Wyślij tekst przez e-mail 
Ukryj
Pokaż wszystkie
Postawy pluralistyczne i asymilacyjne nauczycieli wobec wielokulturowości
Streszczenie w języku polskim
Wprowadzenie: Wzrost migracji sprawia, że edukacja w warunkach wielokulturowości staje się jednym z kluczowych wyzwań współczesnej szkoły. Obecność znacznej liczby uczniów z doświadczeniem migracyjnym powoduje, że praca w środowisku zróżnicowanym kulturowo staje się codziennym doświadczeniem wielu nauczycieli. Postawy asymilacyjne oraz pluralistyczne nauczycieli wobec wielokulturowości determinują podejmowane decyzje dydaktyczne i wychowawcze oraz kształtują klimat sprzyjający bądź niesprzyjający integracji uczniów z doświadczeniem migracyjnym.
Cel badań: Celem niniejszego badania było określenie poziomu postaw asymilacyjnych i pluralistycznych wobec wielokulturowości wśród nauczycieli pracujących z uczniami cudzoziemskimi, ustalenie, które z nich wykazują przewagę oraz sprawdzenie, czy poziom badanych postaw różnicuje się w zależności od cech demograficznych nauczycieli.
Metoda: Do określenia postaw nauczycieli wobec wielokulturowości zastosowano zmodyfikowaną wersję Skali Ideologii Wielokulturowej (Multicultural Ideology Scale) autorstwa Berry’ego, Kalina i Taylora (1977), służącej do badania postaw wobec różnorodności kulturowej w społeczeństwach zróżnicowanych etnicznie i kulturowo.
Wyniki: Stwierdzono niewielką przewagę postaw asymilacyjnych nad pluralistycznymi. Natomiast nie stwierdzono istotnych różnic w zakresie postaw związanych z cechami demograficznymi badanych. Analiza szczegółowa wskazała wysokie poparcie zarówno dla twierdzeń asymilacyjnych dotyczących integracji, jak i pluralistycznych akcentujących edukację międzykulturową.
Wnioski: Wyniki badania pokazują złożoność postaw nauczycieli wobec wielokulturowości oraz znaczenie kontekstu instytucjonalnego dla pracy szkolnej. Zidentyfikowano niewielką, lecz statystycznie istotną przewagę postaw asymilacyjnych, przy jednoczesnym utrzymywaniu się wysokiego poziomu akceptacji dla postaw pluralistycznych. Brak istotnych różnic między grupami demograficznymi oraz równoległe funkcjonowanie obu typów postaw wskazują na konieczność podejmowania systemowych działań ukierunkowanych na wzmacnianie kompetencji międzykulturowych nauczycieli.
Słowa kluczowe
Pełny tekst:
PDF (English)Bibliografia
Banks, J. A. (Ed.). (2004). Diversity and citizenship education: Global perspectives. Jossey-Bass.
Banks, J. A. (2008). Diversity, group identity, and citizenship education in a global age. Educational Researcher, 37(3), 129–139. https://doi.org/10.3102/0013189X08317501
Bartkowiak, G. (2021). Postawy nauczycieli wobec kształcenia dzieci imigrantów w polskich szkołach. Problemy związane z ich edukacją. In A. Karpińska, M. Zińczuk & K. Kowalczuk (Eds.), Nauczyciel we współczesnej rzeczywistości edukacyjnej (pp. 267–286). Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku. https://doi.org/10.15290/nwwre.2021.17
Berry, J. W., Kalin, R., & Taylor, D. M. (1977). Multiculturalism and ethnic attitudes in Canada. Minister of State for Multiculturalism; Printing and Publishing, Supply and Services Canada.
Berry, J. W. (2005). Acculturation: Living successfully in two cultures. International Journal of Intercultural Relations, 29(6), 697–712. https://doi.org/10.1016/j.ijintrel.2005.07.013
Berry, J. W. (2008). Immigration, acculturation, and adaptation. Applied Psychology: An International Review, 46(1), 5–34. https://doi.org/10.1111/j.1464-0597.1997.tb01087.x
Bocharova, O. (2025). Postawy nauczycieli szkół podstawowych wobec edukacji wielokulturowej: między akceptacją a wyzwaniami. Seminare. Poszukiwania naukowe, 46(1), 265-275. https://doi.org/10.21852/sem.1855
Bocharova, O., Chałas, K., Nikitorowicz J., & Popławska, A. (2024). Szkoła - nauczyciel - uczeń w warunkach wielokulturowości. Wydawnictwo Uniwersytetu Komisji Edukacji Narodowej.
Ciuladiene, G. (2024). Migrant children and integration-related challenges in Lithuania: The opinions of educators (A case study). Social Sciences, 13(10), 501. https://doi.org/10.3390/socsci13100501
Cohen, J. (1988). Statistical power analysis for the behavioral sciences (2nd ed.). Lawrence Erlbaum Associates.
Dobrowolska, B. (2015). Postawy nauczycieli wobec edukacji międzykulturowej a kultura szkoły: Studium społeczno-pedagogiczne. Oficyna Wydawnicza Impuls.
Dubbeld, A., de Hoog, N., den Brok, P., & de Laat, M. F. (2019). Teachers’ multicultural attitudes and perceptions of school policy and school climate in relation to burnout. Intercultural Education, 30(6), 599–617. https://doi.org/10.1080/14675986.2018.1538042
Gay, G. (2018). Culturally responsive teaching: Theory, research, and practice (3rd ed.). Teachers College Press.
Horenczyk, G., & Tatar, M. (2003). Teachers’ attitudes toward multiculturalism and their perceptions of the school organizational culture. Teaching and Teacher Education, 18(4), 435–445. https://doi.org/10.1016/S0742-051X(02)00008-2
Ladson-Billings, G. (1995). Toward a theory of culturally relevant pedagogy. American Educational Research Journal, 32(3), 465–491. https://doi.org/10.3102/00028312032003465
Lakens, D. (2013). Calculating and reporting effect sizes to facilitate cumulative science: A practical primer for t-tests and ANOVAs. Frontiers in Psychology, 4, 863. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2013.00863
Leeman, Y., & Ledoux, G. (2005). Teachers on intercultural education. Teachers and Teaching, 11(6), 575–589. https://doi.org/10.1080/13450600500293258
Lewowicki, T. (2011). Cztery spojrzenia na wielokulturowość i edukację międzykulturową. Pogranicze. Studia Społeczne, 17(1), 11–31.
Młynarczuk-Sokołowska, A. (2016). Praca z grupą zróżnicowaną kulturowo – wybrane zagadnienia. In J. Nikitorowicz, A. Młynarczuk-Sokołowska & U. Namiotko (Eds.), Edukacja w warunkach wielokulturowości: konteksty społeczno-metodyczne (pp. 298–316). Wydawnictwo Naukowe Katedra.
Młynarczuk-Sokołowska, A. (2017). Tutor, teacher, educator in a culturally diverse space of modern education. Culture – Society – Education, 1(11), 139–152.
Moree, D., Klaassen, C., & Veugelers, W. (2008). Teachers’ ideas about multicultural education in a changing society: The case of the Czech Republic. European Educational Research Journal, 7(1), 60–73. https://doi.org/10.2304/eerj.2008.7.1.60
Nieto, S. (2010). The light in their eyes: Creating multicultural learning communities (2nd ed.). Teachers College Press.
Nunnally, J. C. (1978). Psychometric theory. McGraw-Hill.
Nussbaum, M. (1997). Cultivating humanity: A classical defense of reform in liberal education. Harvard University Press.
Paris, D. (2012). Culturally sustaining pedagogy: A needed change in stance, terminology, and practice. Educational Researcher, 41(3), 93–97. https://doi.org/10.3102/0013189X12441244
Paris, D., & Alim, H. S. (2017). Culturally sustaining pedagogies: Teaching and learning for justice in a changing world. Teachers College Press.
Świdrowska, E., & Stano, K. (2025). Uczniowie-cudzoziemcy w polskich szkołach w roku szkolnym 2024/2025. Raport z analizy danych CEO i IRC. Centrum Edukacji Obywatelskiej. https://ceo.org.pl/wp-content/uploads/2025/08/Raport-Uczniowie-cudzoziemcy-w-polskich-szkolach-w-roku-szkolnym-2024-2025-CEO-IRC-1.pdf
Świdrowska, E., & Stano, K. (2024). Uczniowie z Ukrainy z doświadczeniem uchodźstwa w polskich szkołach: Raport z analizy danych. Stan na październik 2024 (CEO / UNICEF). https://www.unicef.org/eca/media/39121/file/Enrollment-report_10.2024_CEO_UNICEF_PL.pdf.pdf
DOI: http://dx.doi.org/10.17951/lrp.2026.45.2.145-156
Data publikacji: 2026-06-30 15:05:40
Data złożenia artykułu: 2025-12-12 19:22:46
Statystyki
Wskaźniki
Prawa autorskie (c) 2026 Olena Bocharova
Powyższa praca jest udostępniana na lcencji Creative Commons Attribution 4.0 International License.