What do we have in common; what makes us different? The stereotype of home/house in Polish, Serbian, and Russian

Dorota Pazio-Wlazłowska, Ivana Lazić-Konjik, Stana Ristić

Abstract


The artricle compares the concept of home/house in Polish, Serbian, and Russian. It is a continuation of research carried out by the authors within the EUROJOS project and the volume on home/house of the Axiological Lexicon of Slavs and their Neighbours. The analysis aims to identify the common conceptual base, as well as the culture-specific aspects that distinguish each of the languacultures under scrutiny. The relevant cultural concepts in the three languacultures share a common base image but are distinguished through their culture-specific characteristics. That base is universal: rather than being limited to the Slavic context, it can be found in other languages, sometimes very distant ones. In Polish, Serbian, and Russian, home is above all viewed as a non-material, social, and functional value, as a community of people that share it, one that provides the sense of security and unconditional acceptance. Common features are also found in the network of relationships triggered by each cultural concept in question, such as the notion of family. The culture-specific content, in turn, derives from different historical and cultural conditions: those contribute to the peculiarities of the Polish patriotic manor, the Serbian Kosovo, or the Russian communal apartments. These specific cultural concepts reflect changes in the culture, mentality, and worldview in each languaculture.


Keywords


linguistic worldview; home/house; Polish; Russian; Serbian; cultural concept; Axiological Lexicon; EUROJOS; axiological linguistics

Full Text:

PDF (Język Polski)

References


Bartmiński Jerzy, 2007, Dom i świat – opozycja i komplementarność, [w:] Jerzy Bartmiński, Językowe podstawy obrazu świata, Lublin, s. 167–177.

Bartmiński Jerzy, 2015a, Leksykon aksjologiczny Słowian i ich sąsiadów – co zawiera, na jakich zasadach się opiera, dla kogo jest przeznaczony?, [w:] LASiS-1, s. 7–13.

Bartmiński Jerzy, 2015b, Dom – koncept uniwersalny i specyficzny kulturowo, [w:] LASiS-1, s. 15–33.

Bartmiński Jerzy, Bielińska-Gardziel Iwona, 2015, Polski językowo-kulturowy obraz domu i jego profile, [w:] LASiS-1, s. 89–121.

Civ'jan Tat'jana V., 2006, Dači i dačniki v russkom predstavlenii, referat prezentowany na spotkaniu Russkie glazami russkih – Kruglyj stol Instituta russkoj kul'tury Moskovskogo gosudarstvennogo universiteta im. M. V. Lomonosova, 07.12.2006.

DwJiK – Dom w języku i kulturze. Materiały z konferencji Dom w języku i kulturze, zorganizowanej w Uniwersytecie Szczecińskim przez Zakład Etnolingwistyki w dniach 2224 marca 1995 roku, red. Grażyna Sawicka, Szczecin 1997.

Fiodorowa Ludmiła L., Pazio-Wlazłowska Dorota, 2015, Rosyjski językowo-kulturowy obraz domu, [w:] LASiS-1, s. 149–175.

Gawarkiewicz Roman, 2008, DOM w językowym obrazie świata młodzieży polskiej i rosyjskiej, [w:] Roman Gawarkiewicz, Izabela Pietrzyk, Barbara Rodziewicz, Polski słownik asocjacyjny z suplementem, Szczecin, s. 235–246.

Kępa Danuta, 1997, Dom i jego granice jako kategoria wartościująca, [w:] DwJiK, s. 143–150.

Kwoka Tomasz, 2010, Dom i kuća w języku i tradycji Serbów i Czarnogórców, „Linguistica Copernicana” 1 (3), s. 251–270, [https://apcz.umk.pl/czasopisma/index.php/LinCop/article/viewFile/LinCop.2010.013/6783; dostęp: 3.11.2019].

LASiS-1 – Leksykon aksjologiczny Słowian i ich sąsiadów, red. Jerzy Bartmiński, t. 1. Dom, red. Jerzy Bartmiński, Iwona BielińskaGardziel, Beata Żywicka, Lublin 2015.

LASiS-2 – Leksykon aksjologiczny Słowian i ich sąsiadów, red. Jerzy Bartmiński, t. 2. Europa, red. Wojciech Chlebda, Lublin–Opole 2018.

Lassan Eleonora, 2008, O svjazjah meždu konceptami v ramkah konceptosfery (ot doma k sud'be i dalee), „Respectus Philologicus” 14, s. 58–64, [https://www. academia.edu/34736388/Освязяхмеждуконцептамиврамкахконцептосферы; dostęp: 3.11.2019].

Lazić-Konjik Ivana, Milošević Jovanka, 2016, Značenje reči dom u srpskom jeziku, [w:] Jezik, književnost, značenje. Jezička istraživanja, ur. Biljana Mišić Ilić, Vesna Lopičić, Niš, s. 73–88.

Lebda Renarda, 2006, Słownik polskich i serbskich asocjacji jako kulturowy obraz świata, Kraków.

Maciejewska Alina, 2010, „Zwyczajnie o domu” – językowy obraz świata domu w tekstach studentów, „Conversatoria Linguistica”, rok IV, s. 34–44, [www.conversatorialinguistica.uph.edu.pl/ images?Artykuly/IV-2010/I3.pdf; dostęp: 3.11.2019].

Naruniec Romuald, 1997, Dom jako azyl duchowy w latach rozbiorów, [w:] DwJiK, s. 215–224.

Nowakowska-Kempna Iwona, Będkowska-Kopczyk Agnieszka, 1999, Między sacrum i profanum – o drzwiach i progu domu we frazeologii i przysłowiach polskich i słoweńskich, [w:] W kręgu kultury Słowian: księga pamiątkowa poświęcona 45-leciu pracy naukowodydaktycznej Pani Profesor dr hab. Henryki Czajki, red. Emil Tokarz, Katowice, s. 233–238.

Pazio-Wlazłowska Dorota, 2018, V poiskah duši doma – zametki na poljah aksiologičeskogo portreta, [w:] Antropologiczno-językowe wizerunki duszy w perspektywie międzykulturowej. Aksjosfera duszy – dusza w aksjosferze, red. Joanna Jurewicz, Ewa Masłowska, Dorota Pazio-Wlazłowska, Warszawa, [http://ireteslaw.ispan.waw.pl/handle/123456789/1065; dostęp: 3.11.2019].

Plotnikova Anna A., Usačeva Valerija V., 1999, Dom [w:] Slavjanskie drevnosti. Etnolingvističeskij slovar', t. 2, red. Nikita I. Tolstoj, Moskva, s. 116-120.

Potpot Rimma M., 2013, Istorija izučenija koncepta „dom” v otečestvennom jazykoznanii, „Vestnik ugrovedenija” 2 (12), s. 54–66, [https://cyberleninka.ru/article/n/istoriya-izucheniya-kontsepta-dom-v-otechestvennom-yazykoznanii; dostęp 7.02.2020].

Poturaeva Evgenija A., 2010, Metaforičeskie oboznačenija koncepta „dom” v russkoj jazykovoj kartine mira, „Jazyk i kul'tura” 1 (9), s. 58-73, [https://cyberleninka.ru/

article/n/metaforicheskie-oboznacheniya-kontsepta-dom-v-russkoy-yazykovoy-kartine-mira; dostęp 3.11.2019].

Ristić Stana, 2013, Koncept doma u religijskom diskursu, [w:] Teolingvistička proučavanja slovenskih jezika, ur. Jasmina Grković-Mejdžor, Ksenija Končarević, Beograd, s. 293–313.

Ristić Stana, Lazić-Konjik Ivana, 2015, Dom w języku serbskim, [w:] LASiS-1, s. 263–290.

Ristić Stana, Lazić-Konjik Ivana, Srpska etnolingvistika - pravci razvoja i aktuelni problemi, [w druku].

RMS – Rečnik srpskohrvatskoga književnog jezika, t. 1–3, 1967–1969, Novi Sad – Zagreb, t. 4–6, 1969–1976, Novi Sad.

Rodziewicz Barbara, 2009, Świat w obrazach świadomości językowej Polaków i Rosjan, „Acta Universitatis Wratislaviensis” 3159, Wrocław, s. 233–240.

RSANU – Rečnik srpskohrvatskog književnog i narodnog jezika, knj. 1–20 (a – pogdegod), 1959–2017, Beograd.

RSJ – Rečnik srpskoga jezika, Miroslav Nikolić (ur.), 2011, Novi Sad.

Sawicka Grażyna, 1997, Kształtowanie się stereotypu domu w polszczyźnie, [w:] DwJiK, s. 25–41.

Starostina Jewgenia, 2014, Językowy obraz świata w asocjacjach Polaków i Rosjan, „Rocznik Instytutu Polsko-Rosyjskiego” 2, s. 18–31, [http://bazhum.muzhp.pl/media/files/ Rocznik_Instytutu_Polsko_Rosyjskiego/Rocznik_Instytutu_Polsko_Rosyjskiego-r2014-t-n2/Rocznik_Instytutu_Polsko_Rosyjskiego-r2014-t-n2-s18-31/Rocznik_Instytutu_Polsko_Rosyjskiego-r2014-t-n2-s18-31.pdf; dostęp: 3.11.2019].

Ščukin Vasilij, 2000, Kul'turnyj koncept „dom” v pol'skom i russkom jazykovom soznanii, [w:] Polacy w oczach Rosjan – Rosjanie w oczach Polaków. Zbiór studiów, red. Roman Bobryk, Jerzy Faryno, Warszawa, s. 15–27.

Šmelev Aleksej D., 2012a, Novomoskovskaja škola konceptualnogo analiza, [w:] Konstanty i peremennye russkoj jazykovoj kartiny mira, red. Anna A. Zaliznjak, Irina B. Levontina, Aleksej D. Šmelev, Moskva, s. 610–620.

Šmelev Aleksej D., 2012b, V poiskah mira i lada, [w:] Konstanty i peremennye russkoj jazykovoj kartiny mira, red. Anna A. Zaliznjak, Irina B. Levontina, Aleksej D. Šmelev, Moskva, s. 66–82.

Tischner Józef, 2000, Myśli wyszukane, wybór Wojciech Bonowicz, Kraków.

Valeeva Dinara R., 2010, Reprezentacija koncepta dom v russkoj jazykovoj kartine mira. Avtoreferat na soiskanie učenoj stepeni kandidata filologičeskih nauk, Kazan', [https://dspace.kpfu.ru/xmlui/bitstream/handle/net/28983/2010-150.pdf?sequence=1isAllowed=y; dostęp: 3.11.2019].

Vepreva Irina T., 2019, Ergonimy Ekaterinburga v kommunikativnopragmatičeskom aspekte, [w:] Etnolingvistika. Onomastika. Etimologija. Materialy IV Meždunarodnoj naučnoj konferencii Ekaterinburg, 9–13 sentjabrja 2019 g., Ekaterinburg, s. 70–72.

Zaliznjak Anna A., 2012, Konstanty i peremennye semantiki glagola otdyhat’, [w:] Konstanty i peremennye russkoj jazykovoj kartiny mira, red. Anna A. Zaliznjak, Irina B. Levontina, Aleksej D. Šmelev, Moskva, s. 337–353.

Zaśko-Zielińska Monika, 1997, Dom w polszczyźnie i innych językach słowiańskich (na materiale słownikowym), [w:] DwJiK, s. 43–52.




DOI: http://dx.doi.org/10.17951/et.2020.32.67
Data publikacji: 2020-12-08 11:10:12
Data złożenia artykułu: 2019-11-08 17:11:11


Statistics

Total abstract view - 135
Downloads (from 2020-06-17) - PDF (Język Polski) - 122

Indicators



Refbacks

  • There are currently no refbacks.


Copyright (c) 2020 Dorota Pazio-Wlazłowska, Ivana Lazić-Konjik, Stana Ristić

Creative Commons License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.