What data are relevant to ethnolinguistic analyses?

Stanisława Niebrzegowska-Bartmińska

Abstract


The article deals with the question of what data are ethnolinguistically relevant, with a view to reconstructing the linguistic worldview. Types of data are considered with regard to the names of subdisciplines (etymological ethnolinguistics, dialectological ethnolinguistics, onomastic ethnolinguistics) and the object of study (cognitive ethnolinguistics). Special attention is paid to the data used in folk or national ethnolinguistics, with a discussion of the treatment of bylica ‘sagebrush, wormwood’ in the Dictionary of Folk Stereotypes and Symbols, and of dom ‘househome’ in the Axiological Lexicon of Slavs and their Neighbours. Attention is paid to the entrenchment of features in the data from the language system, texts, and questionnaires. However, ethnolinguistically relevant data in this approach include not only those three kinds but also “co-linguistic”, “negative”, and “post-reset” data, connected with the “Polish map of non-memory” and “latent memory”.


Keywords


linguistic worldview; etymological ethnolinguistics; dialectological ethnolinguistics; onomastic ethnolinguistics; cognitive ethnolinguistics; systemic data; textual data; questionnaires; co-linguistic data; negative data; “post-reset” data

References


Abramowicz Maciej, Bartmiński Jerzy, Chlebda Wojciech, 2009, Językowo-kulturowy obraz świata Słowian na tle porównawczym. Założenia programu „A” (10 VI 2009), „Etnolingwistyka” 21, s. 341--342.

Bartmiński Jerzy, 1988, Definicja kognitywna jako narzędzie opisu konotacji słowa, [w] Konotacja, red. Jerzy Bartmiński, Lublin, s. 169--183.

Bartmiński Jerzy, 1990, Punkt widzenia, perspektywa, językowy obraz świata, [w] JOS, s. 109--127.

Bartmiński Jerzy, 1996, O „Słowniku stereotypów i symboli ludowych”, [w] SSiSL, s. 9--34.

Bartmiński Jerzy, 1998, Podstawy lingwistycznych badań nad stereotypem – na przykładzie stereotypu „matki”, „Język a Kultura”, t. 12. Stereotyp jako przedmiot lingwistyki. Teoria, metodologia, analizy empiryczne, red. Janusz Anusiewicz, Jerzy Bartmiński, s. 63--83.

Bartmiński Jerzy, 2002, Etnolingwistyka [hasło w] Wielka encyklopedia powszechna, t. 8, red. Jan Wojnowski, Warszawa, s. 380--381.

Bartmiński Jerzy, 2006, Językowe podstawy obrazu świata, Lublin.

Bartmiński Jerzy, 2009, Aspects of Cognitive Ethnolinguistics, London.

Bartmiński Jerzy, 2010, Pojęcie „językowy obraz świata” i sposoby jego operacjonalizacji, [w] Jaka antropologia literatury jest dzisiaj możliwa, red. Przemysław Czapliński, Anna Legeżyńska, Marcin Telicki, Poznań, s. 155--178.

Bartmiński Jerzy, 2011, The Cognitive Definition as a Text of Culture, [w] The Linguistics Worldview Ethnolinguistics, Cognition, and Culture, (ed.) Adam Głaz, David S. Danaher, Przemysław Łozowski, London, s. 161--175.

Bartmiński Jerzy, 2014a, Narracyjny aspekt definicji kognitywnej, [w] Narracyjność w języku i kulturze, red. Dorota Filar, Dorota Piekarczyk, Lublin, s. 99--115.

Bartmiński Jerzy, 2014b, Ankieta jako pomocnicze narzędzie rekonstrukcji językowego obrazu świata, [w] Wartości w językowym obrazie świata Słowian i ich sąsiadów, t. 3. Problemy eksplikowania i profilowania pojęć, red. Iwona BielińskaGardziel, Stanisława NiebrzegowskaBartmińska, Joanna Szadura, Lublin, s. 279--308.

Bartmiński Jerzy, 2015a, Leksykon aksjologiczny Słowian i ich sąsiadów – co zawiera, na jakich zasadach się opiera, dla kogo jest przeznaczony, [w] LASiS -- 1, s. 7--13.

Bartmiński Jerzy, 2015b, Perspektywa semazjologiczna i onomazjologiczna w badaniach językowego obrazu świata, „Poradnik Językowy” nr 1, s. 14--29.

Bartmiński Jerzy, 2016, Uwagi końcowe [s. 348--351, w ramach bloku] Dyskusja podsumowująca projekt „Metody analizy językowego obrazu świata w kontekście badań porównawczych”, „Etnolingwistyka” 28, s. 337--351.

Bartmiński Jerzy, Bielińska-Gardziel Iwona, 2015, Polski językowo-kulturowy obraz DOMU i jego profile, [w] LASiS--1, s. 89--121.

Bartmiński Jerzy, Wojciech Chlebda, 2008, Jak badać językowo-kulturowy obraz świata Słowian i ich sąsiadów, „Etnolingwistyka” 20, s. 11--27.

Chlebda Wojciech, 2007, Tezy o niepamięci zbiorowej, „Prace Filologiczne” LIII, Warszawa, s. 71--78.

Chlebda Wojciech, 2010a, W poszukiwaniu językowo-kulturowego obrazu świata Słowian, [w] Etnolingwistyka a leksykografia. Tom poświęcony Profesorowi Jerzemu Bartmińskiemu, red. Wojciech Chlebda, Opole, s. 7--20.

Chlebda Wojciech, 2010b, W jakim zakresie słownik dwujęzyczny może być źródłem informacji etnolingwistycznej, [w] Etnolingwistyka a leksykografia. Tom poświęcony Profesorowi Jerzemu Bartmińskiemu, red. Wojciech Chlebda, Opole, s. 201--208.

Chlebda Wojciech, 2010c, Wstępne założenia analizy słownikowej w projekcie badawczym EUROJOS, [w] Etnolingwistyka a leksykografia. Tom poświęcony Profesorowi Jerzemu Bartmińskiemu, red. Wojciech Chlebda, Opole, s. 219--226.

Chlebda Wojciech, 2012, Pamięć ujęzykowiona, [w] Pamięć jako kategoria rzeczywistości kulturowej, red. Jan Adamowski, Marta Wójcicka, Lublin, s. 109--119.

Chlebda Wojciech, 2014, O potrzebie mapowania polskiej pamięciniepamięci zbiorowej, [w] Konstrukcje i dekonstrukcje tożsamości, t. 3. Narracja i pamięć, red. Ewa Golachowska, Anna Zielińska, s. 39--47.

Grzegorczykowa Renata, 1990, Pojęcie językowego obrazu świata, [w] JOS, s. 41--49.

Hajduk-Nijakowska Janina, 2012, Pamięć utajniona. Funkcjonowanie narracji o śląskiej martyrologii, [w] Pamięć jako kategoria rzeczywistości kulturowej, red. Jan Adamowski, Marta Wójcicka, Lublin, s. 225--235.

JOS – Językowy obraz świata, red. Jerzy Bartmiński, Lublin 1990.

Kozłowska-Doda Jadwiga, 2015, Dom w języku białoruskim, [w] LASiS--1, s. 177--206.

Krzeszowski Tomasz P., 1997, O znaczeniu przymiotnika „kognitywny”, [w] Podejścia kognitywne w lingwistyce, translatoryce i glottodydaktyce. Materiały z XX Sympozjum zorganizowanego przez Instytut Lingwistyki Stosowanej UW i Polskie Towarzystwo Lingwistyki Stosowanej, Grzegorzewice, 12--14 stycznia 1996 r., red. Franciszek Grucza, Maria Dakowska, Warszawa, s. 23--32.

LASiS – Leksykon aksjologiczny Słowian i ich sąsiadów, t. 1. DOM, red. Jerzy Bartmiński, Iwona BielińskaGardziel, Beata Żywicka, Lublin 2015; t. 3. PRACA, red. Jerzy Bartmiński, Małgorzata Brzozowska, Stanisława NiebrzegowskaBartmińska, Lublin 2016; t. 5. HONOR, red. Petar Sotirov, Dejan Ajdačić, Lublin 2017.

Łozowski Przemysław, 1999, Panchronia, czy językoznawstwo bez synchronii, [w] Przeszłość w językowym obrazie świata, red. Anna Pajdzińska, Piotr Krzyżanowski, Lublin, s. 25--50.

Mikołajczuk Agnieszka, 2000, Kognitywizm a nauczanie języka polskiego jako obcego, [w] Polonistyka w świecie. Nauczanie języka i kultury polskiej studentów zaawansowanych, red. Jan Mazur, Lublin, s. 83--96.

Muszyński Zbysław, 1993, O podmiotowym, społecznym i formalnym wymiarze języka, czyli o trzech aspektach znaczenia komunikacyjnego, [w] O definicjach i definiowaniu, red. Jerzy Bartmiński, Ryszard Tokarski, Lublin, s. 181--193.

Niebrzegowska-Bartmińska Stanisława, 2007, Wzorce tekstów ustnych w perspektywie etnolingwistycznej, Lublin.

Nepop-Ajdaczyć Lidia, 2007, Polska etnolingwistyka kognitywna, Kijów.

Pacławska Ewa (w druku), Bylica, [hasło w] Słownik stereotypów i symboli ludowych, t. 2. Rośliny, cz. 3. Zioła i kwiaty. Koncepcja całości i redakcja Jerzy Bartmiński, zastępca redaktora Stanisława NiebrzegowskaBartmińska, Lublin.

SLSJ – Słownik ludowych stereotypów językowych. Zeszyt próbny, Wrocław 1980.

SSiSL – Słownik stereotypów i symboli ludowych, t. 1. Kosmos. Koncepcja całości i redakcja Jerzy Bartmiński, zastępca redaktora Stanisława Niebrzegowska [od cz. 3. NiebrzegowskaBartmińska], cz. 1. Niebo, światła niebieskie, ogień, kamienie, Lublin 1996; cz. 2. Ziemia, woda, podziemie, Lublin 1999; cz. 3. Lublin 2012; cz. 4. Świat, światło, metale, Lublin 2012.

Tolstoj Nikita I., 1995, Ètnolingvistika v krugu gummanitarnyh disciplin, [w] tegoż, Jazyk i narodnaja kul’tura. Očerki po slavjanskoj mifologii i ètnolingvistike, Moskva, s. 27--40.

Tolstye Nikita I., Svetlana M., 1995, O slovare „Slavjanskie drevnosti”, [w] Slavjanskie drevnosti. Ètnolingističeskij slovar’ pod redakciej N. I. Tolstogo, redakcionnaja kolegija T. A. Agapkina, L. N. Vinogradova, V. Ja. Petruhin, S. M. Tolstaja, t. 1, Moskva, s. 5--14.

Tyrpa Anna, 2006, Etnolingwistyka ludowa, narodowa, porównawcza – koncepcje neofilologów i polonistów, „Etnolingwistyka” 18, s. 105--116.

Vaňkova Irena, 2010, Úvodem na cestě kognitivní (Etno)lingvistice, „Slovo a Slovesnost” 712010, nr 4, s. 245--249.

Wiącek Elżbieta, 2012, Żegnaj moja wiosko… Pamięć o Machowie i kulturze lasowiackiej w twórczości Marii Kozłowej, [w] Pamięć jako kategoria rzeczywistości kulturowej, red. Jan Adamowski, Marta Wójcicka, Lublin, s. 183--201.

Zinken Jorg, 2009, The Ethnolinguistic School of Lublin and Anglo-American cognitive linguistics, [in] Bartmiński Jerzy, 2009, Aspects of Cognitive Ethnolinguistics, London, s. 1--5.

Zinken Jorg, 2016, Jakich danych potrzebuje etnolingwistyka porównawcza, „Etnolingwistyka” 28, s. 334--336.




DOI: http://dx.doi.org/10.17951/et.2017.29.11
Data publikacji: 2017-11-03 08:26:29
Data złożenia artykułu: 2017-06-29 11:10:56


Statistics

Total abstract view - 791
Downloads (from 2020-06-17) - PDF (Język Polski) - 886 PDF - 35

Indicators



Refbacks

  • There are currently no refbacks.


Copyright (c) 2017 Stanisława Niebrzegowska-Bartmińska

Creative Commons License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.