Wychowanie estetyczne dziecka w zakresie sztuk wizualnych. Konteksty historyczne ku współczesności

Anna Boguszewska, Urszula Szuścik

Streszczenie w języku polskim


Problematyka kształcenia estetycznego, w tym dziecka, ma długą tradycję w polskich i zagranicznych badaniach oraz w koncepcjach pedagogicznych. W artykule przedstawiono wartość i celowość wychowania estetycznego i edukacji przez sztukę. Wychowanie przez sztukę ma swoje przeniesienie na inne sfery życia człowieka, o czym często się zapomina. Prowadzi to do pomijania sztuki w edukacji. Szczególnie uwagę zwrócono na wychowanie plastyczne, inaczej plastykę czy – szerzej – edukację wizualną we współczesnej pedagogice. Warunki społeczno-kulturowe kształtują świadomość społeczną w zakresie miejsca sztuki, rozwoju twórczości wychowanków w przedszkolu, w szkole i poza nią. Przywołano znaczące czasopisma związane z tą tematyką, które wydawane były w Polsce w okresie międzywojennym, a współcześnie ich brak. Autorki opracowania systematyzują ogląd naukowy na temat edukacji plastycznej osadzony w tradycji polskiej oraz w jej współczesnych propozycjach. Pozwala to czytelnikowi i osobom zainteresowanym tą problematyką dostrzec wartość tradycji i współczesnych koncepcji w edukacji plastycznej. Stanowi to inspirację dla nowych badań oraz praktyki pedagogicznej.


Słowa kluczowe


wychowanie estetyczne; edukacja plastyczna; edukacja wczesnoszkolna; twórczość dziecka

Pełny tekst:

PDF (English)

Bibliografia


Bartnicka K. (1971). Polskie szkolnictwo artystyczne na przełomie XVIII i XIX w. (1764–1831). Warszawa: Wyd. IHN PAN.

Boguszewska A. (2007). Z założeń polskiej edukacji estetycznej w zakresie plastyki adresowanej do dziecka. Lubelski Rocznik Pedagogiczny, 26 pp. 73–88.

Boguszewska A. (2013). Projekty graficzne pozapodrecznikowego wyboru książek zalecanego do edukacji elementarnej w Polsce w latach 1918–1945. Lublin: Wyd. UMCS.

Boguszewska A. (2019). Sztuka książki. O kształceniu graficznym w środowisku akademickim Krakowa i Warszawy w latach 1918–1989. Lublin: Wyd. UMCS.

Boguszewska A., Didkowska B., Ferenz K., Limont W., Śmiechowski D., Szuścik U. (2008). Standardy edukacji wizualnej. In: A. Białkowski (red. nauk.), Standardy edukacji kulturalnej (pp. 52–97). Warszawa: Fundacja Polskiej Rady Muzycznej.

Borzym I. (1979). Uczniowie zdolni: psychologiczne i pedagogiczne determinanty osiągnięć szkolnych. Warszawa: PWN.

Ciot-Mazowiecka W. (1909). Rysunek i kultura. Wychowanie w Domu i Szkole, 6.

Didkowska, B. (2005). Czy kij baseballowy może być atrybutem zabawy? In: W. Limont, K. Nielek-Zawadzka (red.), Dylematy edukacji artystycznej, t. 2: Edukacja artystyczna a potencjał twórczy człowieka (pp. 457–472). Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls.

Didkowska B. (2015). Rysunek dziecka w wieku od 3 do 12 lat a język wizualny nowych mediów. Toruń: Wyd. Nauk. UMK.

Dormus K. (1998). Rozwój form wychowania estetycznego i nauczania rysunku w Krakowie w latach 1850–1914. Warszawa: Wyd. IHN PAN.

Gajda J. (2006). Pedagogika kultury w zarysie. Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls.

Gołaszewska M. (1979). Kultura estetyczna. Warszawa: PWN.

Grudzińska A. (1913). Rysunki dzieci polskich. Kształt i Barwa, 4.

Hornowski, B. (1982). Badania nad rozwojem psychicznym dzieci i młodzieży na podstawie rysunku postaci ludzkiej. Wrocław: Zakład im. Ossolińskich.

Jaworski M. (2017). Kultura i sztuka w perspektywie kryzysu w kontekście tworzenia i recepcji komiksów. In: M. Jaworski, B. Didkowska, J. Cieślikowska (red.), Świat z perspektywy sztuki. Sztuka w perspektywie świata. Wyzwania współczesnej edukacji artystycznej, t. 1 (pp. 49–78). Toruń: Wyd. Nauk. UM.

Jeleńska L. (1927). Metodyka pierwszych lat nauczania. Warszawa: Nasza Księgarnia.

Jeleńska L. (1945). Szkoła kształcąca: metodyka nauczania w szkole powszechnej. Poznań: Księgarnia św. Wojciecha.

Karpowicz S. (1907). Ideały i metody wychowania spółczesnego. Warszawa–Lwów: Księgarnia Altenberga.

Kościelecki S. (1975). Współczesna koncepcja edukacji plastycznej. Warszawa: PWN.

Krauze-Sikorska H. (1998). Graficzny świat dziecka. Poznań: Wyd. Eruditus.

Kubinowski D., Lewartowicz U. (2018). Animacja kultury w perspektywie pedagogicznej. Studia i szkice. Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls.

Lam W. (1960). Sztuka dziecka i jej naturalny rozwój. Warszawa: Nasza Księgarnia.

Lam W. (1967). Malarstwo dzieci w świetle współczesnych poglądów. Warszawa: Nasza Księgarnia.

Ligocki A. (1962). Malarstwo dzieci. Katowice: Wyd. Artystyczno-Graficzne.

Limont W. (1994). Eksperymentalne badania stymulowania rozwoju zdolności twórczych z wykorzystaniem aktywności plastycznej. Toruń: Wyd. UMK.

Limont W. (2005). Wykorzystanie metaforycznego myślenia w edukacji ku twórczości. Kraków: Wyd. UJ.

Mortkowiczowa J. (1903). O wychowaniu estetycznym (wyd. 2). Warszawa: Wydawnictwo G. Centnerszwer i S-ka.

Nikitorowicz J. (2005). Kreowanie tożsamości dziecka. Gdańsk: GWP.

Nowak M. (2008). Teorie i koncepcje wychowania. Warszawa: WAiP.

Okoń W. (1984). Słownik pedagogiczny. Warszawa: PWN.

Olbrycht K. (2007). O roli przykładu, wzoru, autorytetu i mistrza w wychowaniu osobowym. Wyd. Adam Marszałek.

Pankowska K. (2013). Kultura – sztuka – edukacja w świecie zmian. Warszawa: Wyd. UW.

Popek S. (1978). Psychologiczna analiza twórczości plastycznej dzieci i młodzieży. Warszawa: WSiP.

Popek S. (1999). Barwa i psychika. Lublin: Wyd. UMCS.

Popek S. (2010). Psychologia twórczości, Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls.

Read H. (1976 ). Wychowanie przez sztukę. Wrocław: Zakład Nar. im. Ossolińskich.

Skoczylas W. (1917). O drogach wychowania estetycznego. Szkoła Polska, 27.

Skutnik J. (2019). Czuła pedagogia. Edukacyjny walor dzieł i działań księżnej Izabeli z Flemmingów Czartoryskiej. Katowice: Wyd. UŚ.

Standardy edukacji kulturalnej. Materiały do konsultacji środowiskowych. (2008). Warszawa: Polska Rada Muzyczna.

Stasiakiewicz M.P. (2000). Prototypowy obraz świata w rysunku dziecka. Poznań: Wyd. Edytor.

Steliga A. (2012). Wybrane zagadnienia terapii przez sztukę osób chorych psychicznie. Kraków: Wyd. Xeein.

Suchodolski B. (1959). Współczesne problemy wychowania estetycznego. Kwartalnik Pedagogiczny, 1(11).

Suchodolski B. (1969). Współczesne problemy wychowania estetycznego. Wychowanie przez sztukę. Red. J. Wojnar. Warszawa: PZWS.

Szuman S. (1951). Ilustracja w książkach dla dzieci i młodzieży. Kraków: Wiedza – Zawód – Kultura.

Szuman S. (1969). O sztuce i wychowaniu estetycznym. Warszawa: PZWS.

Szuman S. (1975). O sztuce i wychowaniu estetycznym. Warszawa: WSiP.

Szuman S., Borzychczy K. (1938). Rozwój kolorystyki w sztuce dziecka. Warszawa: WNTP.

Szuścik U. (1999a). Kształtowanie percepcji wzrokowej jako stymulator działań plastycznych dziecka. Cieszyn: Wyd. UŚ (Filia w Cieszynie).

Szuścik U. (1999b). Program autorski z zakresu kształcenia plastycznego dziecka w młodszym wieku szkolnym (klasy I–III) przeznaczony dla I etapu edukacyjnego szkoły podstawowej. Program nauczania. Numer dopuszczenia do użytku szkolnego MEN/DKW-4014-29/99. Katowice: Wyd. Maria Lorek.

Szuścik U. (2000). Program autorski z zakresu kształcenia plastycznego dziecka w młodszym wieku szkolnym (klasy I–III) przeznaczony dla I etapu edukacyjnego szkoły podstawowej. Program nauczania. numer dopuszczenia do użytku szkolnego MEN/DKW-4014-29/99. Warszawa: Muza Szkolna.

Szuścik U. (2006). Znak werbalny a znak plastyczny w twórczości rysunkowej dziecka. Katowice: Wyd. UŚ.

Szuścik U. (2012). Edukacja plastyczna - rozważania o wychowaniu ku sztuce. In: J. Uchyła-Zroski (red.), Muzyka w środowisku społecznym. Katowice: Wyd. UŚ.

Szuścik U. (2019). Bazgrota w twórczości plastycznej dziecka. Katowice: Wyd. UŚ.

Szycówna A. (1915). O powinnościach nauczyciela. Kraków–Lwów–Poznań: Gebethner i s-ka, Gubrynowicz i Syn, A. Cybulski, wyd. II.

Śleziński K., (2012). Sebastiana Petrycego filozofia wychowania, Cieszyński Almanach Pedagogiczny, t. 1.

Tatarkiewicz W. (1975). Dzieje sześciu pojęć. Warszawa: PWN.

Trojanowska-Kaczmarska A. (1971). Dziecko i twórczość. Wrocław: Zakład Nar. im. Ossolińskich – Wydawnictwo PAN.

Trojanowska-Kaczmarska A. (1988). Dziecko i plastyka. Warszawa: WSiP.

Tytko M.M. (2013). Stefana Szumana aksjologiczna koncepcja pedagogiki kultury. Z badań nad Szumanowską teorią edukacyjno-artystyczną. In: A.M. Żukowska (red.), Edukacyjny i terapeutyczny aspekt sztuki. Lublin: Wyd. UMCS.

Wojnar I. (1963). Drogi rozwoju nowoczesnej koncepcji wychowania przez sztukę. In: I. Wojnar, Wychowanie przez sztukę wybór. Warszawa: PZWS.

Wojnar I. (1965). Wychowanie przez sztukę. Warszawa: PZWS.

Wojnar I. (1970). Estetyka i wychowanie. Warszawa: PWN.

Wojnar I. (1984). Teoria wychowania estetycznego – zarys problematyki. Warszawa: PWN.

Wojnar I. (2016). Humanistyczne przesłanki niepokoju. Warszawa: Dom Wydawniczy Elipsa.

Wojnar I., Pielasińska W. (1990) (red.). Wychowanie estetyczne młodego pokolenia. Warszawa: WSiP.

Zalewska-Pawlak M. (2001). Rola sztuki w wychowaniu. Polska tradycja pedagogiczna. Łódź: Wyd. UŁ.

Zalewska-Pawlak M. (2017). Sztuka i wychowanie w XXI wieku. W poszukiwaniu zagubionej teorii sztuki życia i sztuki w wychowaniu. Łódź: Wyd. UŁ.

Żukowska A. (2019). Kontekst historyczny polskiej edukacji plastycznej. Lublin: Wyd. UMCS.




DOI: http://dx.doi.org/10.17951/pe.2021.5.11-23
Data publikacji: 2021-11-15 21:31:35
Data złożenia artykułu: 2021-04-12 22:50:19


Statystyki

Widoczność abstraktów - 25
Pobrania artykułów (od 2020-06-17) - PDF (English) - 63

Wskaźniki



Odwołania zewnętrzne

  • Brak odwołań zewnętrznych


Prawa autorskie (c) 2021 Anna Boguszewska, Urszula Szuścik

Creative Commons License
Powyższa praca jest udostępniana na lcencji Creative Commons Attribution 4.0 International License.