czy monologi oraz dialogi wewnętrzne są kierowane przez osoby z ZA częściej do pozycji „Ja” czy do reprezentacji innych osób. Badania objęły 23 osoby w wieku od 12 do 19 lat ze zdiagnozowanym ZA. Zastosowano zmodyfikowaną wersję ankiety eksperymentalnej Puchalskiej-Wasyl, którą dostosowano do możliwości osób z ZA. Okazało się, że osoby z ZA częściej prowadziły dialog  jak i monolog w odniesieniu do zewnętrznych niż do wewnętrznych pozycji „Ja”. W odniesieniu do wewnętrznych pozycji „Ja” wystąpiła przewaga monologu wewnętrznego nad dialogiem. Autobiografie osób z ZA mogą stanowić cenne źródło uzupełniające analizy narracyjne.


Słowa kluczowe


Zespół Aspergera, , psychologia narracji, dialogowe Ja, dialog i monolog, autobiografie.

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


American Psychiatric Association, 1994, Diagnostic and statistical manual of mental disorders, Fourth Edition (DSM-IV). Waszyngton DC.

American Psychiatric Association, 2013, Diagnostic and statistical manual of mental disorders, Fifth Edition (DMS-V). Waszyngton DC.

Asperger H., 1944/2005, Psychopatia autystyczna okresu dzieciństwa. W: U. Frith (red.), Autyzm i zespół Aspergera. Warszawa, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 84–113.

Attwood T., 2006, Zespół Aspergera. Poznań, Wydawnictwo Zysk i s-ka.

Babiarz I., 2006, Siła woli a samoocena w środowisku pracowników medycznych. Niepublikowana praca magisterska obroniona na Wydziale Psychologii Szkoły Wyższej Psychologii Społecznej. Warszawa.

Gałkowski T., 1980, Usprawnianie dziecka autystycznego w rodzinie. Warszawa, Polskie Towarzystwo Walki z Kalectwem.

Gałkowski T., 1995, Dziecko autystyczne w środowisku rodzinnym i szkolnym. Warszawa, WSiP.

Hermans H. J. M., 2008, Polifonia umysłu: wielogłosowe i dialogowe Ja. W: Jekyll i Hyde. Wielorakie Ja we współczesnym świecie. Gdańsk, GWP.

Jacobsen P., 2003, Asperger’s Syndrome & Psychotherapy. Understanding Asperger Perspectives. Londyn i Nowy Jork, Jessica Kingsley Publishers.

James W., 1892/2002, Psychologia. Kurs skrócony. Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN.

Kanner L., 1943, Autistic disturbances of affective contact. “Nervous Child”, 2, 217–250.

Klasyfikacja zaburzeń psychicznych i zaburzeń zachowania w ICD-10, 1998, S. Pużyński, J. Wciórka (red.). Kraków–Warszawa, Uniwersyteckie Wydawnictwo Medyczne Vesalius.

Kliś M., 2004, Rozumienie tekstu opowiadania a wiedza społeczna czytelnika. W: E. Dryll,, A. Cierpka (red.),. Narracja. Koncepcje i badania psychologiczne. Warszawa, Wydawnictwo Instytutu Psychologii PAN.

Loveland K., McEvoy R., Tunali B., Kelley M. L., 1990, Narrative story-telling in autism and Down syndrome. „British Journal of Developmental Psychology”, 8, 9–23.

Marková I., 1987, On the interaction of opposites in psychological processes. “Journal of the Theory of Social Behavior”, 17, 279–299.

Oleś P. K., 2011, Dialogowe Ja: zarys teorii, inspiracje badawcze, ciekawsze wyniki. W: P. K.Oleś, M. Puchalska-Wasyl (red.), Dialog z samym sobą. Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN.

Picci G., Scherf S., 2015, A two-hit model of autism. Adolescence as the second hit. “Clinical Psychological Science”, 3 (3), 349–371.

Puchalska-Wasyl M., 2006, Nasze wewnętrzne dialogi. Wrocław, Fundacja na rzecz Nauki Polskiej.

Puchalska-Wasyl M., 2010, Dialogue, monologue, and change of perspective – three forms of dialogicality. “International Journal for Dialogical Science”, 4 (1), 67–79.

Puchalska-Wasyl M., Chmielnicka-Kuter E., Jankowski T., Bąk W., 2008, Wyobraźnia jako przestrzeń dla wewnętrznego dialogu. „Przegląd Psychologiczny”, 51 (2), 197–214.

Shore S., 2008, Za ścianą. Osobiste doświadczenia z autyzmem i zespołem Aspergera. Warszawa, Krajowe Towarzystwo Autyzmu.

Vermeulen P., 2001, I am special. Londyn–Filadelfia, Jessica Kingsley Publisher.

Waligórska A., Siedler A., Waligórski M., 2011, Narracje osób z zespołem Aspergera z perspektywy terapeutycznej. W: E. Cierpka, A. Cierpka (red.), Psychologia narracyjna: tożsamość, dialogowość, pogranicza. Warszawa, Wydawnictwo Eneteia.

Wing L., 1986, Asperger syndrome: a clinical account. “Psychological Medicine”, 11, 115–129.

Wing L., 2005, Związek między zespołem Aspergera i autyzmem Kannera. W: U. Frith (red.), Autyzm i zespół Aspergera. Warszawa, Wydawnictwo Lekarskie PZWL.

Wing L., Gould J., 1979, Severe Impairments of Social Interaction and Associated Abnormalities in Children: Epidemiology and Classification. “Journal of Autism and Developmental Disorders”, 9, 11–29.




DOI: http://dx.doi.org/10.17951/lrp.2016.35.3.107
Data publikacji: 2017-06-07 13:31:15
Data złożenia artykułu: 2016-10-18 13:01:54

Odwołania zewnętrzne

  • Brak odwołań zewnętrznych


Prawa autorskie (c) 2017 Tadeusz Gałkowski, Agnieszka Siedler

Creative Commons License
Powyższa praca jest udostępniana na lcencji Creative Commons Attribution 4.0 International License.