Nawyki żywieniowe młodzieży gimnazjalnej ze środowiska miejskiego i wiejskiego

Małgorzata Jasińska

Streszczenie w języku polskim


Racjonalne żywienie to jeden z ważniejszych czynników warunkujących prawidłowy rozwój psychofizyczny, stan emocjonalny i samopoczucie. Nabycie prawidłowych nawyków i zachowań w okresie dzieciństwa i młodości jest wzorcem na lata samodzielnego życia. Podniesienie poziomu wiedzy na temat prawidłowego żywienia jest pierwszym krokiem do poprawy zachowań żywieniowych, zarówno dzieci, młodzieży, jak i osób dorosłych. Celem badań reprezentatywnych było zdiagnozowanie nawyków żywieniowych młodzieży gimnazjalnej ze środowiska miejskiego i wiejskiego oraz określenie tych zachowań od szeregu zmiennych opisowych. Materiał opracowania stanowią wyniki badań 252 uczniów w wieku 13 lat, w tym 139 dziewcząt i 113 chłopców. Badania przeprowadzono w szkołach gimnazjalnych na terenie województwa świętokrzyskiego. Nawyki żywieniowe określone zostały za pomocą walidowanego narzędzia badawczego, jakim jest kwestionariusz HBSC (Health Behaviour in School‑aged Children – WHO). Oceniono również wybrane czynniki socjoekonomiczne, to znaczy liczbę rodzeństwa,
wykształcenie rodziców, zawód rodziców i warunki mieszkaniowe. W obliczeniach statystycznych wykorzystano wartości średnie, odchylenie standardowe, wyliczenia procentowe, wykorzystując do tego celu program komputerowy Statistica. Istotność różnic pomiędzy porównywanymi cechami oceniono za pomocą testu dla dwóch prób niezależnych. Za poziom istotności we wszystkich obliczeniach przyjęto wartość poniżej 0,05. Jak wynika z analizy materiału badawczego, przed wyjściem do szkoły śniadanie
zjadało 61,8% badanej młodzieży, a 9,2% nie spożywało śniadania. Co najmniej jeden raz dziennie owoce spożywało 15,3% badanych (tj. 17,3% dziewcząt i 13,3% chłopców), zaś warzywa tylko 10,7% gimnazjalistów (tj. 10,8% dziewcząt i 10,6% chłopców). Mleko i produkty mleczne co najmniej jeden raz dziennie spożywało 18,9% uczniów (16,5% dziewcząt i 21,2% chłopców). Ciemne pieczywo nigdy nie spożywało 2,9% dziewcząt i 5,3% chłopców. Słodycze co najmniej raz dziennie spożywało 16,1% badanych gimnazjalistów, częściej dziewczęta (18,0%) niż chłopcy (14,2%). W spożyciu słodyczy przez dziewczęta i chłopców, wykazano różnicę pomiędzy tymi grupami a zawodem matki. Coca‑ colę i inne
słodkie napoje gazowane codziennie i częściej niż jeden raz dziennie piło 7,6% nastolatków, częściej dziewczęta (15,1%) niż chłopcy (12,4%), zaś nigdy tylko 6,5% dziewcząt, wykazano różnice istotne statystycznie pomiędzy dziewczętami a chłopcami. W spożyciu przez badanych warzyw i owoców wykazano różnice istotne statystycznie pomiędzy badanymi a wykształceniem matki oraz zawodem matki. Wykazano różnice istotne statystycznie w spożyciu mleka i produktów mlecznych oraz ciemnego pieczywa pomiędzy badanymi a wykształceniem matki. Istnieje przewaga zachowań antyzdrowotnych nad zachowaniami prozdrowotnymi. Częstość spożywania produktów żywnościowych wśród badanej grupy młodzieży z województwa świętokrzyskiego wskazuje na potrzebę prowadzenia edukacji żywieniowej. Stwierdzono iż nawyki żywieniowe młodzieży zależą od wykształcenia i zawodu matki.

Słowa kluczowe


nawyki żywieniowe; młodzież gimnazjalna; środowisko miejskie i wiejskie

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Breat C., Van Strien T. (1997). Assessment of emotional, externally induced and restrained eating behaviour in nine to twelveyearold obese and not obese children. Behav. Res. Ther.

, s. 863–873.

Celejowa I. (2001). Klucz do zdrowego żywienia. Oficyna Wydawnicza „ABA”. Warszawa.

Jeżewska-Zychowicz M. ( 2004 ). Nieprawidłowe zachowania żywieniowe młodzieży w wieku 13–15 lat i ich uwarunkowania naprzykładzie zwyczaju pojadania między posiłkami. W:

A. Brzozowska, K. Gutkowska (red.) Wybrane problemy nauki o żywieniu człowieka u progu XXI wieku. Wyd SGGW, Warszawa, s. 272–278.

Jeżewska-Zychowicz M. (2004). Ocena poziomu wiedzy żywieniowej młodzieży w wieku 13–15 lat wperspektywie prewencji chorób dietozależnych, Żyw. Człow. Metab., 31, Supl.

, cz. II, s. 86–97.

Jeżewska-Zychowicz M. (2004). Występowanie zwyczaju pojadania między posiłkami wśród młodzieży w wieku 13–15 lat i jego uwarunkowania. Acta Sci Pol Technol Aliment, 3, 1,

s. 167–174.

Krawczyński M. (2008). Żywienie dzieci w zdrowiu i chorobie. Wydawnictwo HELP MEDIA, Kraków.

Oblacińska A., Jodkowska M. (2007). Otyłość u polskich nastolatków. Epidemiologia, Styl życia, Samopoczucie. Raport z badań uczniów gimnazjów w Polsce. IMiD, Warszawa.

Samiec S., Sudoł-Jednorowicz E. (2006). Zachowania zdrowotne młodzieży. Badanie w ramach programu „Zdrowo żyć –zdrowym być”. Zdrowie Publiczne, 116 (3), s. 398–401.

Von Post- Skagegard M., Samuelson G., Karlstrom B. (2002). Changes in food habits in healthy Swedish adolescents during the transition from adolescence to adulthood. Eur J. Clin. Nutr.,

, s. 532–538.

Woynarowska B. (2007). Edukacja zdrowotna. Podręcznik akademicki. Wydawnictwo naukowe PWN, Warszawa.

Woynarowska B. (2004). Zachowania żywieniowe młodzieży w wieku 13–15 lat w Polsce i ich niektóre skutki zdrowotne i społeczne. Standardy Medyczne 108, s. 87–94.

Żuralska R., Gaworska- Krzemińska A., Kowalkiewicz- Hussein E., Gołębiewska R., Świetlik

D. (2007). Styl życia młodzieży szkolnej. Problemy pielęgnacyjne: od poczęcia do starości. A. M. w Białymstoku WPiOZ, Białystok, s. 190–194.




DOI: http://dx.doi.org/10.17951/lrp.2013.32.0.35
Data publikacji: 2015-07-09 01:50:19
Data złożenia artykułu: 2015-07-08 22:08:35

Odwołania zewnętrzne

  • Brak odwołań zewnętrznych


Prawa autorskie (c) 2015 Małgorzata Jasińska

Creative Commons License
Powyższa praca jest udostępniana na lcencji Creative Commons Attribution 4.0 International License.