Wpływ czeskiego i morawskiego prawa o ziemi na treść Ordynacji Ziemskiej Księstwa Opolsko-Raciborskiego na przykładzie prawa rodzinnego

Pavla Slavickova

Streszczenie w języku polskim


W pracy podjęto próbę oceny zakresu zapożyczeń z czeskiego i morawskiego prawa o ziemi, obecnych w kluczowych dokumentach prawnych Górnego Śląska, uchwalonych w XVI w., mianowicie Ordynacji Ziemskiej Księstwa Opolsko-Raciborskiego, na przykładzie prawa rodzinnego. Artykuł składa się z trzech części. Pierwsza część opisuje proces kodyfikacji na terenie Moraw i Czech oraz w Księstwie Opolsko-Raciborskim. Druga część stanowi analizę formy ordynacji ziemskich. Trzecia część pracy kładzie nacisk na zawartość wybranych tekstów prawnych z zakresu prawa rodzinnego.

Ponadto, porównanie obejmuje zawartość Ordynacji Ziemskiej Księstwa Cieszyńskiego oraz kluczowy dla sprawy zbiór aktów prawa miejskiego Królestwa Czeskiego. Szczególną uwagę zwrócono na artykuły związane ze sprawowaniem opieki nad małoletnimi. Część poświęcona wspomnianej problematyce bierze pod uwagę możliwość adaptacji ustaw z prawa rzymskiego. Chociaż wiele przepisów zawartych w treści Ordynacji Ziemskiej Księstwa Opolsko-Raciborskiego jest podobna do Ordynacji Ziemskiej w Czechach i na Morawach, stwierdzenie o przejęciu tychże praw może okazać się nazbyt śmiałe, jako że podobieństwo zauważalne jest jedynie w przypadku podstawowych zasad, nie zaś na poziomie sposobu formułowania tekstu.

Bardziej prawdopodobną wydaje się być możliwość, że rozwiązania zawarte w Ordynacji wywodziły się z prawa rzymskiego, co stanowiło powszechną praktykę na terenie ówczesnej Europy Środkowej. W rzeczywistości, jedynym udowodnionym przykładem bezpośredniego przejęcia czeskiego i morawskiego prawa o ziemi obecnego w zarządzeniach Księstwa Opolsko-Raciborskiego jest akt prawny Jak sirotci poručníky své kvitovati mají, zaczerpnięty z Ordynacji Ziemskiej Moraw z okresu 1535–1562, który jest identyczny zarówno pod względem treści, jak i sposobu sformułowania.

Słowa kluczowe


prawo rodzinne; Czechy; Morawy; Śląsk; wczesna nowożytność; Ordynacja Ziem; historia prawa

Pełny tekst:

PDF (English)

Bibliografia


Published sources

Janiš D., Moravské zemské zřízení z roku 1516. K otázce vzniku zemských zřízení v českých zemích na přelomu 15. a 16. století, in: Per saecula ad tempora nostra: sborník prací k šedesátým narozeninám prof. Jaroslava Pánka, vol. 1, eds. J. Mikulec, M. Polívka, Praha 2007.

Kniha drnovská, ed. V. Brandl, Brno 1868.

Kniha Tovačovská aneb Pana Ctibora z Cimburka a z Tovačova Paměť obyčejů, řádů, zvyklostí starodávných a řízení práva zemského v Mar. Mor. Kritické vydání, ed. V. Brandl, Brno 1868.

M. Pavel Kristián z Koldína Práva městská království českého a markrabství moravského, ed. Jireček, Praha 1876.

O právích země české knihy devatery M. Viktorina ze Všehrd, ed. H. Jireček, Praha 1874.

Práva a zřízení Markrabství moravského z roku 1545 (pokus moravských stavů o revizi zemského zřízení), ed. D. Janiš, Brno 2005.

Práva městská Království českého. Edice s komentářem, eds. K. Malý et al., Praha 2013.

Statut zemski Ksiestw Opolskiego i Raciborskiego i innych ziem do nich nalezacych, eds. O. Kniejski, R. Sekowski, Opole 2012.

Vladislavské zřízení zemské a navazující prameny (Svatováclavská smlouva a Zřízení o ručnicích). Edice, eds. P. Kreuz, I. Martinovský, Praha 2007.

Zemská zřízení království českého 16. věku, eds. J. Jireček, H. Jireček, Praha 1882.

Zemské zřízení Markrabství moravského z roku 1516. Počátky kodifikace zemského práva na Moravě, ed. J. Janišová, Olomouc 2013.

Zemské zřízení moravské z roku 1535 spolu s tiskem z roku 1562 nově vydaným, ed. F. Čáda, Praha 1937.

Zemské zřízení těšínského knížectví z konce 16. století (Edice), ed. E. Šefčík, Český Těšín 2001.

Zržijzenij Zemské Knijžetstwij Oppolského, a Ratiborského, u giných Kraguow k nim přijslussegijcých, wytisstěno w Nysy: v Ignatiusa Schubartha, 1671.

Zřízení zemské Markrabství moravského z roku 1604, ed. J. Janišová, Praha 2005.

Studies

Bahlcke J., Die Landesordnung in Schlesien im 16. und frühen 17. Jahrhundert zum Verhältnis von Gesetzgebund und Staatsentwicklung im Osten des ständischen Europa, ‘Gegenkräfte: Studien zur politischen Kultur und Gesellschaftsstruktur Ostmitteleuropas in der Frühen Neuzeit’ 2015, 31.

Bobková L., Zemská zřízení a zemské stavy v Horní a Dolní Lužici v 16. Století, in: Vladislavské zřízení zemské a počátky ústavního zřízení v českých zemích 1500–1619, Praha 2001.

Boháček M., Římské právní prvky v právní knize brněnského písaře Jana, Praha 1924.

Jan L., Janiš D. et al., Ad iustitiam et bonum commune. Proměny zemského práva v českých zemích ve středověku a raném novověku, Brno 2010.

Janišová J., Janiš D., Moravská zemská zřízení a kodifikace zemského práva ve střední Evropě v 16. a na začátku 17. století, Praha 2006.

Jež R., Prameny ke sporům o těšínské zemské zřízení z poslední třetiny 16. století, ‘Práce a studie Muzea Beskyd’ 2008, 20.

Kapras J., Manželské právo majetkové dle českého práva zemského, Praha 1908.

Kapras J., Právní dějiny koruny české, Praha 1913.

Kapras J., Poručenství nad sirotky v právu českém se zřetelem k právům římskému, německému a v Rakousích platnému, Praha 1904.

Kapras J., Přehled právních dějin zemí české koruny, Praha 1930.

Kapras J., Z dějin českého Slezska, Praha 1922.

Kapras J., Veliké privilegium knížectví Opolsko-Ratibořského, in: Sborník věd právních a státních, XII, Praha 1912.

Kapras J., Zemská zřízení opolsko-ratibořské a těšínské, in: Sborník věd právních a státních, XXII, Praha 1922.

Kreuz P., Zemské policejní předpisy v Českém království v druhé polovině 15. a na počátku 16. století, in: Poděbradská éra v zemích České koruny, Praha 2016.

Malý K., Tři studie o trestním právu v českých zemích v 17. a v první polovině 18. století, Praha 2016.

Malý K. et al., Dějiny českého a československého práva do roku 1945, Praha 2003.

Ptak M.J., Zemské právo Horního Slezska – stav bádání a badatelské perspektivy, in: Ad iustitiam et bonum commune: proměny zemského práva v českých zemích ve středověku a raném novověku, Brno 2010.

Slavíčková P., Institut věna ve Všeobecném občanském zákoníku a předchozích právních předpisech, ‘Acta Universitatis Brunensis, Iuridica’ 2011, 393.

Slavíčková P., Právní ochrana dětí v období prvních kodifikací, Praha 2012.

Šefčík E., Boje o zemské zřízení těšínské z konce 16. století, ‘Vlastivědný věstník moravský’ 1994, 46, 1.




DOI: http://dx.doi.org/10.17951/rh.2019.48.103-118
Data publikacji: 2019-12-23 08:28:53
Data złożenia artykułu: 2018-01-12 13:21:16


Statystyki


Widoczność abstraktów - 576
Pobrania artykułów (od 2020-06-17) - PDF (English) - 368

Wskaźniki



Odwołania zewnętrzne

  • Brak odwołań zewnętrznych


Prawa autorskie (c) 2019 Pavla Slavickova

Creative Commons License
Powyższa praca jest udostępniana na lcencji Creative Commons Attribution 4.0 International License.