Prywatyzacja państwowych zakładów górniczych Królestwa Polskiego w drugiej połowie XIX – początku XX wieku

Yevgeniy Neklyudov

Streszczenie w języku polskim


Ważną częścią realizacji reformy górnictwa w Imperium Rosyjskim w drugiej połowie XIX – początku XX w. stało się uwłaszczenie państwowych zakładów górniczych, zlokalizowanych w Królestwie Polskim. Proces ten przygotowywano w latach sześćdziesiątych XIX w. i rozpoczął się sprzedażą fabryk w Starachowicach w 1870 r. Następnie w wyniku przekształceń proces objął całe terytorium Imperium Rosyjskiego, w tym również Ural, Kaukaz i Donbas, gdzie skarb państwa posiadał własne przedsiębiorstwa. Prace nad uwłaszczeniem państwowych zakładów górniczych były nieregularne i rozciągnęły się do początku I Wojny Światowej. W pierwszym etapie (1870–1880), gdy za główną metodę uwłaszczenia została uznana prywatyzacja, w Królestwie Polskim, obok fabryk starachowickich, sprzedano również fabryki w Dąbrowie (Huta Bankowa) i Serocku. Na początku lat osiemdziesiątych XIX w. w kręgach rządzących zaczęło przeważać bardziej ostrożne podejście do uwłaszczenia majątku państwowego, co doprowadziło do wprowadzenia metod dzierżawy. Od lat dziewięćdziesiątych zaczęto więc wydzierżawiać pozostałe przedsiębiorstwa, zajmujące się żelazem i cynkiem. W efekcie państwo nie wróciło już do zarządzania zakładami górniczymi w Królestwie Polskim, które zostały przekazane prywatnym przedsiębiorcom.


Słowa kluczowe


Królestwo Polskie; zakłady górnicze; skarb państwa; przedsiębiorcy; uwłaszczenie; prywatyzacja; dzierżawa

Pełny tekst:

PDF (English)

Bibliografia


Archival sources

Gosudarstvennyy Arkhiv Sverdlovskoy Oblasti:

f. 24, inv. 18, ref. no. 4081.

Rossiyskiy Gosudarstvennyy Istoricheskiy Arkhiv:

f. 37, inv. 7, ref. no. 2, 314; inv. 64, ref. no. 1913; inv. 67, ref. no. 94, 1395, 1398; inv. 73, ref. no. 157, 234.

Printed sources

Otchet Gornogo Departamenta za 1893 g., Sankt Peterburg 1894.

Polnoye Sobraniye Zakonov Rossiyskoy Imperii, sobraniye tretiye, vol. 15, 1895, otdeleniye I, Sankt Peterburg 1899, no. 11262.

Polnoye Sobraniye Zakonov Rossiyskoy Imperii, sobraniye tretiye, vol. 16, 1896, otdeleniye I, Sankt Peterburg 1899, no. 12579.

Polnoye Sobraniye Zakonov Rossiyskoy Imperii, sobraniye tretiye, vol. 16, 1896, otdeleniye I, Sankt Peterburg 1899, no. 13556.

Polnoye Sobraniye Zakonov Rossiyskoy Imperii, sobraniye tretiye, vol. 18, 1898, otdeleniye I, Sankt Peterburg 1901, no. 15724.

Polnoye Sobraniye Zakonov Rossiyskoy Imperii, sobraniye tretiye, vol. 27, 1907, Sankt Peterburg 1910, no. 29446.

Polnoye Sobraniye Zakonov Rossiyskoy Imperii, sobraniye vtoroye, vol. 45, otdeleniye pervoye, 1870, Sankt Peterburg 1874, no. 48322.

Polnoye Sobraniye Zakonov Rossiyskoy Imperii, sobraniye vtoroye, vol. 50, otdeleniye pervoye, 1875, Sankt Peterburg 1877, no. 54870.

Raport direktora Gornogo Departamenta, predstavlennyy gospodinu ministru finansov o sostoyanii gornozavodskoy promyshlennosti v Rossii za posledniye desyat' let, ‘Gornyy zhurnal’ 1874, 1/2.

Uzakoneniya i rasporyazheniya pravitel'stva, ‘Gornyy zhurnal’ 1870, 9.

Uzakoneniya i rasporyazheniya pravitel'stva, ‘Gornyy zhurnal’ 1891, 12.

Uzakoneniya i rasporyazheniya pravitel'stva, ‘Gornyy zhurnal’ 1894, 10.

Studies

Doroshin P.P., Perechen' zavodov i rudnikov Tsarstva Pol'skogo, ‘Gornyy zhurnal’ 1858, 4.

Iossa G.A., O deystvii kazennykh gornykh zavodovv Tsarstve Pol'skom za 1859 g., ‘Gornyy zhurnal’ 1859, 4.

Khil'chinskiy S.A., Statistiko-ekonomicheskiy ocherk zheleznoy promyshlennosti Tsarstva Pol'skogo, ‘Gornyy zhurnal’ 1883, 6.

Khoroshevskiy V.V., O gornozavodskom tovarishchestve v Tsarstve Pol'skom, ‘Gornyy zhurnal’ 1879, 12.

Khoroshevskiy V.V., Tsinkovyye rudy i plavka ikh v Zapadnom gornom okruge Tsarstva Pol'skogo, ‘Gornyy zhurnal’ 1867, 11.

Korzukhin I.A., Pamyati gornogo inzhenera I.A. Antipova, ‘Gornyy zhurnal’ 1912, 12.

Loranskiy A.M., Gornozavodskoye delo v Rossii v 1875 g., ‘Gornyy zhurnal’ 1876, 3.

Mikityuk V.P., Mosunova T.P., Neklyudov Ye.G., Rod Poklevskikh-Kozell, Yekaterinburg 2014.

Neklyudov Ye.G., Gornaya reforma v Rossii vtoroy poloviny XIX– nachala XX v.: ot zamysla k realizatsii, Sankt Peterburg 2018.

Surdul N.I., Svedeniya o deystvii domennykh pecheyna kazennykh gornykh zavodakh za 1903 g., ‘Gornyy zhurnal’ 1906, 1.

Surdul N.I., Svedeniya o deystvii domennykh pechey na kazennykh gornykh zavodakh za 1904 g., ‘Gornyy zhurnal’ 1906, 8.

Tur'yan S.A., Gornozavodskaya promyshlennost' Rossii v 1913 g., ‘Gornyy zhurnal’ 1917, 1–3.

Zglenitskiy V.K., O sostoyanii zheleznoy promyshlennosti v Tsarstve Pol'skom i neobkhodimykh merakh dlya yeye razvitiya, ‘Gornyy zhurnal’ 1886, 5.

Web sources

http://ru.rfwiki.org/wiki/Френкели [accessed on: 26 IV 2016].




DOI: http://dx.doi.org/10.17951/rh.2020.49.315-335
Data publikacji: 2020-12-21 13:05:55
Data złożenia artykułu: 2019-05-20 06:35:16


Statystyki

Widoczność abstraktów - 495
Pobrania artykułów (od 2020-06-17) - PDF (English) - 56

Wskaźniki



Odwołania zewnętrzne

  • Brak odwołań zewnętrznych


Prawa autorskie (c) 2020 Yevgeniy Neklyudov

Creative Commons License
Powyższa praca jest udostępniana na lcencji Creative Commons Attribution 4.0 International License.