Motywy i symbole biblijne w polskojęzycznej poezji Białorusi XIX wieku

Iryna Bahdanowicz

Streszczenie w języku polskim


W artykule podjęto temat rozwoju poezji religijnej w polskojęzycznej literaturze białoruskiej XIX w. Analizie poddano sposoby interpretacji motywów biblijnych w twórczości Tadeusza Łady- Zabłockiego, Jana Czeczota, Gabrieli Puzyniny, Władysława Syrokomli, uwzględniając przy tym swoiste oddziaływanie romantyzmu na wymienionych twórców. Tekst Łady-Załockiego Żale Jeremiasza przedstawiono jako parafrazę psalmu 137 (w tradycji wschodniochrześcijańskiej – 136). Zwrócono uwagę na cykl religijnych wierszy Czeczota z tomu Pieśni ziemianina, który dotychczas nie był przedmiotem zainteresowania białoruskich naukowców. Utwory poety wzorowane na listach apostoła Pawła odczytano jako poetycką interpretację przykazań i cnót chrześcijańskich, co pozwoliło sformułować tezę o swoistym „katechizmie” poetyckim Czeczota. Porównanie motywów biblijnych w twórczości Puzyniny i Syrokomli pokazało bliskość asocjacyjną autorów, poszukujących niebanalnych metafor i dążących do nadania nowych znaczeń symbolom chrześcijańskim, takim jak: dzwon, krzyż, kościół, kleryk. Autorka artykułu dochodzi do wniosku, że w literaturze romantycznej, zwłaszcza w poezji, wzrasta zainteresowanie psalmami jako gatunkiem oraz zapisaną w nich symboliką biblijną. Odwołania do motywów biblijnych pomagają poetom wyrażać uczucia patriotyczne, sakralizować je, eksponować ideę wolności. Poezja religijna badanego okresu pełni funkcje dydaktyczne, przybierając postać swoistego „świeckiego apostolstwa”. Można zatem mówić o poetyckiej pedagogice chrześcijańskiej, której zasady egzegezy i katechezy oparte są na wzorach zaczerpniętych z historii narodowej.


Słowa kluczowe


literatura białoruska, motywy biblijne, poezja religijna, romantyzm, symbole chrześcijańskie

Bibliografia


Źródła / Sources / Источники:

Bajron, George, Gordon. (2012). Promietej: Stichotworenija. Pierewod s anglijskogo. Sankt--Pietierburg: Amfora; Moskwa: Komsomolskaja prawda. [Байрон, Джордж, Гордон. (2012). Прометей: Стихотворения. Перевод с английского. Санкт-Петербург: Амфора; Москва: Комсомольская правда]. [Byron, George, Gordon]. (1979). Selections from Byron. Moscow: Progress Publisher.

Czaczot, Jan. (2014). Ścipłaść mierkawannia pra samoha siabie i inszyja wierszy. Pierakład z polskaj mowy I. Bahdanowicz. Nasza wiera, 3, s. 27–29. [Чачот, Ян. (2014). Сціпласць меркавання пра самога сябе і іншыя вершы. Пераклад з польскай мовы І. Багдановіч.

Наша вера, 3, с. 27–29].

[Czeczot, Jan]. (1846). Peśni ziemianina, przez tłumacza Piosnek wieśniaczych znad Niemna i Dźwiny. Wilno: Drukiem Józefa Zawadzkiego.

Łada-Zabłocki, Tadeusz. (1844). Poezje (rękopis). W: Lietuvos Mokslų Akademijos Vrublevskių Biblioteka, Vilnius, F 9-2148.

Łada-Zabłocki, Tadeusz. (1845). Poezje. Petersburg: W Drukarni Karola Kraja.

Łada-Zabłocki, Tadeusz. (1846). Żale Jeremiasza. Naśladowanie Psalma sto trzydziestego siódmego.

Nasza wiera, 2, s. 44–45. [Пузыня, Габрыэля. (2017). Касцёл у Бялынічах. Пераклад з польскай мовы І. Багдановіч. Наша вера, 2, с. 44–45].

Psałtyr. (2016). Pierakład z starahreckaj a. A.Nadsana. Połack: Hreka katalickaja parafija Swiatapakutnika Jazafata u h. Połacku. [Псалтыр. (2016). Пераклад з старагрэцкай а. А. Надсана. Полацк: Грэка-каталіцкая парафія Святапакутніка Язафата ў г. Полацку].

Puzynina, Gabryela. (1845). Dalej w świat. Wilno: Drukiem Józefa Zawadzkiego.

Puzynia, Gabryela. (2017). Kascioł u Białyniczach. Pierakład z polskaj mowy I. Bahdanovicz.




DOI: http://dx.doi.org/10.17951/sb.2018.12.83-101
Data publikacji: 2019-03-27 08:16:36
Data złożenia artykułu: 2018-04-19 11:01:47

Odwołania zewnętrzne

  • Brak odwołań zewnętrznych


Prawa autorskie (c) 2019 Iryna Bahdanowicz

Creative Commons License
Powyższa praca jest udostępniana na lcencji Creative Commons Attribution 4.0 International License.