Ścieżką obok tematu i faktów. Uwagi i refleksje nad książką Przyczyny i skutki przewrotu majowego 1926 roku, pod redakcją naukową Janusza Gmitruka, Wydawca: Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego, Warszawa 2017, ss. 435 + 12 nlb.

Marek Sioma

Streszczenie w języku polskim


Zamach stanu Józefa Piłsudskiego, który rozegrał się głównie na ulicach Warszawy w dniach 12–15 maja 1926 r., jest wydarzeniem, które doczekało się kilku solidnych opracowań naukowych. Historycy poddający analizie ten wątek dziejów Polski starali się przede wszystkim odtworzyć fakty, ale też dokonać ich interpretacji. Można przyjąć, że efekty były wprost proporcjonalne do momentu i miejsca wydania. Bez wątpienia jednak były to pozycje wartościowe, wnoszące do wiedzy na ten temat wartość dodaną. Trudno mi napisać, że tak jest w przypadku recenzowanej pracy, albowiem jest ona zlepkiem kilkunastu tekstów, które mniej lub bardziej korespondują z tytułem. Teoretycznie Redaktorowi Naukowemu i pozostałym Autorom przyświecał cel w postaci wydania pracy, która obalić miała mit „wielkiego” Marszałka. Trzeba uczciwie stwierdzić, że większość Autorów przyjęła to założenie, starając się dowieść tezy. Problemem okazała się jednak jakość wykonania, albowiem w mojej ocenie większości z nich zabrakło nie tyle wiedzy (chociaż znalazłem bardzo dużo błędów merytorycznych), ile pomysłu, w jaki sposób poprowadzić narrację. Nie sztuka bowiem mechanicznie stwierdzić, że Piłsudskiego powinniśmy uważać za szkodnika państwowego, ale sztuka tego dowieść. A egzemplifikację trudno w tej monografii zbiorowej pod redakcją odnaleźć.


Słowa kluczowe


zamach stanu, Józef Piłsudski, Druga Rzeczpospolita, Wincenty Witos

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Źródła drukowane

„Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych” 3 IV 1920, nr 12.

„Dziennik Rozkazów Tajnych Ministerstwa Spraw Wojskowych” 1921, nr 3, poz. 26.

Kumaniecki K.W., Odbudowa państwowości polskiej. Najważniejsze dokumenty 1912 – styczeń 1924, Warszawa–Kraków 1924.

Piłsudski J., Pisma zbiorowe. Wydanie prac dotychczas drukiem ogłoszonych, t. 5, zredagował, wstępem i przypisami zaopatrzył K. Świtalski, Warszawa 1937 (reprint).

Piłsudski J., Pisma zbiorowe. Wydanie prac dotychczas drukiem ogłoszonych, t. 6, zredagował, wstępem i przypisami zaopatrzył K. Świtalski, Warszawa 1937.

Piłsudski J., Pisma zbiorowe. Wydanie prac dotychczas drukiem ogłoszonych, t. 8, zredagował, wstępem i przypisami zaopatrzył K. Świtalski, Warszawa 1937.

Piłsudski J., Pisma zbiorowe. Wydanie prac dotychczas drukiem ogłoszonych, t. 9, zredagował, wstępem i przypisami zaopatrzył K. Świtalski, Warszawa 1937.

Sejm Rzeczypospolitej Polskiej. Okres I. Sprawozdanie Stenograficzne z 290. posiedzenia Sejmu Rzeczypospolitej z dnia 5 lipca 1926 r.

Sejm Rzeczypospolitej Polskiej. Okres I. Sprawozdanie Stenograficzne z 299. posiedzenia Sejmu Rzeczypospolitej z dnia 2 sierpnia 1926 r.

Sejm Rzeczypospolitej Polskiej. Okres II. Sprawozdanie Stenograficzne z 1. posiedzenia Sejmu Rzeczypospolitej z dnia 27 marca 1928 roku.

Sejm Rzeczypospolitej Polskiej. Okres II. Sprawozdanie Stenograficzne z 52. posiedzenia Sejmu Rzeczypospolitej z dnia 22 lutego 1929 roku.

Sejm Rzeczypospolitej Polskiej. Okres II. Sprawozdanie Stenograficzne z 54. posiedzenia Sejmu Rzeczypospolitej z dnia 27 lutego 1929 roku.

Sejm Rzeczypospolitej Polskiej. Okres II. Sprawozdanie Stenograficzne z 55. posiedzenia Sejmu Rzeczypospolitej z dnia 1 marca 1929 roku.

Sejm Rzeczypospolitej Polskiej. Okres II. Sprawozdanie Stenograficzne z 56. posiedzenia Sejmu Rzeczypospolitej z dnia 4 marca 1929 roku.

Śliwiński A., Marszałek Piłsudski o sobie, „Niepodległość” 1938, 18, 2 (49).

Świtalski K., Diariusz. Uzupełnienie z lat 1919–1932, przedmowa i przygotowanie do druku P. Duber, W. Suleja, Warszawa 2012.

Witos W., Dzieła wybrane, t. 2: Moje wspomnienia. Część II, do druku przygotowali i przypisami opatrzyli E. Karczewski, J.R. Szaflik, Warszawa 1990.

Witos W., Przemówienia, wyboru dokonał, do druku przygotował, przedmową i przypisami opatrzył J.R. Szaflik, Warszawa 2007.

Zamorski K., Dzienniki (1930–1938), oprac. R. Litwiński, M. Sioma, Warszawa 2011.

Pamiętniki i wspomnienia

Berbecki L., Pamiętniki generała broni Leona Berbeckiego, Katowice 1959.

Bohun-Dąbrowski A., Byłem dowódcą Brygady Świętokrzyskiej Narodowych Sił Zbrojnych: pamiętnik dowódcy, świadectwa żołnierzy, dokumenty, [Warszawa] 1989.

Piłsudska A., Wspomnienia, Warszawa 1989.

Piłsudska A., Wspomnienia, wstęp i oprac. A. Adamczyk, Warszawa 2004.

Piłsudski J., Jak stałem się socjalistą? Przedruk artykułu z miesięcznika „PROMIEŃ” pisma młodzieży we Lwowie N-r 8–9 z r. 1903, Warszawa [1926].

Składkowski F.S., Strzępy meldunków, przedmową opatrzył A. Garlicki, Warszawa 1988.

Składkowski S., Strzępy meldunków, Warszawa 1936.

Opracowania naukowe

Brzosko E., I gabinet Bartla 15.V.1926–(8)4.VI.1926, w: Gabinety Drugiej Rzeczypospolitej, praca zbiorowa, red. J. Faryś, J. Pajewski, Szczecin–Poznań 1991.

Cichoracki P., Droga ku anatemie. Wacław Kostek-Biernacki (1884–1957), Warszawa 2009.

Czubiński A., Centrolew: kształtowanie się i rozwój demokratycznej opozycji antysanacyjnej w Polsce w latach 1926–1930, Poznań 1963.

Czubiński A., Przewrót majowy 1926 roku, Warszawa 1989.

Fabisz D., Generał Lucjan Żeligowski (1865–1947). Działalność wojskowa i polityczna, Warszawa 2007.

Garlicki A., Józef Piłsudski 1867–1935, Warszawa 1990.

Garlicki A., Przedmowa, w: M. Lepecki, Pamiętnik adiutanta marszałka Piłsudskiego, Warszawa 1987.

Honkisz W., Trudna historia: polemiki i repliki, Warszawa 2000.

Kalbarczyk S., Kazimierz Bartel (1882–1941). Uczony w świecie polityki, Warszawa 2015.

Litwiński R., Policja Państwowa w województwie lubelskim w latach 1919–1939, Lublin 2001.

Piszczkowski T., Anglia a Polska 1914–1939 w świetle dokumentów brytyjskich, Londyn 1975.

Sioma M., Przewrót majowy w komentarzach i ocenach Brytyjczyków w świetle raportów Poselstwa brytyjskiego w Warszawie, w: Zamach stanu Józefa Piłsudskiego 1926 roku, red. M. Sioma, Lublin 2007.

Sioma M., Sławoj Felicjan Składkowski (1885–1962). Żołnierz i polityk, Lublin 2005.

Urbankowski B., Józef Piłsudski: marzyciel i strateg, t. 1, Warszawa 1997.

Załęczny J., Kult Józefa Piłsudskiego przed i po maju, „Niepodległość i Pamięć” 2016, 3 (55).

Żak A.Cz., Naczelne władze wojskowe 1918–1923, w: Odrodzenie Wojska Polskiego 1918–1921 w materiałach Centralnego Archiwum Wojskowego, red. A.Cz. Żak, Warszawa 2008.

Publicystyka

Sypanie kopca marszałka Piłsudskiego w Krakowie. Przemówienie pułk. Sławka, „Nasz Przegląd” 7 VIII 1934, 224 (4294).

Załęski Z., Nakazy chwili, „Siew” 6 VI 1926, 23.

Materiały internetowe

http://wykaz.muzeumpilsudski.pl/.




DOI: http://dx.doi.org/10.17951/rh.2018.45.373-404
Data publikacji: 2018-06-29 13:18:07
Data złożenia artykułu: 2018-06-29 13:02:27

Odwołania zewnętrzne

  • Brak odwołań zewnętrznych


Prawa autorskie (c) 2018 Marek Sioma

Creative Commons License
Powyższa praca jest udostępniana na lcencji Creative Commons Attribution 4.0 International License.