A jeśli prawda nie istnieje…, czyli o roli wartości w historiografii (w obronie prawdy historycznej)

Marek Woźniak

Streszczenie w języku polskim


W artykule próbuję odpowiedzieć na pytania o rolę/funkcje wartości w pisarstwie historycznym, o ich miejsce w narracji oraz zastanawiam się, czy jest/lub jak jest możliwa historiografia wolna od prawdy (historycznej), będącej konsekwencją nie tyle procesu dochodzenia do niej, ale raczej opartej na zakładanej przez historyka wizji świata i człowieka/światooglądu, ideale nauki oraz preferowanej (wyznawanej) aksjologii. Zakładam zatem, odwołując się przede wszystkim do socjologii wiedzy i narzędzi oferowanych przez konstruktywistyczny model poznania, że stosunek do prawdy/wartości w badaniach historycznych realizuje się w trzech (przynajmniej) postawach, a mianowicie: konserwatywnej, liberalnej oraz pragmatycznej. Przesądy obecne w każdej z nich decydują o stosunku do prawdy/wartości oraz pełnionych przez nie funkcji w procesach poznawczych. Z przedstawionych obserwacji wynika bowiem, że prawda/prawdy/wartości okazują się w zasadzie retorycznymi argumentami wykorzystywanymi w sporach między konkurencyjnymi wizjami/wizerunkami przeszłości/świata. Ich funkcje sprowadza się do umacniania/kreowania autorytetu Historyka, a w konsekwencji do prowadzenia (właściwej) polityki historycznej.


Słowa kluczowe


prawda, wartości, historiografia, badanie historyczne, proces badawczy, ideał nauki historycznej

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Pomorski J., Historiografia jako autorefleksja kultury poznającej, w: Świat historii, red. W. Wrzosek, Poznań 1998.

Pomorski J., Historyk i metodologia, Lublin 1991.

Pomorski J., Społeczna funkcja historii – analiza kontekstów znaczeniowych pojęcia, w: Społeczna funkcja historii a współczesność, red. Z. Mańkowski, J. Pomorski, Lublin 1985.

Stobiecki R., Historia pod nadzorem: spory o nowy model historii w Polsce (II połowa lat czterdziestych – początek lat pięćdziesiątych), Łódź 1993.

Valéry P., Regards sur le monde actuel, Paris 1931.

Woźniak M., Od prawdy historycznej do sensu dziejów. Wartości a obraz przeszłości, w: Aksjologiczne aspekty dyskursu humanistycznego, Chełm 2012.

Zamorski K., Dziwna rzeczywistość, Kraków 2008.




DOI: http://dx.doi.org/10.17951/rh.2018.46.351-363
Data publikacji: 2019-04-25 10:00:44
Data złożenia artykułu: 2018-01-05 09:26:44

Odwołania zewnętrzne

  • Brak odwołań zewnętrznych


Prawa autorskie (c) 2019 Marek Woźniak

Creative Commons License
Powyższa praca jest udostępniana na lcencji Creative Commons Attribution 4.0 International License.