Czasopismo „Muzeum” w dyskusji o zadaniach wychowawczych szkoły na przełomie XIX i XX wieku

Elżbieta Dolata

Streszczenie w języku polskim


Na przełomie XIX i XX wieku w Europie rozgorzała burzliwa dyskusja dotycząca koncepcji nauczania i wychowania. Pedagogika tego okresu została zdominowana przez idee naturalizmu i indywidualizmu, co w konsekwencji przyczyniło się do przemian w systemie edukacji. Szerokie grono osób zaangażowanych w sprawy oświaty dyskutowało o kształcie ówczesnej szkoły. Na ziemiach polskich niezmiernie istotnym forum wymiany poglądów na temat edukacji, kultury i oświaty stały się czasopisma pedagogiczne. Ścierały się tu przede wszystkim poglądy przedstawicieli nowego wychowania i szkoły tradycyjnej. Do toczącej się dyskusji o szkole żywo włączyło się galicyjskie czasopismo „Muzeum”. Był to miesięcznik, który ukazywał się we Lwowie w latach 1885–1939 jako organ Towarzystwa Nauczycieli Szkół Wyższych i adresowany był do osób związanych ze szkolnictwem średnim. W artykule zawarto wnioski z analizy treści artykułów dotyczących zadań wychowawczych szkoły, ukazujących się w całym okresie wydawania „Muzeum”. Tocząca się na łamach czasopisma dyskusja koncentrowała się wokół kilku obszarów tematycznych. Najczęściej poruszano kwestie związane z modelem organizacyjnym szkół, omawiano nowatorskie koncepcje wychowania oraz dyskutowano o roli nauczyciela w procesie nauczania i wychowania. Przeprowadzona analiza pozwala stwierdzić, że autorzy tekstów publikowanych na łamach „Muzeum” włączyli się z dużym zaangażowaniem w dyskusję o szkole. Można uznać również, że „Muzeum” występowało jako reprezentant nowatorskich koncepcji wychowania. Inspirowało do podejmowania unowocześniania procesu nauczania i wychowania, z odwołaniem się do wzorów zagranicznych. Odegrało ogromną rolę w popularyzacji i adaptacji do polskich warunków zachodnioeuropejskiej myśli pedagogicznej. Zapoznawało polskich nauczycieli z jej dorobkiem i kierunkami rozwoju, przyczyniając się do lepszego zrozumienia roli wychowania w rozwoju społeczeństw.


Słowa kluczowe


historia wychowania; nowe wychowanie; zadania szkoły na przełomie XIX i XX wieku

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


A.G., 1910, Moralność seksualna w szkole. „Muzeum”, t. 1.

Bandrowski B., 1912, Zepsucie dzisiejszej młodzieży gimnazjalnej i środki zaradcze. „Muzeum”, t. 2.

Bartoniówna E., 1908, Seminaria nauczycielskie w Anglii. „Muzeum”, t. 2.

Bienenstock M., 1908, Wychowanie etyczne w świetle teorii Fr. W. Foerystera. „Muzeum”, t. 1.

Borner W., 1909, Zadanie I metoda wychowania moralnego. „Muzeum”, t. 2.

Bujwid O., 1903, O zapobieganiu chorobom zakaźnym w szkole i potrzebie wykładów higieny. „Muzeum”.

Chodakowska J., 1984, Udział TNSW w walce o polską szkołę średnią w Galicji, Rozprawy z Dziejów Oświaty i Wychowania, t. XXVI. Wrocław.

Ciechanowski S., 1913, Kilka uwag o koloniach wakacyjnych. „Muzeum”, t. 1.

Darbon M., 1909, Nauka moralności w liceach i kolegiach akademii. „Muzeum”, t. 2.

Dolata E., 2012, Znaczenie wychowania estetycznego w kształtowaniu tożsamości kulturowej młodzieży galicyjskiej w świetle czasopisma „Muzeum”. W: K. Szmyd, E. Barnaś-Barnat, E. Dolata, A. Śniegulska (red.), Myśl i praktyka edukacyjna w obliczu zmian cywilizacyjnych, t.1. Rzeszów.

Dunikowski E., 1893, O szkole w Stanach Zjednoczonych. „Muzeum”.

Dybowsk R., 1939, Postulaty neofilologiczne. „Muzeum”.

Fiszer E., 1910, Wychowanie estetyczne. „Muzeum”, t. 1.

Gauding H., 1911, Znaczenie refleksji ucznia dla pracy kształcącej szkół. „Muzeum”.

Gloss M., 1907, Űber Künsterziehung. „Muzeum”.

Grabowska-Pieńkosz D., 2017, Działalność nauczycieli w towarzystwach społecznooświatowych w latach 1885–1918 w świetle sprawozdań na łamach „Muzeum”. W: P. Gołdyn (red.), Działalność Związków i organizacji nauczycielskich w XIX i pierwszej połowie XX wieku. Poznań.

Grosman H., 1912, Kongres niemiecki dla poznania kształcenia młodzieży. „Muzeum”, t. 2.

Gumuła T., 1989, Czasopismo „Muzeum”- organ Towarzystwa Nauczycieli Szkół Wyższych. W: A. Meissner (red.), Z dziejów oświaty w Galicji. Rzeszów.

Gumuła T., 2010, Gimnazja w pierwszych dziesięcioleciach XX wieku w świetle zawartości czasopisma „Muzeum”. W: I. Michalska, G. Michalski (red.), Czasopiśmiennictwo okresu drugiej Rzeczypospolitej jak źródło do historii edukacji. Łódź.

Gumuła T., 1999, Recepcja pedagogiki nowego wychowania na ziemiach polskich (na podstawie czasopisma „Muzeum”). „Acta Scientifica Academiae Ostroviensis”.

Gumuła T., 1990, Z dziejów „Muzeum” 1885–1939. W setną rocznicę założenia czasopisma. W: S. Walasek (red.), Z historii szkolnictwa i myśli pedagogicznej w Polsce 1779–1939. Wrocław.

Harwot J., 1886, W sprawie pragmatyki służbowej. „Muzeum”.

J.D., 1908, Nauka o zdrowiu w szkole. „Muzeum”, t. 2.

J.D., 1908, Nowoczesne wychowanie dziewcząt. „Muzeum”, t. 2.

Janik M., 1908, Sprawozdanie z wystawy szkolnej w Paryżu. „Muzeum”, t. 2.

Jaworski L., 1907, Muzyka w gimnazjach i szkołach realnych. „Muzeum”.

Jaworski L., 1907, Doniosłość nauki rysunków. „Muzeum”.

Karbowiak A., 1901, Wychowanie fizyczne Komisji Edukacji

Narodowej w świetle historii pedagogii. Zadanie i doniosłość wychowania fizycznego w rozumieniu Komisyi. „Muzeum”.

Kilka słów o wychowawczym zadaniu szkoły, 1885, „Muzeum”.

Kleiner J., 1913, W sprawie należytego wyzyskania dzieł sztuki i zabytków historycznych dla celów szkolnych. „Muzeum”, t. 2.

Konferencja dyrektorów szkół średnich galicyjskich, 1893, „Muzeum”.

Krotowski K., 1895, O przeciążeniu naszej młodzieży w szkołach średnich. „Muzeum”.

Lewicki J., 1908, Geneza i organizacja szkół nowego typu. „Muzeum”, t. 1, t. 2.

Łuczyńska B., 1984, TNSW wobec problemów nauczycieli szkół średnich (1884–1918). Kraków.

O godności i moralnym prowadzeniu stanu nauczycielskiego w naszej szkole średniej, 1904, „Muzeum”.

Palmstein R., 1892, W sprawie fizycznego wychowania młodzieży. „Muzeum”.

Panek K., 1912, Wychowanie fizyczne w programie zadań Sokolstwa Polskiego. „Muzeum”, t. 2.

Piasecki E., Cenar E., 1903, Plany szczegółowe do nauki gimnastyki. „Muzeum”.

Piasecki E., 1912, Kongresy międzynarodowe wychowania fizycznego. „Muzeum”, t. 2.

Piasecki E., 1902, Reforma wychowania fizycznego. „Muzeum”, t. 1.

Polskie Muzeum Szkolne 1903–1913, 1913, „Muzeum”.

Postulaty wychowania fizycznego młodzieży szkolnej, 1912, „Muzeum”, t. 1.

Pszon S., 1913, Jak wyrabiać poczucie piękna w szkole, „Muzeum”, t. 2.

R.S.K. Okólnik w sprawie obniżania się poziomu naukowego i właściwego wymiaru pracy domowej, 1913, „Muzeum”.

Szkoła nowego typu, 1911, „Muzeum”.

Szmyd K., 2000, Zachodnia myśl pedagogiczna i jej postulaty reform szkoły średniej na łamach kwartalnika „Muzeum” (1890–1914). W: A. Meissner, C. Majorek (red.),

Pedagogika nowego wychowania w Polsce u schyłku XIX i w pierwszej połowie XX wieku, seria Galicja i jej dziedzictwo, t. 14. Rzeszów.

Sztuka a dziecko, 1910, „Muzeum”, t. 1.

Szulakiewicz W., 2013, O zasłużonych redaktorach czasopisma „Muzeum” (1885–1939). W: I. Michalska, G. Michalski (red.), Addenda do dziejów oświaty; z badań nad prasą XIX i początków XX wieku. Łódź.

Tadd I.L., 1903, Neue Wege zur Künstlerischen Erziehung der Jugend. „Muzeum”.

W sprawie wychowania cielesnego dziewcząt, 1906, „Muzeum”, t. 2.

Warmiński M., 1897, W sprawie gimnastyki. „Muzeum”.

Winogrodzki A., 1905, Z higieny szkolnej. „Muzeum”.

Wychowanie estetyczne, 1907, „Muzeum”, t. 2.

Wykaz współpracowników „Muzeum”, 1909, „Muzeum”.

XX Walne Zgromadzenie Towarzystwa Pedagogicznego, 1886, „Muzeum”.




DOI: http://dx.doi.org/10.17951/lrp.2020.39.1.75-91
Data publikacji: 2020-04-09 11:30:42
Data złożenia artykułu: 2019-05-20 09:24:01


Statystyki

Widoczność abstraktów - 267
Pobrania artykułów (od 2020-06-17) - PDF - 110

Wskaźniki



Odwołania zewnętrzne

  • Brak odwołań zewnętrznych


Prawa autorskie (c) 2020 Elżbieta Dolata

Creative Commons License
Powyższa praca jest udostępniana na lcencji Creative Commons Attribution 4.0 International License.