Уласныя назвы як адлюстраванне гістарычных, культурных і моўных працэсаў (на прыкладзе айконімаў польска-беларускага памежжа)

Вольга Трацяк

Streszczenie w języku polskim


W artykule omówiono najważniejsze czynniki pozajęzykowe wpływające na kształtowanie nazw miejscowości pogranicza polsko-białoruskiego, a mianowicie procesy historyczne, kulturowe oraz językowe. Najistotniejsze zmiany odbywały się równocześnie z kolonizacją i osadnictwem na tych ziemiach. Procesy historyczno-polityczne, które w sposób  szczególny wpłynęły na kulturę oraz gospodarkę badanego terenu, uwarunkowały pojawienie się nowych zjawisk i pojęć, co znalazło swoje odzwierciedlenie w nazewnictwie miejscowości. Istotny wpływ na formy, brzmienie oraz znaczenie współczesnych ojkonimów miała polityka językowa, związana z procesami asymilacji i adaptacji nazewnictwa na tym terenie.


Słowa kluczowe


ojkonim, asymilacja i adaptacja nazw, czynniki pozajęzykowe

Bibliografia


Abramowicz, Z. ( 2015). Wschodniosłowiańskie formy imion chrzestnych na Podlasiu w XVI–XVII. У: Багдановіч, І. Э. (red.) Беларуска-польскія моўныя, літаратурныя, гістарычныя і культурныя сувязі (s. 12 – 26). Мінск: Кнігазбор

Centralny Ośrodek Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej. Pobrano z: http://www.codgik.gov.pl/

Citko, L. (2001). Nazewnictwo osobowe północnego Podlasia w XVI w., Białystok: Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku

Encyklopedia PWN. Pobrano z: http://encyklopedia.pwn.pl/encyklopedia/rusin.html, Dnia (2016, 12, 03)

Gloger, Z. (1900-1903) Encyklopedia staropolska. Pobrano z: http://literat.ug.edu.pl/~literat/

glogers/0043.htm, Dnia (2015, 11, 23)

Janowicz, J. (2004). Likwidacja oficjalnego nazewnictwa miejscowości Białostocczyzny pochodzenia białoruskiego przez administrację rządową w latach 1921–2004. Pobrano z:

http://kamunikat.org/usie_knihi.html?pubid=11994, Dnia (2016, 08, 30)

Kondratiuk, M. (2001). Współczesne nazwiska mieszkańców polsko-białoruskiego

i słowiańsko-litewskiego pogranicza od nazw grup etnicznych i narodowości. W: Kreń, I., Kondratiuk, M. (red.) Droga ku wzajemności. Materiały VIII Międzynarodowej Konferencji Naukowej. (s. 23 – 28) Grodno: Grodzenski dziarżauny universitet imia Janki Kupaly

Łesiów, M. (2006). Mikrotoponimy oparte na nazwach miar powierzchni na Lubelszczyźnie. W: Gwary i onomastyka pogranicza polsko-wschodniosłowiańskiego i słowiańsko-bałtyckiego (s. 211 – 216). Białystok: Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku

Rozważania o wadze i ważeniu. Pobrano z: http://www.sprawynauki.edu.pl, Dnia (2016, 12, 3)

Rymut, K. (red.) (1996-2007). Nazwy miejscowe Polski. Historia. Pochodzenie. Zmiany,

t. 1-7. Kraków: PAN

Rymut, K., Czopek-Kopciuch B. (red.) (2009-2013). Nazwy miejscowe Polski. Historia. Pochodzenie. Zmiany, t. 8-9, Kraków: PAN

Rymut, K., Czopek-Kopciuch B., Bujak U. (red.) (2015). Nazwy miejscowe Polski. Historia. Pochodzenie. Zmiany, t. 10-12, Kraków: PAN

Sajewicz, M. (2013). Nazwiska patronimiczne z formantem -uk w powiecie hajnowskim na Białostocczyźnie na tle ogólnym. Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii

Curie-Skłodowskiej

Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej: opracowany na podstawie wyników pierwszego powszechnego spisu ludności z dn. 30 września 1921 r. i innych źródeł urzędowych, t. 5 Województwo białostockie. (1924) Warszawa: Główny Urząd Statystyczny

Słownik języka polskiego. (1995). L–P, Warszawa: PWN

Statut Urzędów Miar z dnia 9 września 1919 r., Pobrano

z: http:|//www.dziennikustaw.gov.pl/D1919074042901.pdf, Dnia (2016, 12, 3)

Sulimierski, F., Chlebowski, B. (red.) (1880-1883) Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. 1-4, Warszawa: [online]

Šramek, R. (2010). Struktura relacji ‘nazwa własna – rzeczywistość. W: Łobodzińska R. [red.]. Nazwy własne a społeczeństwo, t.1 (s. 23 - 32). Łask: Oficyna Wydawnicza LEKSEM

Urbańczyk, S. (1953). Słownik staropolski, t. 4. Wrocław – Warszawa – Kraków: PAN

Wiśniewski, J. (2014). Zarys dziejów osadnictwa na Białostocczyźnie. W: Glinka S., Obrębska-Jabłońska A., Siatkowski J. (red). Atlas gwar wschodniosłowiańskich Białostocczyzny, t. I. (s. 14-30). Warszawa: SOW

Бандарчык, В.К., Піліпенка, М.Ф., Чаквін, І.У. (2001). Беларусы. Вытокі і этнічнае развіццё, т. 4, (с. 40–45). Мінск: Беларуская навука

Гапоненка, І. (2010). Этнонімы ў беларускай мове ХІХ – пачатку ХХ ст. Роднае слова, №9, 42 - 46

Генкин, В.М. (2009). Ойконимия и катойконимия белорусского Поозерья:

Учебно-методическое пособие. Витебск: ВГУ имени П.М. Машерова

Лакотка, А.І. (рэд.) (2006). Гарады і вёскі Беларусі. Энцыклапедыя, т. 3 Брэсцкая вобласць, кн. 1. Мінск: Беларуская энцыклапедыя

Лакотка, А.І. (рэд.) (2007). Гарады і вёскі Беларусі. Энцыклапедыя, т. 4 Брэсцкая вобласць, кн. 2. Мінск: Беларуская энцыклапедыя

Лакотка, А.І. (рэд.) (2015). Гарады і вёскі Беларусі. Энцыклапедыя, т. 9 Гродзенская вобласць, кн. 1. Мінск: Беларуская энцыклапедыя

Носевич, В. Волочная реформа – первая попытка вестернизации. Pobrano

z: http://vln.by/node/208, Dnia (2015, 11, 23)

Родныя вобразы. Слоўнік: літвіны. Pobrano z: http://rv-blr.com/dictionary/show/16546, Dnia (2015, 11, 23)

Слоўнік па этнаграфіі. Pobrano z: http://rv-blr.com/pages/ethnic_view.jsp?id=10253,

Dnia (2015, 11, 23)

Сцяшковіч, Т.Ф. (1971). Матэрыялы да слоўніка Гродзенскай вобласці. Мінск: Навука

і тэхніка

Фасмер, М. Этимологический словарь русского языка. Pobrano z: http://vasmer.narod.ru/, Dnia (2015, 11, 23)

Яшкін, І.Я. (2005). Слоўнік беларускіх мясцовых геаграфічных тэрмінаў. Мінск: Беларуская навука




DOI: http://dx.doi.org/10.17951/sb.2017.11.%25p
Data publikacji: 2017-12-27 13:31:57
Data złożenia artykułu: 2017-07-11 18:48:55

Odwołania zewnętrzne

  • Brak odwołań zewnętrznych


Prawa autorskie (c) 2017 Вольга Трацяк

Creative Commons License
Powyższa praca jest udostępniana na lcencji Creative Commons Attribution 4.0 International License.