Kierunki zmian tożsamości polskiego prawa urzędniczego

Wojciech Drobny

Streszczenie w języku polskim


Budowa profesjonalnej służby publicznej, działającej na podstawie aksjologicznych założeń demokratycznego państwa prawa, jest procesem złożonym i długotrwałym. Polskie doświadczenia w tym zakresie nie są znikome, gdyż geneza służby państwowej sięga okresu międzywojennego. Natomiast pierwsza (po przekształceniach 1989 r.) pragmatyka członków korpusu służby cywilnej powstała w 1996 r. i zawierała regulacje wyraźnie inspirowane polskimi doświadczeniami w tym zakresie z okresu międzywojennego, jak również rozwiązaniami zachodnioeuropejskimi. Ustawodawca na jej mocy opowiedział się za systemem kariery, budując służbę cywilną o charakterze publicznoprawnym. Sformułował także cel stworzenia tej instytucji, którym było zapewnienie w urzędach administracji rządowej zawodowego, rzetelnego, bezstronnego i neutralnego politycznie wykonywania zadań państwa. Ustawa ta już dwa lata później została zastąpiona kolejną pragmatyką. W świetle ustawy z 1998 r. została przyjęta nowa koncepcja tej instytucji. Ustawodawca opowiedział się w niej za mieszanym modelem służby cywilnej, co znaczy, że model ten zawierał elementy modelu kariery i stanowisk, ale z dominującą rolą tych ostatnich. Kolejna ustawa o służbie cywilnej (z 2006 r.) w ocenie doktryny zrujnowała dotychczasowy dorobek prawodawstwa polskiego w obszarze budowy służby cywilnej. Istniejący pod jej rządami korpus został pozbawiony stanowisk kierowniczych, zlikwidowano wypracowany system organizacji służby cywilnej m.in. przez zniesienie stanowiska Szefa Służby Cywilnej oraz jego urzędu. Słusznie zatem w 2008 r. uchylono ten akt prawny, zastępując go ustawą przywracającą w szczególności to stanowisko oraz wyższe stanowiska w służbie cywilnej. Niemniej ten akt prawny też zawiera istotne wady, ze względu na które nie może być w pełni pozytywnie oceniony. W ten sposób w ciągu kilkunastu lat zagadnienie to było regulowane czterema całkowicie różnymi aktami prawnymi, co narusza zasady państwa prawa oraz jakości i pewności prawa. Zmiany takie, z każdym kolejnym wejściem w życie nowej pragmatyki, wywierały negatywne skutki na praktyczne funkcjonowanie korpusu służby cywilnej, a tym samym na realizację zadań państwa.


Słowa kluczowe


służba cywilna; prawo administracyjne; prawo pracy

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Bossaert D., Demmke C., Służba cywilna w państwach akcesyjnych. Tendencje i wpływy w państwach procesów integracyjnych, Łódź 2003.

Davies N., Boże igrzysko. Historia Polski, Kraków 1999.

Drobny W., Nadrzędne i aksjologiczne atrybuty polskiej służby cywilnej, [w:] Aksjologia prawa administracyjnego, red. J. Zimmermann, Warszawa 2017.

Garlicki A., Pierwsze lata Drugiej Rzeczypospolitej, Warszawa 1989.

Górski P., Profesjonalizacja administracji państwowej w Polsce 1918–1939. Uwarunkowania społeczne i kulturowe, Kraków 2011.

Górzyńska T., Czy był pomysł nowej ustawy, „Wspólnota” 1990, nr 23.

Górzyńska T., Konstytucyjne podstawy służby cywilnej, [w:] System Prawa Administracyjnego, red. R. Hauser, Z. Niewiadomski, A. Wróbel, t. 2, Warszawa 2012.

Górzyńska T., Polskie prawo urzędnicze – kryzys tożsamości?, oprac. red. W. Drobny, Warszawa 2016.

Jaśkiewicz W., Pracownicy administracji, [w:] System Prawa Administracyjnego, red. T. Rabska, J. Jendrośka, J. Łętowski, t. 2, Warszawa 1977.

Kuczyński T., Mazurczak-Jasińska E., Stelina J., Stosunek służbowy, [w:] System Prawa Administracyjnego, red. R. Hauser, Z. Niewiadomski, A. Wróbel, t. 11, Warszawa 2011.

Radwan A., Kodeks urzędniczy coraz bliżej, „Gazeta Prawna”, 26.10.2016.

Reskrypt Rady Regencyjnej Królestwa Polskiego. Ustawodawstwo Polskie z lat 1917–1928, Wydawnictwo Nieurzędowe Ministerstwa Sprawiedliwości (Dz.P. Królestwa Polskiego nr 6, poz. 13 z dnia 20 czerwca 1918 r.).

Rozporządzenie z dnia 17 października 1932 r. o organizacji komisji dyscyplinarnych i postępowaniu dyscyplinarnym przeciwko funkcjonariuszom państwowym (Dz.U. nr 92, poz. 790).

Rozporządzenie z dnia 20 grudnia 1974 r. w sprawie szczególnej regulacji statusu pracowników urzędów państwowych (Dz.U. nr 24, poz. 141).

Rządy Sejmu 1921–1926, red. T. Nałęcz, Warszawa 1991.

Stosunki pracy pracowników samorządowych, red. M. Stec, Warszawa 2008.

Ura E., Pozycja prawna pracowników terenowej administracji rządowej i samorządu terytorialnego, Lublin 1995.

Ustawa z dnia 17 lutego 1922 r. o państwowej służbie cywilnej (Dz.U. z 1949 r., nr 11, poz. 72).

Ustawa z dnia 9 października 1923 r. o uposażeniu funkcjonariuszy państwowych i wojska (Dz.U. nr 116, poz. 924).

Ustawa z dnia 11 grudnia 1923 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy państwowych i zawodowych wojskowych (t.j. Dz.U. z 1934 r., nr 20, poz. 160).

Ustawa z dnia 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych (Dz.U. z 2013 r., poz. 269 ze zm.).

Ustawa z dnia 22 marca 1990 r. o pracownikach samorządowych (Dz.U. z 2001 r., nr 14, poz. 1593).

Ustawa z dnia 2 grudnia 1994 r. o zmianie ustawy o pracownikach urzędów państwowych (Dz.U. nr 136, poz. 704).

Ustawa z dnia 5 lipca 1996 r. o służbie cywilnej (Dz.U. nr 89, poz. 402).

Ustawa z dnia 18 grudnia 1998 r. o służbie cywilnej (Dz.U. z 1999 r., nr 49, poz. 483).

Ustawa z dnia 24 sierpnia 2006 r. o służbie cywilnej (Dz.U. nr 170, poz. 1218).

Ustawa z dnia 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych (Dz.U. z 2014 r., poz. 1202 ze zm.).

Ustawa z dnia 21 listopada 2008 r. o służbie cywilnej (Dz.U. z 2014 r., poz. 1111 ze zm.).

Ustawa z dnia 30 grudnia 2015 r. o zmianie ustawy o służbie cywilnej oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2016 r., poz. 34).




DOI: http://dx.doi.org/10.17951/g.2017.64.2.71
Data publikacji: 2018-02-26 19:27:25
Data złożenia artykułu: 2017-09-18 00:22:48


Statystyki

Widoczność abstraktów - 573
Pobrania artykułów (od 2020-06-17) - PDF - 217

Wskaźniki



Odwołania zewnętrzne

  • Brak odwołań zewnętrznych


Prawa autorskie (c) 2018 Wojciech Drobny

Creative Commons License
Powyższa praca jest udostępniana na lcencji Creative Commons Attribution 4.0 International License.