Zniszczenie Kalisza w sierpniu 1914 roku w świetle polskojęzycznej prasy łódzkiej

Witold Jarno

Streszczenie w języku polskim


Artykuł ukazuje, jak zniszczenie Kalisza w sierpniu 1914 r. opisywały wybrane gazety łódzkie w drugiej połowie tego roku. Przedmiotem analizy były: „Nowy Kurjer Łódzki”, „Nowa Gazeta Łódzka” i „Rozwój”. Pisma te przedstawiały szczegółowo sytuację polityczną w Europie oraz działania wojenne na najważniejszych frontach pierwszej wojny światowej. Jednak problematyka tragedii Kalisza była w nich opisywana stosunkowo rzadko i to głównie w „Nowym Kurjerze Łódzkim”, który najszerzej ukazywał zniszczenie Kalisza przez Niemców oraz dramat mieszkańców zmuszonych do opuszczenia miasta. Pozostałe gazety pisały o tym znacznie rzadziej. Wydawało się, że zamieszczanie na ich łamach wiadomości o okrucieństwie wojska niemieckiego będzie dla władz rosyjskich elementem wzmocnienia propagandy antyniemieckiej. W rzeczywistości jednak tak się nie stało. Podobną powściągliwość wykazywała większość czasopism wydawanych w tym czasie na terytorium Królestwa Kongresowego. Prawdopodobnie główny wpływ na tę sytuację miały poglądy członków redakcji „Nowego Kurjera Łódzkiego”, którzy chcieli jak najszerzej informować czytelników o wszystkich ważnych dla mieszkańców Łodzi sprawach. Po ostatecznym zajęciu miasta przez Niemców w grudniu 1914 r. problematyka dotycząca zniszczenia Kalisza przestała pojawiać się w gazetach wydawanych w Łodzi w tym okresie.


Słowa kluczowe


historia Łodzi, I wojna światowa 1914 r., prasa łódzka, tragedia Kalisza w 1914 r.

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Czasopisma

„Goniec Poranny” 1914.

„Goniec Wieczorny” 1914.

„Kurjer dla Wszystkich” 1914.

„Kurjer Warszawski” 1914.

„Nowa Gazeta Łódzka” 1914.

„Nowy Kurjer Łódzki” 1914.

„Rozwój” 1914.

Opracowania

Bałabuch H., Nie tylko cenzura. Prasa prowincjonalna Królestwa Polskiego w rosyjskim systemie prasowym w latach 1865–1915, Lublin 2001.

Błaszczyk A., Miasto ponad ogień i czas: echa kaliskiego Sierpnia 1914 roku w literaturze, grafice i filmie, Kalisz 2014.

Chwalba A., Samobójstwo Europy. Wielka Wojna 1914–1918, Kraków 2014.

Dinter H.S., Spod czarnych dymów. Łódź w latach 1861–1918, Łódź 1978.

Dobroński A., Dyslokacja wojsk rosyjskich w Królestwie Polskim przed I wojną światową, „Studia i Materiały do Historii Wojskowości” 1976, 20.

Drewicz M., Wypadki kaliskie 1914. Interpretacja obrazu zdarzeń, Kalisz 2014.

Górak A., Kozłowski J., Latawiec K., Słownik biograficzny gubernatorów i wicegubernatorów w Królestwie Polskim (1867–1918), Lublin 2015.

Hart P., I wojna światowa 1914–1918. Historia militarna, Poznań 2014.

Hertz M., Łódź w czasie wielkiej wojny, Łódź 1933.

Korolkow G., Operacja łódzka 1914. Najciekawsza batalia pierwszej wojny światowej, Oświęcim 2014.

Kościelaniak W., Walczak K., Kronika miasta Kalisza, Kalisz 1989.

Kowalczyk M., Pogranicze ostrowsko-kaliskie w okresie I wojny światowej (1914–1918), „Rocznik Kaliski” 2005, 31.

Kowalczyński K.R., Łódź 1914. Kronika oblężonego miasta, Łódź 2010.

Łódź. Dzieje miasta, t. 1: Do 1918 r., red. B. Baranowski, J. Fijałek, Warszawa–Łódź 1980.

Operacja łódzka. Zapomniany fakt I wojny światowej, red. J. Daszyńska, Łódź 2011.

Pajewski J., Pierwsza wojna światowa 1914–1918, Warszawa 1991.

Prasa Królestwa Polskiego w opinii władz cenzury rosyjskiej (1901–1914). Dokumenty, wstęp i oprac. J. Kostecki, M. Tobera, Warszawa 2013.

Rachalewski S., Pod ratuszową wieżyczką. Burmistrzowie i prezydenci miasta Łodzi w latach 1808–1914, Łódź 1939.

Rusiński W., Kalisz. Zarys dziejów, Poznań 1983.

Rzepkowski A., Ludność miasta Łodzi w latach 1918–1939, Łódź 2008.

Szułkowski J., Dzieje Kalisza w 1914 r., Kalisz 2014.

Śmiechowski K., Łódzka wizja postępu. Oblicze społeczno-ideowe „Gońca Łódzkiego”, „Kuriera Łódzkiego”, „Nowego Kuriera Łódzkiego” w latach 1898–1914, Łódź 2014.

Śmiechowski K., Strategie władz carskich wobec łódzkiej prasy codziennej do 1914 roku, „Klio. Czasopismo Poświęcone Dziejom Polski i Powszechnym” 2014, 28.

Wachowska B., Wiek XIX–XX, w: Województwo miejskie łódzkie. Monografia – zarys dziejów, obraz współczesny, red. B. Baranowski, Łódź 1981.

Woźniak M., Kalisz 1914. Pogrom miasta, Kalisz 1995.

Wrotkowski H., Społeczeństwo Kalisza w latach I wojny światowej i dniach wyzwolenia, „Rocznik Kaliski” 1970, 3.

Zgórniak M., Terytorium Polski w planach wojennych państw centralnych i Rosji w chwili wybuchu I wojny światowej – 1914 rok, „Dzieje Najnowsze” 2004, 36/3.

Źródła internetowe

http://www.regiment.ru/reg/III/A/14/1.htm [dostęp: 1 III 2016].




DOI: http://dx.doi.org/10.17951/rh.2016.42.221-244
Data publikacji: 2017-03-23 12:35:52
Data złożenia artykułu: 2016-04-19 21:42:48


Statystyki


Widoczność abstraktów - 504
Pobrania artykułów (od 2020-06-17) - PDF - 519

Wskaźniki



Odwołania zewnętrzne

  • Brak odwołań zewnętrznych


Prawa autorskie (c) 2017 Witold Jarno

Creative Commons License
Powyższa praca jest udostępniana na lcencji Creative Commons Attribution 4.0 International License.