Językowy (?) obraz przeszłości (?), czyli o tym, co się kryje za narracją historyczną…

Marek Woźniak

Streszczenie w języku polskim


W artykule poruszam problemy związane z konsekwencjami tzw. „zwrotu językowego” dla refleksji nad szeroko rozumianą narracją historyczną. W uwagach o charakterze ogólnym wskazuję przyczyny zmian jakie się dokonały (i wciąż dokonują) na gruncie historiografii/pisarstwa historycznego, przede wszystkim tych związanych z uwzględnieniem nieklasycznego podejścia – opartego na odmiennych do klasycznych/tradycyjnych założeniach – do języka opowieści historycznej/pisarstwa historycznego/historiografii, oraz związanych z tym skutków dla praktyki badawczej historyków. Wskazuję przy tym, że jedną z (możliwych) dróg służących wyjaśnieniu zmian jakie dokonały się na gruncie historiografii w ostatnich dekadach, będących w gruncie rzeczy rezultatem dyskusji/refleksji nad fundamentami poznania (naukowego), jest/może być odniesienie do swoistej rywalizacji między obiektywistycznym i konstruktywistycznym modelem poznania. Mocno upraszczając problem argumentuję, że jednym z istotniejszych, a w efekcie także znaczących elementów sporu między obiektywistycznym modelem poznania i konstruktywistycznym modelem poznania, była dyskusja/refleksja nad rolą języka w poznaniu (w tym w poznawaniu przeszłości). Zakładam, że możliwe odpowiedzi – jeśli uznać, że tytuł artykułu jest pytaniem – są uzależnione od złożonej koncepcji kultury oraz języka, a zainteresowanie historyków językiem narracji, przesunęło zainteresowania badaczy z „rekonstrukcji przeszłości” na rzecz językowych (język szeroko rozumiany jako kod kultury) obrazów dziejów. Zainteresowanie badaczy „obrazami przeszłości”/„językowymi obrazami przeszłości”, nie tylko pozwoliło dostrzec i poddać refleksji ograniczenia wiedzy historycznej (także w celu ich identyfikacji i marginalizacji), czy zracjonalizować przyjmowane (świadomie lub nie) założenia/przesądy, ale jednocześnie otworzyło naukę historyczną w kierunku nowych obszarów badawczych, poszerzając tym samym horyzont poznawczy historiografii.

Słowa kluczowe


przeszłość; obraz przeszłości; język; narracja historyczna; zwrot językowy

Pełny tekst:

PDF (English)

Bibliografia


Studies (Opracowania)

Bartmiński J., Punkt widzenia, perspektywa, językowy obraz świata, w: Językowy obraz świata, red. J. Bartmiński, Lublin 1990.

Bronk A., Rozumienie, dzieje, język, Lublin 1982.

Jenkins K., Żyć w czasie, lecz poza historią; żyć w moralności lecz poza etyką, w: Pamięć, etyka i historia. Anglo-amerykańska teoria historiografii lat dziewięćdziesiątych, red. E. Domańska, Poznań 2002.

Malinowski B., Ogrody koralowe i ich magia, w: Dzieła, t. 5, Warszawa 1987.

Marody M., Technologie intelektu, Warszawa 1987.

Pomorski J., Czy scjentyzm w historiografii końca XX wieku jest całkiem passe?, „Historyka” 2000, 30.

Pomorski J., Historyk i metodologia, Lublin 1991.

Pomorski J., Punktu widzenia we współczesnej historiografii, w: Punkt widzenia w języku i kulturze, red. J. Bartmiński, Lublin 2004.

Radomski A., Kultura–Prawda–Poznanie, Lublin 1994.

Ritter H., Dictionary of Concepts in History, London 1986.

Stemplewska-Żakowicz K., Osobiste doświadczenie a przekaz społeczny, Wrocław 1996.

Tucker A., Our Knowledge of the Past. A Philosophy of Historiography, Cambridge–New York 2004.

Woźniak M., Doświadczanie historii. Kulturowy i społeczny wymiar mitu rewolucji, Lublin 2003.

Woźniak M., How is a historical story about the revolution (or the past) possible?, w: Intersitio. East European Review of Historical Anthropology, Rethinking History Center, t. 1, nr 1, Chisinau 2007.

Woźniak M., Rewolucja – między obrazem, teorią a rzeczywistością, w: Rewolucja a zmiana społeczna, red. K. Brzeszczyn, Poznań 2007.

Zybertowicz A., Przemoc i poznanie, Toruń 1994.




DOI: http://dx.doi.org/10.17951/rh.2021.51.705-716
Data publikacji: 2021-06-30 10:49:31
Data złożenia artykułu: 2020-11-04 13:44:47


Statystyki


Widoczność abstraktów - 354
Pobrania artykułów (od 2020-06-17) - PDF (English) - 236

Wskaźniki



Odwołania zewnętrzne

  • Brak odwołań zewnętrznych


Prawa autorskie (c) 2021 Marek Woźniak

Creative Commons License
Powyższa praca jest udostępniana na lcencji Creative Commons Attribution 4.0 International License.